"Çingizqala" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

Ölçüdə dəyişiklik yoxdur ,  3 ay öncə
k
185.30.91.74 tərəfindən edilmiş redaktələr geri qaytarılaraq TexnoBot tərəfindən yaradılan sonuncu versiya bərpa olundu.
No edit summary
k (185.30.91.74 tərəfindən edilmiş redaktələr geri qaytarılaraq TexnoBot tərəfindən yaradılan sonuncu versiya bərpa olundu.)
Teq: Geri qaytarma
 
{{Tarixi abidə
|adı = cingözqalaÇingizqala
|şəkil = [[Fayl:Cingöz qala.jpg|300px]]
|şəkil_izah = ''Abidənin ümumi görünüşü''
|mark=Locator Dot2.gif |marksize=15 |position=bottom |width=300 |float=center |caption=}}
}}
'''cingözqalaÇingizqala''' — [[Azərbaycan]]ın [[Zaqatala rayonu]]nun [[Car]] kəndi ərazisində qala, tarix-memarlıq abidəsi. Xarici görünüşü ilə unudulmaz sərtlik təəssüratı yaradan bu cür qüllələr onları yaratmış cəmiyyətin sərt yaşayış tərzini əks etdirir. Abidə düz yol kənarında inşa edilmişdir. Qala ətrafındakı ərazi müdafiə divarları ilə əhatə olunsa da, həmin divarların çox az hissəsi dövrümüzə çatmışdır. Lakin, müdafiə divarlarınən qalıqları Çingizqalanın tək dayanan qüllə yox, yaxşı möhkəmləndirilmiş geniş ərazili qala olduğunu göstərir.
 
Qala divarlarının qərb küncü yol ayrıcına baxır. Divarların qismən dövrümüzə çatmış şimal-qərb hissəsi yol boyunca uzanır. Ehtimal ki, divarın yuxarı hissəsində dövrümüzə çatmamış mazqallar mövcud olmuşdur.
== Təsviri ==
 
CingözqalaÇingizqala abidəsi düz yol kənarında inşa edilmişdir. Qala ətrafındakı ərazi müdafiə divarları ilə əhatə olunsa da, həmin divarların çox az hissəsi dövrümüzə çatmışdır. Lakin, müdafiə divarlarınən qalıqları cingözqalanınÇingizqalanın tək dayanan qüllə yox, yaxşı möhkəmləndirilmiş geniş ərazili qala olduğunu göstərir.{{sfn|Бретаницкий Л.|1950|pp=112}} Ərazidə qüllə və qala divarlarından başqa, ehtimal ki, sonrakı dövrdə inşa edilmiş yaşayış binası – ev də vardır.{{sfn|Бретаницкий Л.|1950|pp=112}} Ola bilsin ki, bu ev daha qədim bir evin yerində inşa edilmişdir.{{sfn|Бретаницкий Л.|1950|pp=112}} Qüllə yaxınlığında başqa hər hansı bir tikili qalığı aşkar edilməmişdir.{{sfn|Бретаницкий Л.|1950|pp=112}}
 
== Memarlıq xüsusiyyətləri ==
[[Fayl:Çingizqala XIX əsrin sonu-XX əsrin əvvəllərində.jpg|200px|thumb|left|cingözqalaÇingizqala XIX əsrin sonu XX əsrin əvvəllərində. Fotoda abidənin dövrümüzə çatmamış dörd və beşinci mərtəbələri görünür.]]
Qala divarlarının qərb küncü yol ayrıcına baxır. Divarların qismən dövrümüzə çatmış şimal-qərb hissəsi yol boyunca uzanır. Ehtimal ki, divarın yuxarı hissəsində dövrümüzə çatmamış mazqallar mövcud olmuşdur.{{sfn|Бретаницкий Л.|1950|pp=113}}
 
İkinci mərtəbədə mazqallar demək olar ki, fasadlara perpendikulyar istiqamətləndirilmiş və qalaya qalxan yamacların müşahidəsinə hesablanmışdır. Qüllənin cənub-şərq və şimal-qərb divarlarının hər birinci üç mazqal, digər iki divarda isə iki mazqal vardır.{{sfn|Бретаницкий Л.|1950|pp=113}} Mazqallar döşəmə səviyyəsindən 1.30 – 1.40 metr hündürlükdə yerləşdirilmişdir. Cənub-qərb divarında kiçik pəncərə yeri vardır.{{sfn|Бретаницкий Л.|1950|pp=113}}
 
cingözqalanınÇingizqalanın üçüncü mərtəbəsində digər mərtəbələrlə müqayisədə daha çox mazqal vardır. Üçüncü mərtəbənin şimal-şərq və cənub-qərb divarlarının hər birində üç, digər iki divarda isə iki mazqal vardır. Göstərilən silah yerlərindən başqa ikinci mərtəbənin hər küncündə dioqanal boyunca mazqallar yerləşdirilmişdir.{{sfn|Бретаницкий Л.|1950|pp=113}} Mazqalların tədqiqi onların hamısının odlu silah üçün nəzərdə tutulduğunu göstərmişdir. Onlar qüllənin içinə doöru genişlənir, fasada isə ensiz, kiçik yarıq şəklində açılırlar.{{sfn|Бретаницкий Л.|1950|pp=114}}
 
Qüllənin dördüncü və beşinci mərtəbələri dağılaraq dövrümüzə çatmamışdır. Lakin, abidənin saxlanmış köhnə fotosu və möhkəm daş kronşteynlər onun ilkin görünüşünü tamamilə bərpa etməyə imkan verir.{{sfn|Бретаницкий Л.|1950|pp=114}} Qüllənin hər divarında üç ədəd olan daş kronşteynlər üzərində əsas divardan bir qədər irəli çıxan müdafiə divarı yerləşirdi. Bu divarlar qüllə müdafiəçilərinə qüllənin əsas divarlarından irəli çıxmaqla əsas divarı müdafiə etməyə, buna baxmayaraq qorunmada qalmağa imkan verirdi.{{sfn|Бретаницкий Л.|1950|pp=114}} Dördüncü mərtəbə oxvari tağa malik pəncərə ilə işıqlandırılırdı. Pəncərənin hər iki tərəfində isə bir mazqal yerləşirdi.{{sfn|Бретаницкий Л.|1950|pp=114}} Qüllə bu tipli tikililər üçün xarakterik olan ikitərəfli damla tamamlanırdı.{{sfn|Бретаницкий Л.|1950|pp=114}}