"Elektron qurğular" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

8 bayt çıxarıldı ,  4 ay öncə
k
→‎top: clean up using AWB
k (→‎top: clean up using AWB)
 
 
Lyumenessensiya sahəsində aparılan işlər rentgen şəkillərinin elektron-optiki gücləndiricilərinin yaradılmasında mühüm rol oynadılar. Rentgen şüalanmasını lyumenessent detektorları yarımkeçirici işıq mənbələri ilə birlikdə radioizotop diaqnostikasında – kompyuter tomoqraflarında orqanizmdə ptoloji əmələgəlmələrin aşkar edilməsində uğurla tətbiq edilir.
 
 
O ki, qaldı ultrasəs üsullarının diaqnostikası və terapiyasına onların istifadə diapazonu olduqca genişdir. Mamaçılıq və ginekologiya, neyrocərrahlıq və urologiya, ürək-damar sitemlərinin patalogiyası, mədə-bağırsaq traktı və s. üçün keyfiyyətcə yeni ultrasəs apparatları yaradılmışdır.
 
Optiki üsullar – rentgenoqramların, elektrokardio- və ensefaloqramm və digər gərəkli diaqnostika informasiyasının analizində misilsiz kömək göstərirlər.  Alınmış göstəricilərin emalına sərf olunan vaxt kəskin aşağı düşür, onları öyrənilmə etibarlılığı artır ki, bu da tibbi informasiyanı ümumilikdə avtomatlaşdırmağa imkan verir.
 
Həkimlər lif optikasına böyük üstünlük verirlər. Onun köməyilə insan orqanizminə daxil olmamaqla birbaşa xəstəlik mənbəyini müşahidə etmək olar. Tutaq ki, mədəyə və ya ciyərə salınan lif-optiki işıqyayanlar nəin ki, əzaların ekranda görünməsinə imkan yaradır, o həm də bədxassəli şişlərin və ya digər xəstəliyin aşkar edilməsinə imkan verir.
1948-ci ildə tranzistorun, 1958-ci ildə isə inteqral mikrosxemlərin ixtirası olsada başqa sənaye sahələrinə nisbətən avtomobil sənayesində onların tətbiqi 1960-cı ilə kimi gecikdi.
 
Avtomobil texnikasında ilk tətbiq edilən yarımkeçirici cihazlar kimi silisium diodlarından dəyişən cərəyan gərginlik generatorlarının düzləndiricisi (60-cı illər) kimi istifadə edilmişdir. Sonralar tranzistor əvvəlcə tranzistor açarlarında,  müəyyən zaman keçdikdən sonra isə digər elektron qurğularında geniş tətbiqini tapdı. 1967-ci ildən başlayaraq inteqral sxemlər (İS) avtomobillərdə gərginlik tənzimləyiciləri sonra isə onlar əsasında yandırma sistemi kimi və s. istifadə edilməyə başladı.
 
Elə həmin vaxtlar bazarda analoq sxemlərindən istifadə etməklə transmissiyanı idarə etmə, yanacvermə,  tormozlama qurğuları, eləcədə avtomobillərin sürətinin tənzimləyən qurğular və s. yardılmağa başladı. Avtomobillərdə elektron idarəetmə blokları qurulsada, ancaq onların geniş tətbiqi qiymətlərin yüksək olması nəticəsində geniş təçəkkül tapmadı. Maşınlarda mikro-EHM istifadə iilk dəfə 1976-cı ildə yandırma bucağını idarə etmək üçün istifadə edildi. İdarəetmədə mikro-EHM-dən istifadə 70-80-cı illərin ortasından başlayaraq tullantı qazlarının tərkibinə və yanacaq məsəfinə qoyulan məhdudiyyətlərə görə tələbat kəskin artdı.
 
Tullantı qazların tərkibində zərərli qarışıqların miqdarını aşağı salmaqla yanaşı səmərələliyi təmin etmək üçün yandırmanı qabaqlama bucağını idarə edilməsi çox vacibdir. Belə ki, bu yanma qarışığında hava və yanacaq nisbətinin tənzimlənməsi, mühərrikin dirsək valının aşağı tezlikli fırlanma sürətinin boş gedişini avtomatik dəstək və s. üçün istifadə edilir. Bu mühərriki kompleks rəqəmsal idarə etmə sistemini mikro-EHM-dən istifadə etməklə tətbiq etdikdə mümkün oldu.
 
Mikro-EHM-in tərkib hissələri olan yarımkeçirici qurğuların sürətlə təkmilləşməsi nəticəsində,  avtomobil sisteminin elektronikasının maya dəyəri aşağı düşməyəvə onların ölçüləri kiçilməyə və etibarlılığı yüksəlməyə başladı. Artıq bu gün avtomobillərin idarə etmə sistemində başlıca elementlərdən biridir.
'''İnformasiyanı rəqəm formasında kodlaşdıran, emal edən, saxlayan, ötürən xüsusi texniki qurğular, kompüter, printer, skaner, modem və s. yaradılmışdır. Bu qurğular informatlaşdırmanın aparat vasitələridir. İnformasiyanı avtomatik emal edən universal vasitə kompüterdir. Kompüter müxtəlif təyinatlı, müxtəlif funksiyaların icrasına imkan verən proqramlar vasitəsi ilə idarə olunur. Proqram dedikdə, ən ümumi halda, icraçıya aydın olan formada yazılmış xüsusi əməllər ardıcıllığından ibarət olan fəaliyyət planı başa düşülür. Xüsusi halda, icraçı dedikdə, kompüter nəzərdə tutulur. Kompüter proqramları məcmusuna proqram təminatı və ya informatlaşdırmanın proqram vasitələri deyilir.'''
 
XX əsrdə bərk cisim elektronikası sahələrində aparılan tədqiqatlar, ilk hesablayıcı sənaye qurğularının yaradılması informasiya texnologiyalarının güclü inkişafı üçün münbit zəmin yaratdı. Hesablayıcı texnika müasir inkişaf səviyyəsinə birdən-birə çatmamışdır. O bir neçə mərhələdən keçmişdir. 1 поколение ЭВМ (1945–1954) – электронно- вычислительные машины на лампах электронного типа (подобные были в телевизорах первых моделей).
 
Bu zamanı texnikanın təşəkkül tapma dövrü adlandırmaq olar.
 
İlk nəsil maşınlar nəzəriyyənin bu və ya digər məsələlərini yoxlamaq üçün təcrübi qurğular adı altında yaradılmışlar. Hissələrinin çəkisi və ölçülərinə görə yerləşdirilməsi böyük ölçülü binalar tələb edən kompyuter aqreqatları artıq əfsanəyə çevirilmişlər.  İlk seriyada buraxılan birinci nəsil EHM UNIVAC adı altında çıxmışdır.
 
İkinci nəsil EHM-əhəmiyyətli fərqlənir. 1948-ci ildə fizik-nəzəriyyəçi Djon Bardin, Uilyam Şokli və UolterVolter Bardin tərəfindən ilk fəaliyyətdə olan tranzistor yaradılmışdır.
 
Tranzistorun ən mühüm xüsusiyyətlərindən biri 40 ədəd elektron tipli lampanın işini yerinə yetirir və hətta bu halda belə o böyük sürətlə işləyir, minimal istilik ayrılır və faktiki olaraq elektrik ehtiyatlarını və enerjidən çox az istifadə edir.
 
Elektrik lampalarının tranzistorlarının əvəz edilməsi prosessi ilə yanaşı informasiyasının saxlanması üsulları təkmilləşdirilirdi.
 
Üçüncü nəsil maşınlar.
Dördüncü nəsil maşınlar.
 
Elektron qurğuların uğurlu inkişafı böyük inteqral sxemlərin (BİS) yaradılmasına gətirib çıxardı. BİS-in bir kristalında iyirmi mindən yuxarı elektrik tipli elementlər vardır. BİS yaradılması yeni nəsl EHM yaradılmasına şərait yaratdı. Bunların element bazası böyük yaddaşa və əmri yerirmək üçün kiçik siklə malikdir: bir maşın əməliyatında yaddaş baytının istifadəsi kəskin aşağı düşməyə başladı.
 
BİS yaradılması EHM arxitekturasında mürəkkəb olmayan, yəni bir kristalda cihaların sərfəli qiymətlərlə istehsalı üçün praktiki olaraq elektron tipli bütün sadə qurğuların yerləşdirilməsinə real imkan yarada bildi.