"Operativ yaddaş qurğusu" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

k
Şəkil→Fayl, File→Fayl using AWB
(Rescuing 3 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.8)
k (Şəkil→Fayl, File→Fayl using AWB)
[[ŞəkilFayl:RAM n.jpg|thumb|Əməli yaddaş qurğusunun modelləri. ]]
'''Əməli yaddaş qurğusu''' ({{Dil-en|Random Access Memory – RAM}}) — ixtiyari müraciətə malik yaddaş olub, [[kompüter]] və digər qurğularda [[informasiya]]nın oxunması və yazılmasını təmin edən yaddaş. [[Kompüter]] söndürüldükdə ƏYQ-də saxlanılan [[informasiya]] ([[verilənlər]]) silinir. Əməli yaddaş kompüterdə iş prosesində lazım olan verilənləri özündə saxlayır. Bu verilənlər həm oxuna, həm də yazıla bilir. Əməli yaddaşa müraciət diskə müraciətdən daha tez olduğundan [[informasiya]]nın oxunması və yazılması xeyli sürətlənir. Əməli yaddaş adlandırılması da onun sürətlə işlədiyindən xəbər verir. Baxmayaraq ki, əməli yaddaşın həcmi disklərin həcmindən müqayisə olunmayacaq dərəcədə azdır, ona müraciət sürətli olduğundan əməli yaddaş kompüterdə əvəzolunmaz bir mikrosxemdir.<ref name="RAM">{{Cite web |title=RAM |url=http://millibyte.az/index.php?do=news_read&id=48 |access-date=2013-10-05 |archive-date=2013-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130916051446/http://millibyte.az/index.php?do=news_read&id=48 |url-status=dead }}</ref>
 
# 8 Mbayt – [[Windows]] 3.1 və [[Windows]] for Work Groups sistemlərindən rahat istifadə etmək mümkün olacaq. Digər yeni sistemlərdə isə burada iş məsləhət bilinmir.
# 16 Mbayt – ən yeni [[Windows 95]] və [[OS/2]] sistemlərində rahat iş tə’min edilir.
# 32 Mbayt və daha çox – bu cür kompüterlərdən [[lokal kompüter şəbəkələri]]ndə, fototəsvirlər və videofilmlər ilə iş üçün və [[Windows NT]] [[əməliyyat sistemi]]ndə iş üçün istifadə olunur. OLa bilər
 
== Yaddaş modulları və onları xarakterizə edən göstəricilər ==
Fiziki olaraq iki tip yaddaş movcuddur- statik və dinamik yaddaş. Statik yaddaş [[tranzistor]]lardan istifadə olinmaqla hazırlanır və nə qədər ki, [[elektrik enerjisi]] kəsilməyib o, öz vəziyyətini saxlayır. Buna misal [[triqqer]]lər üzərində qurulmuş yaddaşı göstərmək olar. Bu tip yaddaşın səciyyəvi xüsusiyyəti onun yüksək oxunma-yazılma sürətinə malik olmasıdır. Statik yaddaşın sürətini məhdudlaşdıran amil onu təşkil edən aktiv elementlərin (tranzistorlatrın) bir dayanıqlı vəziyyətdən digərinə keçmə sürətidir. Statik yaddaşda bir [[bayt]]ı təşkil edən elektron elementlərin sayının nisbətən çox olması onun daha baha başa gəlməsinə səbəb olur. Bu tip yaddaşdan [[kəş]] kimi istifadə olunsa da, onun daha böyük tutum tələb olunan operativ yaddaşda istifadə olunması iqtisadi baxımdan səmərəli deyil.
 
Dinamik yaddaşın isə iş prinsipi [[kondensator]]un dolması və müəyyən zaman parçasında [[elektrik yükü]]nü özündə saxlamasına əsaslanır. Ardıcıl düzülmüş kiçik tutumlu kondensatorlar dinamik yaddaşın prototipini təşkil edir. Təbii ki, kondensatorların tutumu çox kiçik olduğundan elektrik yükünün saxlanması müddəti də çox kiçik olacaq. Bu da informasiyanın saxlanma müddətinin çox kiçik olması anlamına gəlir. Bu zaman dolmuş kondensatorlar məntiqi "1"-i, boş kondensatorlar isə məntiqi "0"-ı ifadə etmiş olacaqlar. Təbii ki, dinamik yaddaşda informasiyanın daim saxlanması üçün xüsusi mexanizm- bərpa (Refresh) mexanizmi nəzərdə tutulmalıdır. Bu mexanizmin funksiyası yaddaşın periodik olaraq oxunub yenidən yazılmasından (bərpasından) ibarətdir. Dinamik yaddaş [[mikrosxem]]ləri üzərində qurulan operativ yaddaşın bərpası zamanı mərkəzi [[prosessor]]un yaddaşa müraciəti mümkün olmur. O, bu zaman bərpa prosesinin başa çatmasını gözləməlidir. Buna görə də dinamik yaddaşla iş sürəti nisbətən aşağı olur. Dinamik yaddaşları xarakterizə edən bir neçə parametr mövcuddur ki, bunlara ümumi olaraq yaddaşın zamanlanması və ya yaddaşın tayminqi deyirlər. Ümumiyyətlə, yaddaşla bir əməliyyat (oxuma/yazma) bir neçə mərhələdən ibarətdir. [[Kontroller]]in bu mərhələlərə ayırdığı zaman parçalarına yaddaşın tayminqi deylilir.
 
Yaddaşın fiziki strukturu müəyyən sayda sətir və sütünlardan ibarətdir. Hər belə "massiv" Səhifə, səhifələr toplusu isə Bank adlanır.
''DDR'': Double Data Rate
 
DDR SDRAM, SDRAM-ın transfer sürətini iki dəfə artırmışdır. 184 pin DIMM, 200 pin SO-DIMM və 172 pin Micro-DIMM paketləri istifadə olunur. Bu RAM-larla bərabər fərqli bir adlandırma da istifadə olunmuşdur (DDR400, 200 &nbsp;MHz saat tezliyi ilə işləyən 400 &nbsp;MHz DDR SDRAm-dır).
 
''DDR'' ''SDRAM'' sürətləri:
|PC sürət adlandırılması
|-
|100 &nbsp;MHz
|DDR200
|PC1600
|-
|133 &nbsp;MHz
|DDR266
|PC2100
|…..
|-
|300 &nbsp;MHz
|DDR600
|PC4800
|PC sürət adlandırılması
|-
|100 &nbsp;MHz
|200 &nbsp;MHz
|DDR2-400
|PC2-3200
|…
|-
|200 &nbsp;MHz
|400 &nbsp;MHz
|DDR2-800
|PC2-6400
|-
|250 &nbsp;MHz
|500 &nbsp;MHz
|DDR2-1000
|PC2-8000
|PC sürət adlandırılması
|-
|100 &nbsp;MHz
|400 &nbsp;MHz
|DDR3-800
|PC3-6400
|-
|200 &nbsp;MHz
|400 &nbsp;MHz
|DDR3-1600
|PC3-12800
DDR texnologiyasının gələcəyi (''DDR4'' və ''DDR5''):
 
İlk DDR4 RAM-ların 2133 &nbsp;MHz sürətində olması və 1.2 V gərginliyə sahib olacağı gözlənilir. Sonrakı versiyalarında isə sürətin 2667 &nbsp;MHz-ə qaldırılacağı və istifadə olunan gərginliyin 1.0 V-a düşəcəyi söylənilməkdədir. DDR4 RAM-ların ilk olaraq PC-lərdə, daha sonra da az enerji sərfiyyatının qazandırdığı avantajlarına görə notebook və tablelərdə də isatifadəsi gözlənilir.
 
== Xarici keçidlər ==
24.957

edits