"Çökmə süxurlar" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

1.635 bayt əlavə edildi ,  2 il öncə
k
Düzəlişin təsviri yoxdur.
kRedaktənin izahı yoxdur
 
'''''Çökmə süxurlar'''''-maddələrin su mühitində, az-az hallarda havadan və [[buz]]lağın fəaliyyəti nəticəsində quruda və ya [[dəniz]]də və [[okean]]da çökdürülməsi əmələ gəlir. [[Su]] hövzələrində və ya quruda toplanan süxurlar. Ç.s.adətən laylı olub tərkibində bitki və heyvan qalıqları olur.Mənşəyinə görə Ç.s. kimyəvi (daşduz, əhəngdaşı, gips, və s.), orqanogen (daş kömür, torf, mərcan qalıqları) və qırıntı süxurlara bölünür.Kimyəvi və orqanegen çöküntüklər isə quruda çökdürülür və müvafiq olaraq protogen /ilk/ və kontinental süxurlar adlanır.Yer səthinin 75%-i Ç.s.örtür.<ref>Geomorfoloji Terminlərin İzahlı Lüğəti "Elm" Bakı 2012 səh. 54</ref>
 
''Dinamik çökmə süxur kompleksləri,'' Straxov, 1949 '''-''' [[Yer qabığı|Yer qabığının]] həm geniş və həm də məhdud sahələrini əhatə edən ehtizazi hərəkətlərin müxtəlif mərhələlərində əmələ gələn kompleksləridir. [[Dəniz|Dənizin]] [[Transqressiya|trans­qressiyasına]] uyğun gələn ərazinin çökəlməsi bu hərəkətlərin başlanğıcı kimi qəbul edilir; bu mərhələdə transqressiv dinamik kompleksi təşkil edən [[konqlomerat]], [[Qum (torpaq)|qum]] və alevrolitlər, qismən [[gillər]], humid zonalarda bunlarla assosiasiya təşkil edən Al, Fe, Mn filizləri, [[fosforitlər]], bəzən kömürlər, arid zonalarda isə [[Gips (mineral)|gipslər]] toplanır. Ərazinin çökəlməsi başa çatdıqdan sonra hövzənin sərhədləri və dərinliyi az dəyişən stabil mərhələ gəlir. Bu zaman humid zonada əsasən gil, karbonat və silisium süxurları; dənizkənarı paralik (sahiləyaxın) zonada - kömürlər; arid zonada - gil, dolomit və silisiumlu süxurlar, hövzənin kənar hissəsində isə fosforitlər, [[Hologen süxurlar|halogen süxurlar]] (gips, halitit, kalium duzları) əmələ gəlir. Bütün bu süxurlar stabil kompleks təşkil edir. Qalxma (dənizin reqressiyası) mərhələsində yenidən qırıntılı süxurlar top­lanır. Humid zonalarda bu mərhələ ilə çox qalın kömür yığımları, arid zonalarda isə duzəmələgəlmə əlaqədardır.
 
== Həmçinin bax ==
 
* [[Coğrafi komponentlər]]
*[[Yer qabığı]]
*[[Transqressiya]]
 
== İstinadlar ==
{{İstinad siyahısı}}
 
== Mənbə ==
 
* {{Kitab3|müəllif=|başlıq=Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti|yer=Bakı|nəşriyyat=Nafta-Press|il=2006|səhifələr=679}}
 
[[Kateqoriya:Çöküntülü dağ süxurları]]