"Alınma sözlər" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

178 bayt çıxarıldı ,  1 ay öncə
k
91.242.21.151 tərəfindən edilmiş redaktələr geri qaytarılaraq Rüfət Həsənli tərəfindən yaradılan sonuncu versiya bərpa olundu.
(C)
Teqlər: Vizual redaktor Geri qaytarıldı
k (91.242.21.151 tərəfindən edilmiş redaktələr geri qaytarılaraq Rüfət Həsənli tərəfindən yaradılan sonuncu versiya bərpa olundu.)
Teqlər: Mobil redaktə Mobil veb redaktə Geri qaytarma Təkmilləşdirilmiş mobil redaktə
 
Dilimizdəki sözlər mənşəyinə görə iki qrupa bölünür: əsl Azərbaycan sözləri və alınma sözlər. Dilimizin lüğət tərkibindəki sözlərin böyük çoxluğu (özəlliklə say, əvəzlik və feillərin, demək olar ki, hamısı) milli mənşəli sözlərdir. Başqa xalqlarla müəyyən əlaqələr nəticəsində dilimizə çoxlu alınma sözlər də keçmişdir. Alınma sözlər iki qrupa bölünür:
# [[Ərəb dili|Ərəb]][[Fars dili|fars]] dillərindən alınma sözlər.
# [[Avropa]] dillərindən alınma sözlər.
Ərəb və fars dillərindən alınma sözlərin çoxu fəal ümumişlək sözlərdir və onları əsl Azərbaycan sözlərindən fərqləndirmək çətindir. Örnəyən, ''kitab'', ''alim'', ''dünya'', ''məktəb'', ''tələbə'', ''şagird'' və başqaları. Alınma sözləri müəyyən etmək üçün əsl Azərbaycan sözləri üçün səciyyəvi olmayan xüsusiyyətləri bilmək zəruridir:
 
Örnәk: ''rezin'', ''rayon'', ''rəssam'', ''rəf'', ''rəndə'' və başqa.
 
4. Sözdə "j" samitinin işlənməsi (istər sözün əvvəlində, sonunda, istərsə də ortasında):
 
Örnәk: ''janr'', ''müjdə'', ''əjdaha'', ''qaraj'', ''jurnal'', ''montaj'' və başqa. ''Qıjı'', ''qıjıltı'' kimi sözlər istisnadır.
8. Qoşa "y" samitli sözlərin hamısı.
 
9. Tərkibində "q" samitinin kar qarşılığı "k' " səsi olan sözlərin çoxu:
Örnək: mədəniyyət, cəmiyyət və başqa.
 
9. Tərkibində "q" samitinin kar qarşılığı "k' " səsi olan sözlərin çoxu:
 
Örnәk: ''kolxoz'', ''klub'', ''tank'', ''xalq'', ''şəfəq'', ''əxlaq'' və başqa.
 
10. LeksiyayaFleksiyaya uğrayan (kökü içəridən dəyişən) sözlər:
 
Örnək: (ərəb mənşəli sözlər) ''nəsr'' − ''nasir'' − ''mənsur''; ''şəkil'' − ''təşkil'' − ''mütəşəkkil''; ''eşq'' − ''aşiq'' − ''məşuq'' − ''məşuqə'' və başqa.
<br />
 
* [[Rus dili|Rus]] dilindən keçmiş sözlər: ''samovar'', ''paraxod'', ''zavod'', ''vedrə'' və başqa.
* [[Latın dili|Latın]] dilindən keçən sözlər: ''direktor'', ''respublika'', ''konstitusiya'' və başqa.
* [[Alman dili|Alman]] dilindən keçən sözlər: ''veksel'', ''kurort'', ''qalstuk'', ''şayba'' və başqa.
* [[İngilis dili|İngilis]] dilindən keçən sözlər: ''klub'', ''mitinq'', ''trolleybus'', ''keks'', ''futbol'', ''rels'', ''basketbol'' və başqa.
 
 
Alınma sözlərin bir çoxu nitqimizi zənginləşdirir, onu dəqiq və ifadəli edir. Lakin onlardan yerli-yersiz istifadə etmək dili korlamağa gətirib çıxarır.
 
Dilimizə müxtəlif dillərdən söz keçdiyi kimi, başqa dillərə də Azərbaycan sözləri daxil olmuşdur. Örnəyən, fars dilində ''ordu'', ''bağ'', ''boran'', ''boşqab'' sözləri; rus dilində işlənən ''kərpic'' (ruscada кирпичkirpiç), ''karandaş(карандаш)'', ''ütü'' (утюгutyuq), ''sandıq'' (сундукsunduk) və başqa sözlər bizim dilimizdən keçmişdir.
 
==İstinadlar==