"Adi nar" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

143 bayt əlavə edildi ,  11 il öncə
k
Düzəlişin təsviri yoxdur.
k
Bu nar - Punicaceae fəsiləsindəndir. Narın elmi adı "punika qranatum"dur. Bu ad iki latın sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. "Punika" - tünd qırmızı və ya parlaq qırmızı, "qranatus" isə dənə deməkdir.
 
Ədəbiyyatdan məlum olduğu kimi, nar çox qədimdən becərilən və istifadə olunan bitkidir. Onun ən qiymətli sortu eramızdan əvvəl qədim Yunanıstanın[[Yunanıstan]]ın [[Karfagen]] vilayətində becərilmişdir.
 
Narın müalicəvi xassəsi eramızdan hələ çox qabaq assuriyalılara, misirliıərə[[misir]]liıərə, yəhudilərə[[yəhudi]]lərə, yunanlara və romalılara[[roma]]lılara məlum idi.
 
Eramızdan [[1500]] il əvvəl [[Çin]] təbibləri nar qabığını qurd dərmanı kimi işlətmişlər. Azərbaycanda[[Azərbaycan]]da da nardan və onun meyvələrinin qabığından istifadə olunur. Lakin buna baxmayaraq, nar elmi təbabətə, ancaq [[1807]]-ci ildən etibarən daxil edilmişdir. Bunun təşəbbüskarları [[Hindistan]] təbibləri olmuşlar.
 
Hazırda Zaqafqaziya respublikalarında nar ağacı geniş becərilir. Azərbaycanın bir sıra rayonlarında [[Ağsu]], [[Göyçay]], [[Ağdaş]], [[İsmayıllı]], lənkəran[[Lənkəran]], [[Masallı]], [[Şamxor]] və s.] çoxdan nar bağları salınıb. Bundan əlavə həmin rayonların meşələrində, dağ yamaclarında cır nara da rast gəlinir.
 
Respublikamızda becərilən nar öz keyfiyyəti ilə fərqlənir. Son 25-30 ildə [[Muğan]] zonasında da [[Əli BayramlıdaBayramlı]]da, Sabirabadda[[Sabirabad]]da, Saatlıda[[Saatlı]]da, Salyanda[[Salyan]]da, Neftçalada[[Neftçala]]da, Cəlilabadda[[Cəlilabad]]da, Kürdəmirdə[[Kürdəmir]]də, Beyləqanda[[Beyləqan]]da narın müxtəlif sortları müvəffəqiyyətlə becərilir və sahələri ildən-ilə genişləndirilir.
 
Azərbaycanda təbii sahələrdə miqdarı azalmaqda olan relikt növdür və Ağdaş, [[Dəvəçi]], Ağsu, Astara, Lənkəran, [[Şəki]] ratonlarındarayonlarında, Türyançay qoruğunda və [[Naxçıvan]] MR yayılmışdır. Hüdürlüyü 1-10m10 m olan, parıltılı uzun lansetvari yarpaqlara malikdir. Çiçəkləri qırmızı rəngdə olur və [[iyul]]-[[avqust]] aylarında çiçəkləyir.
Nar bitkisi qədim dövrlərdən bəri dərman bitkisi kimi istifadə edilir. Nar şirəsi iştahanı qaldırır, mədənin fəaliyyətini tənzimləyir və ağrısızlaşdırıcı xassəyə malikdir. Çiçəkləridən[[Çiçək]]ləridən soyuqdəyməyə qarşı, toxumlarından isə sarılıq xəstəliyində, ürək döyünməsində, sinə ağrılarında və iştahanı qaldırmaq üçün istifadə edilir. Kök və budaqların qabığı lentşəkilli qurdlara qarşı iflicedici təsir göstərir.
Narın növündən və sortundan asılı olaraq, meyvələri şirin və turş olur. Nara turş dad verən onun şirəsindəki limon turşusudur.
 
Mədəni üsülla becərilən narın meyvəsinin şirəsində 2-4 %, cır narda isə 6-9 % [[limon]] turşusu var. Nar meyvəsinin tərkibi şəkər və limon turşusu ilə yanaşı, vitaminlərlə, boyayıcı maddələrlə, makroelementlərlə də zəngindir.
 
Cır nar meyvəsinin şirəsindən təbabətdə və yeyinti məhsulları sənayesində istifadə etmək üçün limon turşusu istehsal olunur. Meyvəsinin qabığı da faydalıdır. Onu çay kimi dəmləyib, mədə-bağırsaq xəstəliklərində ishala və dezinteriyaya qarşı qəbul edirlər. [[Böyrək]][[qaraciyər]] xəstəliklərinə tutulanlara nar şirəsi içmək çox xeyirlidir. [[Şəkər xəstəliyi]] onlara cır narın şirəsindən içmək məsləhətdir.
 
[[Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitunda]] cır nar meyvəsinin şirəsinin antidiabetik təsiri hər eksperimental, həm də klinik cəhətdən öyrənilmiş və müsbət nəticələr əldə edilmişdir.
 
Nar şirəsilə 10-12 gün davam etdirilən müalicə nəticəsində [gündə 4-5 dəfə, hər dəfədə 60 damcı, yeməkdən 5-10 dəqiqə qabaq] xəstələrin hamısında ürək yanğısının azalması, ağızda quruluğun və acılıq hissinin itməsi, başağrısının kəsilməsi kimi müsbət dəyişikliklər müşahidə edilmişdir.
 
Xalq təbabətində nar meyvəsinin qabıqlarından "nar qəzəli" adı ilə, eləcə də nar ağacının gövdə və qol-budaqlarının toz formasında və sulu bişirmə şəklində qurd ələyhinə dərman kimi istifadə edilir.
266

edits