"Ağciyər" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

1.669 bayt əlavə edildi ,  9 il öncə
Düzəlişin təsviri yoxdur.
'''Ağciyər''' — bəzi balıqlarda[[balıqlar]]da ([[ikitənəffuslülər]], [[pəncəüzgəclilər]], [[çoxüzgəçlilər]]), quruda yaşayan onurğalılarda[[onurğalılar]]da və insanda hava tənəffüsü orqanı.
 
Ağciyər hava ilə qan arasında qaz mübadiləsini təmin edir. İkitənəffüslülərdə ağciyər tənəffüs funksiyası daşıyan qoşa kisəcikdir. Çoxüzgəçlilərin ağciyəri hamardivarlı, çütdür.
 
Quruda yaşayan onurğalıların ağciyəri qədim pəncəüzgəçli balıqların ağciyərindən əmələ gəlmiş və bədən boşluğunun ön hissəsindədir; məməlilərdə və insanda isə ağciyər diafraqmaiın inkişafı ilə əlaqədar əmələ gələn döş boşluğunda yerləşir. Ağciyəri seroz qişa — plevra ortüyü var. Adətən, cüt olur, lakin ayaqsız amfibiyalarda, [[ayaqsız kərtənkələlərdəkərtənkələlər]]dəilanlarda[[ilanlar]]da ağciyərin biri (çox vaxt soldakı) reduksiyaya uğramışdır.
 
Ciyərsiz salamandrların ağciyəri yoxdur.
Ciyərsiz salamandrların ağciyəri yoxdur. Suda-quruda yaşayanlarda hava ağız boşluğu dibinin ritmik hərəkəti ilə ağciyərə qovulur. Ali heyvanlarda (amniotlarda) hərəkətli döş qəfəsi genişləndikcə hava ağciyərə sorulur. Məməlilər nəfəs alarkən köks boşluqunun tutumu diafraqmanın yığılması hesabına da böyüyür.
 
[[Suda-quruda yaşayanlar]]da hava ağız boşluğu dibinin ritmik hərəkəti ilə ağciyərə qovulur.
Suda-quruda yaşayanlarda ağciyər bilavasitə udlaqdan və ya traxeyadan başlanır.
 
[[Ali heyvanlar]]da (amniotlarda) hərəkətli döş qəfəsi genişləndikcə hava ağciyərə sorulur. [[Məməlilər]] nəfəs alarkən köks boşluqunun tutumu diafraqmanın yığılması hesabına da böyüyür.
İbtidai sürünənlərdə (qatteriya) ağciyər arakəsmələrlə ayrılmış kameralardan ibarətdir.
 
Suda-quruda yaşayanlarda ağciyər bilavasitə [[udlaq]]dan və ya [[traxeya]]dan başlanır.
Bəzi kərtənkələlərdə (varan), tısbağalarda, timsahlarda ağciyər süngərəbənzərdir. Bir sıra sürünənlərdə ağciyər çıxıntıları — ağciyər kisəcikləri olur. Quşların ağciyəri döş qəfəsinin bel tərəfinə bitişikdir. Əsas və bəzi ikinci dərəcəli bronxlar ağciyərdən kənara çıxaraq onun ikiqat ventilyasiyasını təmin edən hava kisələri əmələ gətirir. Məməlililərdə bronx şaxələrinin sayı çox olub, bronx ağacı əmələ gətirir, şaxələr çox nazik bronxiollara keçir; bronxiollar isə alveol axacaqları, alveol kisəcikləri və alveollarla tamamlanır. Bunlar qaz mübadiləsiidə iştirak edir. Bəzi onurğasız heyvanlarda da (məsələn, ciyərli molyusklarda) tənəffüs orqanları ağciyər adlanır. [[Holoturiyalar]]da (dəniz xiyarı) kloakanın tənəffüs funksiyasını icra edən şaxəli çıxıntıları su ağciyəri adlanır.
 
[[İbtidai sürünənlər]]də (qatteriya) ağciyər arakəsmələrlə ayrılmış kameralardan ibarətdir.
 
Bəzi kərtənkələlərdə ([[varan]]), [[tısbağalar]]da, [[timsah]]larda ağciyər süngərəbənzərdir. Bir sıra sürünənlərdə ağciyər çıxıntıları — ağciyər kisəcikləri olur. Quşların ağciyəri döş qəfəsinin bel tərəfinə bitişikdir. Əsas və bəzi ikinci dərəcəli bronxlar ağciyərdən kənara çıxaraq onun ikiqat ventilyasiyasını təmin edən hava kisələri əmələ gətirir. Məməlililərdə bronx şaxələrinin sayı çox olub, bronx ağacı əmələ gətirir, şaxələr çox nazik bronxiollara keçir; bronxiollar isə alveol axacaqları, alveol kisəcikləri və alveollarla tamamlanır. Bunlar qaz mübadiləsiidə iştirak edir. Bəzi onurğasız heyvanlarda da (məsələn, ciyərli molyusklarda) tənəffüs orqanları ağciyər adlanır. [[Holoturiyalar]]da (dəniz xiyarı) kloakanın tənəffüs funksiyasını icra edən şaxəli çıxıntıları su ağciyəri adlanır.
 
[[Ağciyər (insan)|İnsanda ağciyər]] cüt orqanlardanır. Sağ ağciyər üç (yuxarı, orta, aşağı), sol ağciyər iki (yuxarı və aşağı) paydan ibarətdir. Bundan əlava, ağciyərdə çoxbuçaqlı piramidayabənzər paycıqlardan ibarət seqmentlər (hər ağciyərdə 10 və ya 11 seqment) olur.
 
[[Kateqoriya:Anatomiya]]
 
 
 
[[af:Long]]
[[an:Pulmón]]
[[ar:رئة]]
[[arc:ܪܐܬܐ]]
[[ay:Chuyma]]
[[bg:Бял дроб]]
[[bn:ফুসফুস]]
[[bs:Pluća]]
[[ca:Pulmó]]
[[cs:Plíce]]
[[cv:Ӳпке]]
[[cy:Ysgyfant]]
[[da:Lunge]]
[[de:Lunge]]
[[dv:ފުއްޕާމޭ]]
[[el:Πνεύμονας]]
[[en:Lung]]
[[eo:Pulmo]]
[[es:Pulmón]]
[[et:Kopsud]]
[[eu:Birika]]
[[fa:شش]]
[[fi:Keuhkot]]
[[fiu-vro:Täü]]
[[fr:Poumon]]
[[ga:Scamhóg]]
[[gd:Sgamhan]]
[[gl:Pulmón]]
[[gn:Ñe'ãvevúi]]
[[hak:Hi]]
[[he:ריאה]]
[[hi:फेफड़ा]]
[[hr:Pluća]]
[[hu:Tüdő]]
[[id:Paru-paru]]
[[io:Pulmono]]
[[is:Lunga]]
[[it:Polmone]]
[[ja:肺]]
[[jbo:fepri]]
[[jv:Paru-paru]]
[[ka:ფილტვები]]
[[ko:허파]]
[[ku:Pişik]]
[[la:Pulmo]]
[[ln:Limpúlúlú]]
[[lt:Plautis]]
[[lv:Plaušas]]
[[mk:Бел дроб]]
[[ml:ശ്വാസകോശം]]
[[ms:Paru-paru]]
[[mt:Pulmun]]
[[my:အဆုတ်]]
[[new:लुङ]]
[[nl:Long (orgaan)]]
[[nn:Lunge]]
[[no:Lunge]]
[[oc:Palmon]]
[[pag:Bala]]
[[pam:Baga]]
[[pl:Płuco]]
[[pnb:پھپھرے]]
[[ps:سږي]]
[[pt:Pulmão humano]]
[[qu:Surq'an]]
[[ro:Plămân]]
[[ru:Лёгкие]]
[[scn:Purmuna]]
[[sco:Buffs]]
[[sh:Pluća]]
[[simple:Lung]]
[[sk:Pľúca]]
[[sl:Pljuča]]
[[so:Sambab]]
[[sq:Mushkëria]]
[[sr:Плућа]]
[[sv:Lunga]]
[[sw:Mapafu]]
[[ta:நுரையீரல்]]
[[te:ఊపిరితిత్తులు]]
[[th:ปอด]]
[[tl:Baga (anatomiya)]]
[[tr:Akciğer]]
[[ug:ئۆپكە]]
[[uk:Легені]]
[[uz:Oʻpka]]
[[vec:Polmon]]
[[vi:Phổi]]
[[war:Baga]]
[[xal:Оошг]]
[[yi:לונג]]
[[zh:肺]]
[[zh-min-nan:Hì (khì-koan)]]
[[zh-yue:肺]]
148.564

edits