"Fonetika" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

11 bayt əlavə edildi ,  1 ay öncə
Düzəlişin təsviri yoxdur.
Saitlərin bölgüsü
Dilimizdə 9 sait səs var: [a], [e], [ə], [i], [ı], [o], [ö], [u], [ü]. Yaranma vəziyyətinə görə saitlərin aşağıdakı üç bölgüsü var.
 
#* Dilin arxa və ön hissəsində deyilməsinə (dilin üfüqü vəziyyətinə) görə:
* Qalın saitlər: [a], [ı], [o], [u]
 
* İncə saitlər: [e], [i], [ə], [ö], [ü]
*# Qalın saitlər: [a], [ı], [o], [u]
#Dilin üst damağa doğru yuxarı qalxması və nisbətən aşağı enməsi vəziyyətinə (dilin şaquli vəziyyətinə) görə:
*# Qapalıİncə saitlər: [ıe], [i], [uə], [ö], [ü]
 
* Açıq saitlər: [a], [e], [ə], [o], [ö]
#* Dilin üst damağa doğru yuxarı qalxması və nisbətən aşağı enməsi vəziyyətinə (dilin şaquli vəziyyətinə) görə:
 
*# AçıqQapalı saitlər: [aı], [ei], [əu], [o], [öü]
*# İncəAçıq saitlər: [ea], [ie], [ə], [öo], [üö]
 
Qapalı saitlərin tələffüzündə alt çənə yuxarıya doğru qalxır və ağız boşluğu daralır. (Buna görə də onlara dar saitlər də deyilir). Bu saitləri asan yadda saxlamaq üçün dilimizdəki dörd cür yazılan şəkilçiləri (-çi, -çi, -çu, çü,-lıq,-lik,-luq, -lük və s) yadda saxlamaq lazımdır. belə şəkilçilərin tərkibində qapalı saitlər iştirak edir. Açıq saitlərin tələffüzündə isə alt çənə aşağı düşür və ağız boşluğu genəlir. (Buna görə də onlara gen saitlər də deyilir).
 
#* Dodaqların vəziyyətinə görə:
* Dodaqlanan saitlər [o], [ö], [u], [ü]
 
* Dodaqlanmayansaitlər: [a], [e], [ə], [ı], [i].
*# Dodaqlanan saitlər [o], [ö], [u], [ü]
*# Dodaqlanmayansaitlər: [a], [e], [ə], [ı], [i].
 
Dodaqlanan saitlərin tələffüzündə dodaqlar bir qədər irəliyə gəlir və dairəvi şəkil alır. Dodaqlanmayan saitlərin tələffüzündə isə bu hal baş vermir.<ref>[http://kayzen.az/blog/Az%C9%99rbaycan-dili/274/fonetika.html Azərbaycan dili]</ref>