"Alp Ər Tonqa" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

Ölçüdə dəyişiklik yoxdur ,  11 ay öncə
Düzəlişin təsviri yoxdur.
Redaktənin izahı yoxdur
Teqlər: Vizual redaktor Mobil redaktə Mobil veb redaktə
Redaktənin izahı yoxdur
=[[Turan]]|ləqəbi=Əfrasiyab, Tonqa Tıgin, Afrasiyab, İlbər Tonqa}}
 
'''Alp Ər Tonqa'''<ref>Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't — Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 41: Türklərin ulu qəhrəmanı və böyük xaqanı</ref> (Əfrasiyab)— əfsanəvi türk xaqanı. "Alp" sözünün mənası "igid", "qəhrəman", "bahadır",<ref>{{Cite web |title=TDK Divanü Lugati't-Türk Veri Tabanı |url=http://tdkterim.gov.tr/dlt/sozluk/?kelime=Alp&kategori=dltbul&hng=ltn&ayn=bas |access-date=2011-01-13 |archive-date=2012-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120306080035/http://tdkterim.gov.tr/dlt/sozluk/?kelime=Alp&kategori=dltbul&hng=ltn&ayn=bas |url-status=dead }}</ref>, "ər" sözünün mənası "erkək adam",<ref>[http://tdkterim.gov.tr/dlt/sozluk/?kəlmə=er&kategori=dltbul&hng=ltn&ayn=bas TDK Divanü Lugati't-Türk Veri Tabanı]{{dead link|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>, "tonğa" sözünün mənası isə "bəbir" deməkdir".<ref>{{Cite web |title=TDK Divanü Lugati't-Türk Veri Tabanı |url=http://tdkterim.gov.tr/dlt/sozluk/?kelime=Ton%C4%9Fa&kategori=dltbul&hng=ltn&ayn=bas |access-date=2011-01-13 |archive-date=2012-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120306080141/http://tdkterim.gov.tr/dlt/sozluk/?kelime=Ton%C4%9Fa&kategori=dltbul&hng=ltn&ayn=bas |url-status=dead }}</ref>.<ref>[http://www.turuz.info/Sozluk/0513-%283%29%20Divani%20Lughatit%20Turk%20%28Mahmid%20Qashqayli%29%28Azerbaycan%20Turkcesi%29%20%28Ish%20Aparan-Ramiz%20Asker%29%20%28Baki-2006%29.pdf Mahmud Kaşğari. "'''Divanü lüğat-it-türk'''". Dörd cilddə. III cild, Bakı, "Ozan", 2006, səh. 319]{{dead link|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> Alp Ər Tonqadan bəzən Saka xanı kimi də bəhs edilir.
 
== Həyatı ==
 
== [[Divanü Lüğat-it-Türk|Divanü-lüğat-it-Türkdə]] ==
"الب ار تنكا Alp Ər Tonqa" "Türklərin ulusal kahraman və büyük Hakanı." dır. [[Mahmud Kaşğari|Mahmud Qaşqarlı]] "ترم Tarım" "Təkinlərə və Afrasyab soyundan olan hatunlara və bunların çocuklarına karşı söylənən bir kəlimə, Hakanlı hanları oğullarından başkasına söylənməz." və "التن ترم Altun Tarım" "Büyük kadınların lakâbıdır." şəklində "Tarım" kəliməsinin anlamını açıklar. Yinə Kaşgarlı, "Tégin" kəliməsinin Afrasyab oğullarından oluşan Hakanlı ailəsi çocukları için kullanıldığını bəlirtərək bunun nasıl oluştuğunu anlatır. Ayrıca "xan" kəliməsinin Türklərin başbuğları için kullanıldığını, bütün Türk xanlarının Afrasyab soyundan gələnlər olduğunu, Afrasyab için "xaqan" kəliməsinin kullanıldığını və bunun uzun bir hikayəsinin olduğunu Kudatqu-Bilikdə
"الب ار تنكا Alp Ər Tonqa" "Türklərin ulusal kahraman və büyük Hakanı." dır.
[[Mahmud Kaşğari|Mahmud Qaşqarlı]] "ترم Tarım" "Təkinlərə və Afrasyab soyundan olan hatunlara və bunların çocuklarına karşı söylənən bir kəlimə, Hakanlı hanları oğullarından başkasına söylənməz." və "التن ترم Altun Tarım" "Büyük kadınların lakâbıdır." şəklində "Tarım" kəliməsinin anlamını açıklar. Yinə Kaşgarlı, "Tégin" kəliməsinin Afrasyab oğullarından oluşan Hakanlı ailəsi çocukları için kullanıldığını bəlirtərək bunun nasıl oluştuğunu anlatır. Ayrıca "xan" kəliməsinin Türklərin başbuğları için kullanıldığını, bütün Türk xanlarının Afrasyab soyundan gələnlər olduğunu, Afrasyab için "xaqan" kəliməsinin kullanıldığını və bunun uzun bir hikayəsinin olduğunu Kudatqu-Bilikdə
Yusuf Has Hacib'də Karaxanlı hükümdarı Tabgaç Buğra xana ərmağan olaraq sunduğu Kutadgu Bilig adlı əsərində dünya hükümdarları içində ən adalətli olanların Türk hükümdarları olduğunu və onların içində adı məşhur olanın Taciklərin (İranlıların) Əfrasiyab dedikləri Alp Ər Tonga olduğunu Ayrıca; "Kənt: Şəhər. Bu kəlmədən alınaraq Qaşqar üçün "Ordu Kənd" dərlər. Hanın oturduğu şəhər dəməkdir. Çünki Afrasiyab, havası gözəl olduğu üçün burada otururdu." şəklində qeyd edər.