"Azərbaycan mədəniyyəti" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

2.201 bayt əlavə edildi ,  2 ay öncə
 
== Təqvim ==
 
=== On iki heyvanlı təqvim ===
Türk tarixçisi Osman Turana görə, tarixən [[Elxanilər dövləti|Elxanilər]] və [[Səfəvilər dövləti]] tərəfindən istifadə edilən on iki heyvanlı [[Türk-monqol təqvimi|türk təqvimi]] Azərbaycanda hələ də mövcuddur.<ref name="takim">Ünver GÜNAY. TÜRK DÜNYASINDA KRONOLOJİK SİSTEMLER. Erciyes Üniversitesi</ref> Azərbaycan folklorunda türk təqvimi ilə bağlı inanclara rast gəlinir.<ref>Ferzeliyev, T.- Gasimli, M., (1994), Azerbaycan Folkloru Antologiyası I. Nahcıvan Folkloru, Bakı: Sabah Neşriyatı.</ref><ref>Nerimanoğlu, K. V., (2004), “Nevruz ve Mitoloji”, Türk Dünyası Nevruz Ansiklopedisi, Ankara: AKMB Yay., 217-226.</ref> Bu on iki heyvanlı türk təqvimində hər il ayrıca bir heyvanın ([[siçan]], [[öküz]]-[[inək]], [[pələng]], [[dovşan]], [[əjdaha]] (və ya [[timsah]] və [[balıq]]<ref name="esatir"/>), [[ilan]], [[at]], [[qoyun]], [[meymun]], [[toyuq]]-[[xoruz]] (və ya sadəcə [[quş]]<ref name="esatir"/>), [[it]], [[donuz]]) adını daşıyır, yəni hər bir heyvan adı 12 ildən bir təkrarlanır.<ref name="martial75795595579"/>
 
Xalq arasında yayılmış inama görə, təzə ilin necəliyi, yaxşımı, pismi olacağı, məhz adlandırıldığı heyvanın xasiyyəti, əlaməti ilə bağlıdır. Məsələn, il ilan üstündə təhvil olanda deyirlər ki, havalar isti, quraqlıq keçəcək, münasibətlər normal olmayacaq. Dovşan ilində məhsul bol olur, əjdaha (timsah) ilində çoxlu yağış yağır, donuz ilində havalar sərt keçir və s.<ref name="martial75795595579"/> Digər bir təqvim mifinə görə Novruz bayramında bir yerə yığışan el biliciləri illərə ad vermişdir və il hansı heyvanın üstündə təhvil olsa, insanlar o heyvanın xasiyyətini göstərər. Məsələn, insanlar siçan ilində gəmirib dağıdar, at ilində dözümlü olar, it ilində müharibə edərlər. Başqa bir mifdə isə insanlar illəri qarışdırdığı üçün onların hökmdarlarının qarşısına çıxan heyvanlar ilə illərə ad verdiyi hekayə edilir.<ref name="esatir">Əsatirlər, əfsanə və rəvayətlər. Bakı, "Şərq-Qərb", 2005. anl.az</ref>
 
=== Xalq təqvimi ===