"Cazibə qüvvəsi" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

2 bayt əlavə edildi ,  11 ay öncə
dəqiqləşdirmə, təkmilləşdirmə
(dəqiqləşdirmə, təkmilləşdirmə)
(dəqiqləşdirmə, təkmilləşdirmə)
}}
{{Fəza-zaman}}
'''Cazibə qüvvəsi''', '''[[qravitasiya]] qüvvəsi''' və ya sadəcə '''cazibə''' ({{lang-lt|gravitas}} "ağırlıq" deməkdir) <ref>Словарь Иностранных Слов, Русский Язык, 1990, стр. 144, ISBN 5-200-01422-0</ref> obyektlərin bir-birinə cəzb edilməsini bildirən təbii fenomendir<ref name="Does Gravity Travel at the Speed of Light?">[http://math.ucr.edu/home/baez/physics/Relativity/GR/grav_speed.html Does Gravity Travel at the Speed of Light?], ''UCR Mathematics''. 1998. Retrieved 3 July 2008.</ref> və [[fizika]]da təbiətin dörd fundamental [[qüvvə]]lərindən biridir (başqalar güclü, elektromaqnit, zəif qüvvələr olmaqla). Cazibənin qarşılıqlı təsiri cazibə sahəsi vasitasilə yayılır və öz zəif olmağındanolduğundan elementar zərrəcik fizikasında nəzərə alınmır.<ref>Советский Энциклопедический Словарь, изд. Советская Энциклопедия, 1983, стр. 332</ref>
Yerin cazibə qüvvəsi nəticəsində cismlərcisimlər [[yerYer]] tərəfindən cəzb edilir. Bu qüvvə həm də yerinYerin və başqa [[planet]]lərin trayektoriyasını təyin edir və bununla astronomiyada böyük rol oynayır.
Müasir fizika cazibəyə ümumi[[Ümumi nisbilik nəzəriyyəsi|Ümumi Nisbilik Nəzəriyyəsi]] çərçivəsində yanaşır, yəni fəza-zamanın əyriliyinəəyriliyi kimi. Nyutonun nəzəriyyəsi cazibəni qüvvə kimi hesab edir<ref name="How gravity works?">[ http://science.howstuffworks.com/environmental/earth/geophysics/question232.htm Layton, Julia, "HowStuffWorks.com" 01 April 2000 ]</ref>, daha asan [[Ümumdünya cazibə qanunu|Nyutonun ümumdünyaÜmumdünya cazibəCazibə qanunuQanunu]] çoxluasan olduğundan bir çox hesablamalarda təqribtəqribi qiymətləri tapmaq üçün istifadə olunur.
 
== Yaranmasına dair ==
İlk dəfə yerin cazibəq üvvəsini riyazi şəkildə təsvir etməyə çalışan [[İsaak Nyuton]] olmuşdur. Onun təsvir etdiyi Nyuton qravitasiya nəzəriyyəsi astronomiyada tətbiq oluna biləcək ilk nəzəriyyə idi. [[XX əsr]]in əvvəlinə qədər bu sahədə bir çox nəzəriyyələr yaransada onlar sonradan yaranan Eynşteyn nəzəriyyəsi tərəfindən sıxışdırılmışdır.
 
1916-cı ildə [[Albert Eynşteyn]] tərəfindən işlənmiş [[Ümumi nisbilik nəzəriyyəsi|Ümumi Nisbilik Nəzəriyyəsində]] qravitasiya [[Fəza-zaman|fəza-zamanın]] həndəsi xassələrindən asılı olaraq verilir və [[Eynşteyn sahə tənlikləri]]nin həllindən alınır. Tənliklər fəza-zamanın, verilmiş [[enerji]]yə uyğun olaraq necə əyildiyini ifadə edir. Nyutonun Ümumdünya Cazibə Qanununa isə bu nəzəriyyənin müəyyən limitlərində özünü doğruldan xüsusi hal kimi baxılır.
 
== Nyuton qravitasiya qüvvəsi ==
129

edits