"Abdullah Vassaf Əfəndi" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

k
tənzimləmə
Redaktənin izahı yoxdur
k (tənzimləmə)
{{Dövlət xadimi|adı='''Abdullah Vassaf Əfəndi'''|uşağı=[[Vassafzadə Əsad Əfəndi]]|atası=Mehmed Əfəndi|bayraq2_8=IslamSymbol.svg|bayraq2_7=IslamSymbol.svg|bayraq2_6=IslamSymbol.svg|bayraq2_5=IslamSymbol.svg|bayraq2_4=IslamSymbol.svg|bayraq2_3=IslamSymbol.svg|bayraq_3=IslamSymbol.svg|bayraq2_2=IslamSymbol.svg|bayraq_2=IslamSymbol.svg|vəfat tarixi=6.1761|titul=[[Osmanlı şeyxülislamları|91. Osmanlı şeyxülislamı]]|doğum yeri=|doğum tarixi=|xələfi=[[Kürəkənzadə Feyzullah Əfəndi]]|sələfi=[[Seyid Murtuz Əfəndi]]|hakimiyyət müddəti=[[12 yanvar]] [[1755]] — [[8 iyun]] [[1755]]|bayraq2=IslamSymbol.svg|bayraq=IslamSymbol.svg|vikianbar=|həyat yoldaşı=}}'''Abdullah Vassaf Əfəndi''' (d. [[oktyabr]] [[1685]] - ö. [[10 avqust]] [[1753]]) — [[Osmanlı İmperiyası|Osmanlı]] [[alim]]<nowiki/>i, xəttatı və [[Şeyxülislam|şeyxülislamışeyxülislam]]ı. Oğlu [[Vassafzadə Əsad Əfəndi|Əsad Əfəndi]] də [[I Əbdülhəmid|Sultan Əbdülhəmid]] səltənətində [[şeyxülislam]] olmuşdur.<ref>Abdülkadir Altunsu, Osmanlı Şeyhülislâmları, Ankara 1972, s. 136-137.</ref>
 
== Həyatı ==
Doğulduğu tarix bilinmir. [[Bayrami təriqətı|Bayramiyyə təriqəti]]<nowiki/>nin şeyxlərindən Akhisarlı İlyasın müridlərindən Mehmed Əfəndinin oğludur.<ref>Şem‘dânîzâde, Müri’t-tevârîh (Aktepe), I, 62, 63, 89, 105, 109, 181; II/A, s. 38.</ref> İlk təhsilini ətrafındakı üləmalardan alan Abdullah Əfəndi daha sonra [[İstanbul]]<nowiki/>a gəldi və [[Qazəsgər|Anadolu qazəsgəri]] Qara Xəlil Əfəndidən dərslər aldı. Təhsilini tamamlamasının ardından [[1699]]-cu ildə müdərrislik dərəcəsi qazandı. Ardından müəllimi olan Qara Xəlil Əfəndinin qızıyla evlənərək üləma zümrəsində tanınmağa başladı. [[1724]]-cü ilədək müxtəlif mədrəsələrdə müdərris olaraq xidmət etdi. Daha sonra isə qazılığa yüksəldi və [[Saloniki]]<nowiki/>yə təyin olundu. [[31 iyul]] [[1726]]-cı ildə bu vəzifəsindən azad edildi və ertəsi il Misir qazılığına gətirildi. [[1728]]-ci ildə vəzifəsini tamamladı və [[İstanbul]]<nowiki/>a döndükdən sonra fətva əmini oldu.
 
Bu vəzifədə ikən, [[İran]]<nowiki/>da hakimiyyəti ələ alan [[Nadir şah Əfşar]] [[Cəfərilik|cəfəriliyin]] məzhəb olaraq dəyərləndirilməsi məqsədilə Osmanlı dövlətindən bir elmi heyətin göndərilməsini istəmiş, Abdullah Əfəndi də Anadolu qazəsgərliyinə namizəd göstərilərək [[1736]]-cı ildə [[kaptan-ı dərya]] Elçi Mustafa Paşanın rəhbərliyində toplanan heyətin içərisində isfahana göndərilmişdir. 2 il boyunca [[İsfahan]], [[Qəndəhar]] və [[Səmərqənd]]<nowiki/>də [[Şiəlik|şiə]] alimləri ilə müzakirələr aparmış, burada qazandığı nüfuzla “İran qazəsgəri” ləqəbi qazanmışdır. İrandan döndükdən sonra [[13 iyun]] [[1741]]-ci ildə [[Qazəsgər|Anadolu qazəsgəri]] oldu. [[1746]]-cı ilin dekabrında Rumeli qazəsgərliyinə namizəd seçildi və [[20 iyun]] [[1749]]-cu ildə bu vəzifəyə gətirildi. Bundan bir neçə ay sonra qaynı [[Xəlilzadə Mehmed Səid Əfəndi|Mehmed Səid Əfəndi]] şeyxülislamlığa yüksəldi və bir illik vəzifə müddətini tamamlamasının ardından [[15 iyun]] [[1752]]-ci ildə ikinci dəfə Rumeli qazəsgəri oldu. [[Seyid Murtuz Əfəndi]]<nowiki/>nin vəzifədən alınmasının ardından [[12 yanvar]] [[1755]]-ci ildə şeyxülislamlığa yüksəldi.<ref>Şeyhî, Vekāyiu’l-fuzalâ, II, 363, 367, 380, 403, 539, 641, 726.</ref>
 
Yaşlı olması səbəbilə dövlət işləriylə yaxından məşğul ola bilməmiş, tarixçi Şəmdanizadəyə görə, ətrafındakı insanların rüşvətxorluğu səbəbilə həmin il [[8 iyun]]<nowiki/>da vəzifədən alınmışdır. Ardından [[Bursa]]<nowiki/>da yaşamağa məcbur edilsə də, çox keçmədən [[Sarıyer]]<nowiki/>dəki köşkündə yaşamağına icazə verildi. Bu köşkdə özündən sonra şeyxülislam olan [[Vassafzadə Əsad Əfəndi|Əsad Əfəndi]] yaşamış, ardından [[I Əbdülhəmid|Sultan Əbdülhəmid]] dönəmində dövlət xəzinəsinə verilmişdir. Abdullah Əfəndi [[1761]]-ci ilin iyununda burada vəfat etdi. Cənazəsi [[Əyyubsultan]]<nowiki/>da [[Siyavuş Paşa türbəsi]]<nowiki/>nin yaxınlığına – müəllimi və qaynatası Qara Xəlil Əfəndinin yanına dəfn edildi.
 
== Mənbə ==
 
== İstinadlar ==
<references{{İstinad />siyahısı}}{{III Osman}}{{Osmanlı şeyxülislamları}}
24.668

edits