"Britaniya Hindistanı" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

69 bayt çıxarıldı ,  3 ay öncə
Redaktənin izahı yoxdur
Teqlər: Vizual redaktor Mobil redaktə Mobil veb redaktə Təkmilləşdirilmiş mobil redaktə
 
{{Tarixi dövlət}}
[[ŞəkilFayl:British Raj Red Ensign.svg|thumb|Britaniya Hindistanının bayrağı]]
'''Britaniya Hindistanı''' ({{Dil-en|British Raj}}) - [[Cənubi Asiya]]da (indiki [[Hindistan]], [[Pakistan]], [[Banqladeş]],[[Myanma]],[[Seylon]]) [[XVIII əsr]]in ortalarından [[1858]]-ci ilədək [[Ost-Hind şirkəti]]nin, sonra isə [[1947]]-ci ilədək [[Britaniya imperiyası]]nın hakimiyyətində olan ərazi.
 
== Tarixi ==
Britaniya Hindistanının tərkibinə [[1796]]-[[1802]]1796–1802-ci illərdə [[Seylon]] (indiki [[Şri-Lanka]]); [[1826]], [[1852]][[1885]]-ci illərdə ərazisinin tədricən işğalı nəticəsində [[1935]]-ci ilədək Birma (indiki [[Myanma]]); [[1839]]-[[1937]]1839–1937-ci illərdə [[Ədən]]; [[1811]]-[[1814]]1811–1814-cü illərdə [[Yava]]; [[Böyük Britaniya]]nın Malayya və [[Sinqapur]]dakı mülkləri (Streyts-Setlments, [[1826]]-[[1867]]1826–1867) daxil edilirdi. [[1858]]-ci ildə Ost-Hind şirkəti ləğv edildi və Britaniya Hindistanı biləvasitə [[Böyük Britaniya]] kraliçası [[kraliça Viktoriya|ViktoriyaViktoriyaya]]ya tabe oldu. [[1876]]-cı ildə [[kraliça Viktoriya|Viktoriya]] [[Hindistan]]ın imperatriçəsi elan edildi. Britaniya Hindistanı [[London]]dakı Hindistan məsələləri üzrə stats-katib (nazir) və [[Kəlkətə]]dəki (1911-ci ildən [[Dehli]]dəki) general-qubernator (vitse-kral) tərəfindən idarə olunurdu. O, müstəqil dövlətin bəzi atributlarına (hökumət, büdcə, ordu) və Qanunverici məclisə ([[1919]]-cu ildən) malik idi. Britaniya Hindistanının bütün sakinlərinin irqindən, milliyətindən, və dinindən asılı olmayaraq idarəçilikdə və məhkəmədə bərabərliyi rəsmən elan edilirdi. Britaniya Hindistanı [[1919]]-[[1946]]1919–1946-cı illərdə [[Millətlər Cəmiyyəti]]nin üzvü olmuşdur.
 
== Britanya hindistanın parçalanışı və birləşmiş krallıq hakimyətinin sonu ==
[[Birləşmiş krallıq]] [[2-ci dünya muharibəsi]]ndən sonra [[koloniya]]sının dəstəyi üçün [[azad]]lığı üçün söz vermişdi Britanya hindistanında üsyanlar baş verirdi bunların hamısı [[sepoy]]lar yəni [[birləşmiş krallıq]]a xidmət edən [[əsgər]]lər tərəfindən bastırıldı [[bruma]] və [[seylon]] isə britanya hindistanının hakimyətində deyildi
1947-ci ilin 15 avqustunda isə hindistan müsəlman və hind əhali olmaq üzrə 2-yə ayrıldı müsəlmanları çox olduğu yer pakistan və şərqi pakistan (1971)qədər yəni [[banqladeş]] hind əhali isə hindistan dövlətini qurdular hindistanda azadlıq uğrunda mübarizədə iki şəxs vardı [[Məhəmməd Əli Cinnah]] (müsəlman azadlıq hərəkatçısı) və [[Mahatma Qandi]] (hind hərəkat başçısı) 1947 ci ilin 15 avqust bölnməsindən 3 il sonra 1950-ci ildə respublika elan olunur və dominyonluğ ləvğ edilir [[bruma]] və ya [[Myanma]] əyaləti isə birləşmiş kralıqa bağlı əyalətdi 1948-ci ildə müstəqil olur və həmin il [[seylon]]da müstəqil olur belləlikl Britanya hakimyəti sona çatır amma indi [[myanmar]] xaric hamısı [[Millətlər Birliyi]]nə üzv olur.
 
== Hindistan ərazisində müharibələr və problemlər ==
[[Hindistan]] ilə [[Pakistan]] arasında problemli məsələ olan [[Kəşmir]] problemi hələdə ortadan qaldırılmayıb. Kəşmir əhalisi [[müsəlman]] ama idarəçisi [[hind]] olduğu üçün iki ölkə bir-birilə müharibə aparmış ama heç nə əldə etməmişdir. [[Çin Xalq Respublikası|Çində]] Hindistanın şimal bölgəsini ələ keçirmiş Hindistan-Çin müharibəsi zamanı [[kəşmir]] və [[Arunaçal-Pradeş|Arunaçal Pradeşi]] işğal etmiş və beləliklə Hindistan-Çin əlaqələri pisləşmiş amma Çin-Pakistan əlaqələri yaxşılaşmış və çinlilər kəşmir problemində pakistanlıların tərəfini tutmuşdur. [[BMT]] isə müharibəni dayandırmışdır.
 
== Mənbə ==
* [[Azərbaycan Milli Ensiklopediyası]]. 4-cü cild. Bakı, 2013. səh 569.