Dağıstan: Redaktələr arasındakı fərq

Silinən məzmun Əlavə edilmiş məzmun
kRedaktənin izahı yoxdur
Redaktənin izahı yoxdur
Sətir 1:
{{İnzibati vahid|Vəzifənin adı=[[Dağıstan Respublikasının Dövlət Başçısı|Dövlət Başçısı]]|Vəzifəli şəxs=[[Sergey Melikov]]|Vəzifənin adı2=[[Dağıstan Respublikası Baş Naziri|Baş Nazir]]|Vəzifəli şəxs2=[[Artyom Zdunov]]}}
{{İnzibati vahid}}
 
[[Şəkil:Sulak Canyon in Dagestan.jpg|250px|right|Sulak canyon]]
Sətir 9:
== Tarixi ==
[[Şəkil:Influencedurartu1.PNG|thumbnail|right]]
Dağıstandakı ilk insan izləri aşağı paleolit dövrüdövrünə aiddir: Olduvay (2,5-1 milyon il əvvəl<ref>''Деревянко А. П., Анойкин А. А., Казанский А. Ю., Матасова Г. Г.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/novye-dannye-po-obosnovaniyu-vozrasta-rannepaleoliticheskogo-kompleksa-artefaktov-mestonahozhdeniya-rubas-1-primorskiy-dagestan Новые данные по обоснованию возраста раннепалеолитического комплекса артефактов местонахождения Рубас-1 (Приморский Дагестан) // Известия Алтайского государственного университета. Выпуск № 3 (87) / том 2 / 2015.]</ref><ref>''Ожерельев Д. В.'' [https://www.archaeolog.ru/media/ksia/ksia_241_low.pdf Культурно-хронологическое определение каменных находок из слоя 129 многослойной раннепалеолитической стоянки Мухкай II.] Краткие сообщения Института археологии. Вып. 241 (2015)</ref><ref>''Чепалыга А. Л., Амирханов Х. А., Садчикова Т. А., Трубихин В. М., Пирогов А. Н.'' Геоархеология олдувайских стоянок горного Дагестана. Бюллетень Комиссии по изучению четвертичного периода. № 72. Москва. ГЕОС. 2013. — С. 73-94.</ref><ref>{{cite web |url = https://www.mk.ru/daily/newspaper/article/2012/12/20/788852-po-dagestanu-dva-milliona-let-nazad-brodili-homo-erektus.html |title = По Дагестану два миллиона лет назад бродили хомо эректус |archiveurl = https://web.archive.org/web/20131220232938/http://www.mk.ru/daily/newspaper/article/2012/12/20/788852-po-dagestanu-dva-milliona-let-nazad-brodili-homo-erektus.html |archivedate = 2013-12-20 }}</ref><ref>''Амирханов Х. А., Мащенко Е. Н.'' Урма 1 — местонахождение раннего плейстоцена в Центральном Дагестане (1.2. Памятник Урма-1) // Stratum Plus, 2012</ref>), Aşel dövrü (150-80 min il əvvələ). Orta Paleolit (Mustie) dövrünə (80-35 min il əvvəlinə) aid tapıntılar ərazinin bütün fiziki-coğrafi bölgələrində mövcuddur. Buzlaqların hərəkət etməyə başladığı Üst Paleolit dövründə insanlar artıq dağlardan düzənliklərə enmişdir. Gedjuk bölgəsində tapılan mamont omba sümüyü buna sübutdur. Aşel dövründə bütün insanlar kimi burada yaşayan əhali də od qalamağı və toplu ovu öyrənmişdir. Mustie dövründə isə ox və kaman ortaya çıxmışdır. Mezolit dövründə (10-9 min il əvvəl) iqlim dəyişmiş, Kaspi dənizinin səviyyəsi alçalmış və Qafqazda buzlar əriməyə başlamışdır. Əhali get-gedə Kaspi (Xəzər) dənizinə tərəf irəliləmiş və yeni yerlərdə məskənləşmişdir. Mekegi və Rugudja kəndləri yaxınlığında yerləşən qaya sənəti tapıntıları da onlara ithaf edilir.
 
Əkinçilik və heyvandarlığa keçid Neolit dövründə başlamışdır (8-7 min il əvvəl). Çox kəndindəki qayadan düzəldilmiş ev [[Neolit dövrü]]ndən qalmadır. Dulusçuluq, toxuma, daşların cilalanması və deşilməsi bu dövrün ən böyük uğurlarındandır. [[Aeneolitik dövr]]də (e.ə 5-4 min) əhəmiyyətli mədəni kəşflər olmuşdur. Dövrün standart evi Girçin kəndində olduğu kimi dairəvi bir plana sahib idi. Həmin yerdə iki məzar da tapılmışdır. Əkinçilik və heyvandarlığın inkişafı qədim Dağıstanın ən əhəmiyyətli hadisələrindəndir . Bu sayədə iqtisadiyyat inkişaf etmiş və əhali artımı ilə yanaşı ərazi də genişlənmişdir. Müvəqqəti və mövsümi yerləşmələr də ortaya çıxmışdır.
Sətir 23:
 
XVI əsrdə Dağıstan ərazisi yeni müharibə üçün məskən oldu. Osmanlı və Səfəvi İmperatorluqları Dağıstana sahib ola bilmək üçün mübarizəyə başladılar. Bu Dağıstanda yaşayan xalqların ölümünə, qula çevrilmələrinə və başqa fəlakətlərə səbəb olmuşdur. Lakin 1582-ci ildə Lak, Avar və darginlərdən ibarət birləşmiş qüvvələr Osmanlı yeniçərilərini məğlubiyyətə uğratmışdır. Bunun ardınca dağlıların uzunmüddətli mübarizəsi başlamışdır. Ən uğurlu döyüşləri isə Nadir şahla olmuşdur. Səfəvi şahı Nadirin Dağlar ölkəsini ələ keçirmək üçün planladığı iki döyüşün ikisi də müvəffəqiyyətsizliyə uğramışdır. Dağlıların birləşmiş qüvvələri səfəviləri əvvəlcə 1738-ci ildə Canikdə, ardınca 1741-ci ildə Dağıstanda məğlub etmişdir. Bundan sonra 1742 və 1743-cü illərdə səfəvilərin planlaşdırdıqları bütün hücumlar məğlubiyyətlə nəticələnmişdir. Nəhayət, dağlılara qarşı döyüşü qazanma ümidini itirən Nadir şah 1743-cü ildə ordularını geri çəkmişdir.
 
= Hökuməti =
Dağıstanın hökuməti üç əsas dövlət hökumətinə bölünür: [[Dağıstan Respublikasının Dövlət Başçısı|Dağıstan Respublikası Dövlət Başçılığı]], [[Dağıstan Respublikasının Baş Naziri|Dağıstan Respublikası Baş Nazirliyi]] və [[Dağıstan Respublikası Milli Məclisi]]. Bununla belə, Dağıstan Respublikasında digər Nazirliklər də mövcuddur.
 
== Əhalisi ==