"Saparmurat Niyazov" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

98 bayt əlavə edildi ,  12 il öncə
Düzəlişin təsviri yoxdur.
k (Bot redaktəsi dəyişdirilir: be:Сапармурат Ніязаў)
Redaktənin izahı yoxdur
|Digər Adları =
|Doğum Tarixi = [[19 fevral]], [[1940]]
|Doğum Yeri = Qıpçaq kəndi, [[Aşqabad vilayəti]], [[Türkmənistan]]
|Ölüm Tarixi = [[21 dekabr]], [[2006]]
|Ölüm Yeri = [[Aşqabad]], [[Türkmənistan]]
== Həyatı ==
 
Saparmurat Niyazov [[1940]]-cı ildə fəhlə ailəsində anadan olub. Atası [[II Dünya Müharibəsi]]ndə vəfat edib. Ailəsinin digər üzvləri [[1948]]-ci ildə [[Aşqabad]]da baş verən zəlzələ nəticəsində dünyalarını dəyişiblər. S.Niyazov əvvəlcə [[yetimxana]]da, sonra isə uzaq qohumlarının evində böyüyüb.
 
[[Leningrad Texniki Universiteti]]ni bitirərək [[energetik]]a mühəndisi ixtisasını alıb. Bundan sonra Aşqabad yaxınlığındakı Yığıncağanın energetika təsisatlarında çalışıb. Daha sonra [[Kommunist Partiyası]]na üzv olub. 1985-ci ildə Türkmənistan Millət vəkilləri Şurasının sədri təyin edilib, Türkmənistan Kommunist Partiyasının Mərkəz Komitəsinin sədri seçilib. [[13 yanvar]] [[1990]]-cı ildə Türkmənistanın ali qanunverici orqanı olan Ali Sovetə sədr seçilib.
 
== Prezidentlik dövrü ==
 
[[1990]]-cı il [[27 oktyabr|oktyabr ayının 27-də]] keçirilən seçkilərdə [[Türkmənistan Sovet Sosialist Respublikası]]nın ilk prezidenti seçilib. [[1991]]-ci il [[27 oktyabr|oktyabrın 27-də]] Türkmənistan Sovet İttifaqından çıxdığını bəyan edəndən sonra prezident vəzifəsinin icrasını davam etdirib. [[1992]]-ci il [[21 iyun|iyun ayının 21-də]] yeni [[konstitusiya]]nın qəbul olunması və yeni prezident seçilməsi məqasədilə keçirilən səsvermədə ölkə əhalisinin 99.9%-nin səsini alıb. [[1993]]-cü il [[22 oktyabr|oktyabr ayının 22-də]] özünü Türkmənbaşı elan edib. Ömrünün sonunacan soyad kimi istifadə etdiyi bu tituluna uyğun olaraq Türkmənistanın Krasnovodsk şəhərinin adını dəyişdirib Türkmənbaşı qoyub. Bununla bərabər yanvar ayının adını da "Türkmənbaşı"ya dəyişdirib.
 
Saparmurat Türkmənbaşı Türkmənistanın yeni milli şəxsiyyətə ehtiyacı olduğuna inanırdı. Bu şəxsiyyət qismində o məhz özünü görürdü və özünü Türkmənlərin [[Atatürk]]ü hesab edirdi. Elə "Türkmənbaşı" adını da "Atatürk"ün türkmən qarşılığı saymaq olar. Saparmurat Türkmənbaşının böyük portretləri onun sağlığında Türkmənistanın hər yerini bəzəyirdi. Bir çox şəhərdə onun özünə və anasına saysız-hesabsız heykəl qoyulmuşdu.
 
Türkmənistanın "ömürlük prezidenti" elan edilən Türkmənbaşı ilin aylarının və həftənin günlərinin adlarını da dəyişdirmişdi. [[Yanvar]] ayına o öz adını (Türkmənbaşı), aprel ayına isə anasının adını vermişdi. Beləliklə Türkmənistanda bu günün özündə aylar belə adlanar: Türkmənbaşı ([[yanvar]]), Bayraq ([[fevral]]), Novruz ([[mart]]), Qurbansultan ([[aprel]]), Məxdumqulu ([[may]]), Oğuz ([[iyun]]), Qorqudata ([[iyul]]), Alparslan ([[avqust]]), Ruhnamə ([[sentyabr]]), Qaraşsızlıq ([[oktyabr]]), Sultansəncər ([[noyabr]]), Bitaraflıq ([[dekabr]]).
 
[[Həftənin günləri]]nin adları isə bu cürdür: Başgün ([[bazar ertəsi]]), Yaşgün ([[çərşənbə axşamı]]), Xoşgün ([[çərşənbə]]), Soğapgün ([[cümə axşamı]]), Ana ([[cümə]]), Ruhgün ([[şənbə]]), Dinçgün ([[bazar]]).
Türkmənistan dünyanın ən böyük təbii qaz ehtiyatlarından birinə malikdir. Türkmənbaşı xalqa su, təbii qaz və elektrik enerjisinin pulsuz paylanılmasını təmin etmişdi. Ancaq buna baxmayaraq onun prezidentliyi dövründə türkmən xalqının həyat şəraiti ağır olaraq qalırdı.
 
Ürək dərmanı qəbul edən Türkmənbaşı rəsmi açıqlamaya görə, [[21 dekabr]] [[2006]]-cı ildə, yerli vaxtla saat 01:10-da [[infarkt]]dan dünyasını dəyişib.
 
== Xarici keçidlər ==