"Mahfiruz Xədicə Sultan" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

|vikianbar =
}}
'''Mahfiruz Xədicə Sultan''' (d. [[1590]], [[Şimali Qafqaz]] - ö. [[26 oktyabr]] [[1620]], [[İstanbul]]) — [[Sultan]] [[I Əhməd]]in baş [[Hasəki Sultan|hasəki]]<nowiki/>si və [[Osmanlı sultanlarının siyahısı|Osmanlı sultanı]] [[II Osman]]ın anasıdır.
 
== Həyatı ==
[[1590]]-cı ildə [[Şimali Qafqaz]]<nowiki/>da dünyaya gəlmişdir.<ref>Necdet Sakaoğlu, Bu Mülkün Kadın Sultanları, 4. baskı, Sayfa: 223</ref> Atası [[Çərkəzlər|çərkəz kabardinləri]]<nowiki/>nin kral xanədanına mənsub olan Əmir Əlqas Çerkasski idi. Böyük babası Əmir Bitu Mustafa Paşa Çerkasski, [[Sultan Süleyman Qanuni|Sultan Süleyman]]<nowiki/>ın xanımı [[Mahidövran Sultan]]ın qohumlarından idi. Bacısı Şahincan Xatun sonralar [[Abxaz Mehmed Paşa|Abaza Mehmed Paşa]] ilə evləndirilmişdir. Hələ uşaq yaşlarında [[1601]] tarixində, [[saray]]ın eşikağası Sərvazad Xatun tərəfindən [[saray]]<nowiki/>a alınaraq xüsusi təlim-tərbiyə almışdır. Özü də əslən [[Çərkəzlər|çərkəz]] olan qaynanası [[Handan Sultan]]ın gözünə girən Mahfiruz [[1604]] tarixində [[Sultan]] [[I Əhməd]]ə təqdim olunur.
 
[[3 noyabr]] [[1604]] tarixində [[I Əhməd]]in ən böyük oğlu olan [[II Osman]]ı dünyaya gətirərək [[saray]]<nowiki/>da [[Validə Sultan|Validə sultandan]] sonra ən güclü ikinci qadın olmuşdur. [[I Əhməd]]in nənəsi [[Safiyə Sultan]]ın [[Ədirnə Sarayı|köhnə saray]]<nowiki/>a göndərilməsi və [[Handan Sultan]]ın gənc yaşda vəfatı ilə [[saray]]ı idarə etməyə başlamışdır.
 
== Övladları ==
Mahfiruz Xədicə Sultan [[II Osman]]dan başqa [[Şahzadə Mehmed (I Əhmədin oğlu)|Şahzadə Mehmed]]<nowiki/>i, [[Xədicə Sultan (I Əhmədin qızı)|Xədicə Xanım Sultan]]ı, [[1612]] tarixində [[Şahzadə Bəyazid (I Əhmədin oğlu)|şahzadə Bəyazid]]<nowiki/>i və [[1613]] tarixində [[şahzadə Hüseyn]]<nowiki/>i dünyaya gətirmişdir. Xədicə Xanım Sultan uşaq yaşlarında ölmüş, [[Şahzadə Mehmed (I Əhmədin oğlu)|Şahzadə Mehmed]] isə [[1621]] tarixində [[II Osman]] tərəfindən boğdurularaq edam edilmişdir ve [[Şahzadə Bəyazid (I Əhmədin oğlu)|Şəhzadə Bəyazid]] və [[Şahzadə Hüseyn]] isə [[1635]] tarixində [[IV Murad]] tərəfindən boğdurularaq edam edilmişdir. Mahfiruz Xədicə Sultan [[II Osman|şahzadə Osman]]ın yetişməsinə önəm vermiş, yüksək təhsil alan [[II Osman|şahzadə Osman]] [[Ərəb dili|ərəb]], [[Fars dili|fars]], [[Latın dili|latın]], [[Yunan dili|yunan]] və [[İtalyan dili|italyan]] dillərini mükəmməl bilirdi.<ref>Andre Clot: Mektuplar, 1980 - 19851980–1985</ref>
 
== Kösəm Sultanla rəqabəti ==
[[Yunanlar|Yunan]] əsilli olan [[Kösəm Sultan]] [[Şahzadə Mehmed (I Əhmədin oğlu)|şahzadə Mehmed]]<nowiki/>i dünyaya gətirdikdən sonra Mahfiruzə Xədicə Sultan gözdən düşmüşdür. Mahfiruz Xədicə Sultan və [[Kösəm Sultan]] arasında [[1607]] tarixində baş verən hadisə onlar arasındakı rəqabəti gücləndirmişdir. [[Venesiya respublikası|Venesiya]] elçisi Simoni Contarini və Cəlal Təmruqoğlunun xatirələrində bu hadisə belə təsvir olunur;
 
''Bir mərasim zamanı Kösəm Baş Hasəki Mahfiruzun yerinə oturmuş və bu da onun qəzəbinə səbəb olmuşdur. Hərəmxanada bir-birləri ilə dalaşan qadınların məsələsi [[I Əhməd]]in qulağına çatmış və gənc Sultan iki hərəmini də dannamışdır.''
 
== Validə sultanlıq dönəmi ==
[[I Əhməd]] [[1617]]-ci il, [[21 noyabr]]ınoyabrı [[22 noyabr]]<nowiki/>anoyabra bağlayan gecə vəfat etmiş və oğlu [[II Osman|Osman]] hələ çox kiçik olduğundan [[I Mustafa]] taxta oturdu. [[I Mustafa]] dövlət məsələləri ilə maraqlanmamış və bu səbəbdən də 96 gün sonra devrilmişdir. [[II Osman|Gənc Osman]]ın [[1618]] tarixində 14 yaşındaykən taxta keçmiş və bununla da Mahfiruz Xədicə Sultan [[validə sultan]] elan edilmişdir. ''Devletlu İsmetlu Mâh-Firûze Hadice Valide Sultan Ahiyât üs-Şan Hazretleri'' olaraq dövlət sənədlərində qeyd olunan Mahfiruz Xədicə Sultanın təsiri ilə [[Kösəm Sultan]] [[Ədirnə Sarayı|köhnə saray]]<nowiki/>a göndərilmişdir.<ref>Yılmaz Öztuna: Devletler ve Hanedanlar 2.Cilt, 1989</ref>
 
== Ölümü və sonrası ==
[[1620]] tarixində oğlunun səltənəti dönəmində vəfat etmiş və 2 il sonra da oğlu [[II Osman|Gənc Osman]] devrilərək [[Həlimə Sultan|Həlimə Validə Sultan]] və kürəkəni [[Sədrəzəm]] [[Qara Davud Paşa]] tərəfindən faciəvi şəkildə [[şəhid]] edilmişdir. Lakin onların zülmü bununla bitmədi. Vaxtilə [[Ədirnə Sarayı|köhnə saray]]<nowiki/>a sürgün etdiyi [[Kösəm Sultan]] [[Validə sultan|Validə Sultan]] olan kimi bacısı Şahincan Xatun öncə sürgün həyatı yaşamış, sonra edam edilmişdir. Bundan başqa oğlu [[IV Murad]]ın dönəmində mərhum [[sultan]] Mahfiruzun iki oğlu [[Şahzadə Bəyazid (I Əhmədin oğlu)|şahzadə Bəyazid]] və [[Şahzadə Hüseyn]] də edam edilmişdir.
 
== Həmçinin bax ==
 
== Mənbə ==
<references{{İstinad />siyahısı}}{{Osmanlı sultanlarının anaları}}{{II Osman}}{{I Əhməd}}
 
[[Kateqoriya:Validə sultanlar]]