"Tağı Ərani" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

368 bayt əlavə edildi ,  6 ay öncə
k
Düzəlişin təsviri yoxdur.
k
k
{{-Rtl}}{{sitatın sonu}}
 
Tərcüməsi:<blockquote>''Biz burada bütün iranlıların diqqətini bu mühüm məqama çatdırırıq ki, Azərbaycan məsələsi İranın ən mühüm və ölüm-dirim işi olan məsələlərindən biridir. ... Buna görə də bu məsələdə İranın xeyrini diləyənlər fədakarlıq göstərməli və '''türk dilinin aradan götürülməsi''' '''və''' '''fars dilininin Azərbaycanda yayğınlaşdırmasıyayğınlaşdırılması''' üçün çalışmalıdırlar. Xüsusilə '''təhsilTəhsil nazirliyiNazirliyi''' Azərbaycanın müxtəlif nahiyələrinə (bölgələrinə) '''çox sayda fars dili müəllimləri göndərməli,''' orada (fars dilində) '''pulsuz və ucuz kitablar, jurnallar və qəzetlər''' nəşr etməlidir, və '''azərbaycanlı gənclərin özləri gərək türk dilində danışa bilməyəcəkləri vaxta qədər canfəşanlıq etməlidirlər.''' Bu fikirlər təbliğat yoluyla hər bir iranlının beyninə düşəcək.''</blockquote>1930-cu ildə təhsilini başa çatdırdıqdan sonra marksizmin İranda yayılması üçün səy göstərmək niyyətində olan Ərani İrana qayıdaraq Tehran Texniki Kollecində işə düzəlir. 1931-ci ildə İranda ''"iştirakiyyə"'' (اشتراکیه), yəni sosializm və kommunizm fikirlərinin təbliğatını qadağan edən qanunun keçməsinə baxmayaraq, Ərani fars dilində gizli şəkildə nəşr etdiyi "Dünya" [[Marksizm|marksist]] jurnalının təsisçisi və redaktoru olur. O, Almaniyadan qayıdan bir neçə həmfikiri ilə birlikdə gizli müzakirə qrupları təşkil edir. Bu qruplarda sosialist klassiklərinin əsərləri oxunur və tərcümə olunur, "Dünya" jurnalı üçün isə sosial siniflərin mücadiləsi, tarixi materializm və ictimai elmlər haqqında məqalələr hazırlanır. Jurnalda ayrıca olaraq tez-tez elmi mövzulara toxunulur.
 
=== Həbsi və vəfatı ===
Tağı Ərani məhkəmədən 16 ay sonra, 1940-cı il fevralın 4-də, həbsxananın xəstəxanasında vəfat etdi. Onun həmkarları həbsxana nəzarətçilərinin ona zəruri tibbi müalicə almasına yol vermədiklərinə görə ölümündə məsuliyyət daşıdıqlarını, ya da polisin Əranini qəsdən öldürdüyünü iddia etdilər, lakin rəsmi açıqlamaya əsasən, o sağalmayan tif xəstəliyinə yoluxmasından vəfat etmişdi.
 
18 sentyabr 1941-ci ildə, [[Rza şah Pəhləvi|Rza şah Pəhləvinin]] taxtdan enməsindən cəmi 2 gün sonra, məhkumlardan 27 nəfər azadlığa buraxıldı. Siyasi baxışlarına sadiq qalan keçmiş məhbuslar, azadlığa buraxılandan bir ay sonra, 2 oktyabr 1941-ci ildə İranın [[İran Tudə Partiyası|Tudə Partiyasının]] əsasını qoydular. Partiyanın əsasının qoyulmasında həlledici rolu oynayanlar Ərani ilə Avropada təhsil almış digər məhbuslar idi: ruhani ailəsindən olan və ali təhsilini Əraniylə birlikdə [[Berlin|Berlində]] almış [[Yəzd|yəzdli]] cərrah Dr. Murtuza Yəzdi, ali təhsilini [[Fransa|Fransanın]] [[Qrönobl|Qrenobl]] şəhərində almış və [[Qacarlar (sülalə)|qacar]] soyundan gələn [[Tehran|tehranlı]] ziyalı vəkil [[İrəc İskəndəri]], ali təhsilini [[Fransa|Fransanın]] paytaxtı [[Paris|Parisdə]] almış və Tehran Universitetində fizika professoru kimi çalışmış gilanlı[[Lahican|lahicanlı]] [[Rza Radməniş|Dr. Rza Radməniş]], və yenə [[Berlin|Berlində]] oxumuş [[Tehran|tehranlı]] şair Bozorg Ələvi. Partiyanın rəhbərliyini İrəc İskəndərinin əmisi Süleyman İskəndəri (hansı ki həbs olunmamışdı) öz öhdəsinə götürmüşdü. Oktyabr ayında qalan məhbuslar da amnistiya verilməsindən sonra azadlığa buraxıldı və Tudə Partiyasına qoşuldu.
 
== İstinadlar ==