"İmadəddin Nəsimi" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

1 bayt əlavə edildi ,  11 ay öncə
k
Düzəlişin təsviri yoxdur.
Redaktənin izahı yoxdur
Teqlər: Vizual redaktor Mobil redaktə Mobil veb redaktə
kRedaktənin izahı yoxdur
Teqlər: Vizual redaktor Mobil redaktə Mobil veb redaktə
Filosof-şairin poeziyası çox tez bir zamanda [[Orta Asiya]], [[Türkiyə]] və [[İran]] xalqları arasında populyarlıq qazanır. [[Mənsur Həllac]]la birlikdə onun adı öz əqidəsi uğrunda qeyri-adi sədaqət və cəsurluq rəmzinə çevrilir. Onun əsərləri bir çox dillərə çevrilir və həmin dillərdə yazıb-yaradan şairlər onu təqlid edirlər. Nəsiminin şeirlərini xalq arasında avazla oxumaq və onun hürufi ideyalarını təbliğ etmək üstündə bir çoxları əzablara qatlaşır, hətta canlarından da keçirlər.
[[Fayl:Nesimi Film.jpg|thumb|329x329px|[[Nəsimi (film, 1973)|Nəsimi filmi]]<nowiki/>ndən kadr]]
Yaradıcılığının ilk dövrlərində Nəsimi də ustadı [[Fəzlullah Nəimi|Nəimi]] kimi sufizm mövqeyində dayanır və tanınmış sufi şeyxi Şiblinin təlimini davam etdirir. Bu mərhələdə şair öz əsərlərini "Hüseyni", "Seyid Hüseyni", "Seyid" təxəllüsləri ilə yazır. Lakin [[X əsr]]in sufi [[İran]] filosof-şairi Mənsur Həllacın təlimi Nəsiminin ruhuna daha yaxın idi. İlk dəfə məhz o demişdi ki, "Mən Allaham!"(Ənəl həqhəqq) Bu cür küfr sayılan fikirlərinə görə Mənsur Həllac daim təqiblərə məruz qalmış və nəhayət, öz ömrünü dar ağacında başa vurmuşdu. Əqidəsi uğrunda bu cür fədakarlıq göstərməyə hazır olan Nəsimi də Mənsura heyran kəsilmiş və öz əsərlərində onu tərənnüm etmişdi. Maraqlıdır ki, şair [[Hürufilik|hürufi]] təlimini qəbul etdikdən sonra da Həllaca vurğunluğundan qalmamışdı. Bu sözləri müəyyən mənada Nəsiminin uzun müddət sadiq qaldığı [[Sufizm|sufi]] fəlsəfəsi haqda da söyləmək olar. Bununla əlaqədar olaraq, [[Zümrüd Quluzadə]] yazır: "Nəsimi yaradıcılığının mərkəzində lirik qəhrəmanın aşiq olduğu, onu yüksəldən, kamilləşdirən və öz nuruna qərq edən gözəl-Allah dayanır. İnsan üçün ən yüksək, ülvi duyğu həmin sevgilinin vüsalına yetişmək, ona qovuşmaq, onda əriyib yox olmaqdır. Şair yazır ki, eşqi günah sayanların sözlərinə baxmayaraq, o, bu yoldan çəkinməyəcək. Çünki yalnız bu yol insanı tanrıya, həqiqətə çatdıra bilər." Daha sonra oxuyuruq: "Lakin tədricən Nəsiminin dünyagörüşündə [[sufilik]] [[hürufilik]]lə əvəz olunur. Bu, hər şeydən öncə şairin [[Panteizm|panteist]] görüşlərindəki dəyişiklikdə əks olunur. Bu görüşlərin əsasında artıq eşq və sərxoşluq deyil, hərf, ağıl dayanmağa başlayır. Bu zamandan etibarən Nəsimi fəlsəfədə Nəiminin yaratdığı [[Hürufilik|hürufiliyə]] tapınır və onun əsas müddəalarını təbliğ edir. Ancaq Nəsiminin təbliğ etdiyi [[hürufilik]] heç də Nəiminin yaratdığı təlimin eynilə təkrarı deyil."<ref>[http://www.pashakerimov.com/saytnew/?menu=home&submenu=readmore&id=893 Paşa Kərimov Ankara Milli Kitabxanasından yaradıcılığında Nəsiminin güclü təsiri olan, XVI əsrdə yaşamış osmanlı şairi Heyrətinin divanının surətini əldə edib]</ref><ref>[https://azertag.az/xeber/1191992 Paşa Kərimov Tehranın Mulis kitabxanasından böyük Azərbaycan şairi İmadəddin Nəsiminin anadilli divanının – lirik şeirlər toplusunun yeni əlyazma nüsxəsinin surətini əldə edib]</ref>
 
Qeyd etmək lazımdır ki, Nəsiminin divanı [[Azərbaycan]]da 1972-ci ildə Həmid Məhəmmədzadə tərəfindən çap olunmuş və [[İran]]da da bir dəfə "Gecə qaranlığında Simurq" adı ilə Seyid Əli Salehinin təşəbbüsü, 1968-ci ildə Hüseyn Ahi, 1980-ci ildə Foruği nəşriyyatı vasitəsi və 1972-ci ildə isə Nəşri Nei tərəfindən Cəlal Pendərinin səyi ilə çap edilmişdir.
117

edits