"İsmayıl Qaspıralı" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

39 bayt əlavə edildi ,  10 il öncə
Düzəlişin təsviri yoxdur.
|}
 
'''İsmayıl Qaspıralı''' (GasprinskiyQasprinskiy), (d. [[8 mart]] [[1851]] – ö. [[11 sentyabr]] [[1914]]). — əslən [[Krım Tatarlartatarları|Krım Tatarıtatarı]] olan pedaqoq, nəşrşriyatçınaşir və siyasətçi.
 
Qaspıralı, [[Rus İmperiyası]]nda türk və islam cəmiyyətlərinin təhsil, mədəniyyət islahatı və müasirləşməyə ehtiyacı olduğunuolduğunun fərqinə varan ilk və tək Müsəlmanmüsəlman intellektualdırintellektualıdır. Soyadı, Krımdakı[[Krım]]dakı [[Qaspra]] şəhərindənşəhərinin gəlməkdədiradındandır.
 
Qaspıralı düşüncələrini 1883-də qurduğu və 1918-ə qədər varlığını davam etdirən "Tərcüməçi" adlı qəzetiylə yaymışdır. Nəşrlərində türk xalqlarını birlik və həmrəyliyə çağırdı.
{{Cquote|Dildə, fikirdə, işdə birlik!}}
 
sözüyləsözləri ilə türk xalqlarındakıxalqları birliyinarasındakı təməlbirliyin qanunlarınıəsas meydanaistiqamətlərini gətirmişmüəyyənləşdirmiş və hal-hazırda da bu sözlər bu birlik mübarizəsinin hədəfini göstərməkdədir.
 
Qaspıralı, müasirləşmənin Avropalılaşma olduğunu müdafiə etdiedirdi. Müasirləşmənin tək yolunun təhsil olduğuna inanırdı. O, İslam məktəblərindəki əksəriyyətləəsasən dindinə üzərində sıxlaşanəsaslanan təhsil sistemini tənqid etdi vəedərək, uşaqların ana dillərini daha yaxşı danışmalarınımənimsəmələrini təmin edəcək yeni bir təhsil sistemi qurdu,təklif etdi. Buna buuyğun şəkildəolaraq yeni tədris planını təqdim etdi. 1881-ci il tarixli bir yazısında:
{{Cquote|Geri qalmışlığımızın tək səbəbi cəhalətimizdir. Avropada nəyin icad edildiyinə və ya nələr olduğuna dair heç bir fikirimizfikrimiz yoxyoxdur. Bu izolyasiyadan xilas olmaq üçün bunları oxuya bilimizbilməyimiz lazım idilazımdır; Avropa fikirlərini yenə AvropalıAvropa qaynaqlardanqaynaqlarından öyrənməliyik. İlk və orta məktəblərimizin tədris planlarına bu dərsləri qoymalıyıq ki, göz bəbəklərimiz, yəni şagirdlərimiz bu fikirlərə çata bilsin.}}
deyərək düşüncələrini ortaya qoymuşdur.
 
GaspıralıQaspıralı qadınlar üçün Aləmi Nisvan (''Dünya Qadınları'') adlı bir jurnal çıxarmış və bu jurnalı qızı Şəfiqə nəşrə hazırlamışdır. Uşaqlar üçün də Aləmi Subyan (''Dünya Uşaqları'') adlı bir nəşr çıxarmışdır. GaspıralıQaspıralı, İslam BiriyininBirliyinin (''İttifaqi Müsəlmanlar'') qurucularından biridir; [[1907]]-də qurulan birlik Rus İmperiyasındakımMüsəlmanİmperiyasındakı müsəlman türk intellektualları birləşdirmişdir. Ayrıca ilk Rus Müsəlmanrus-müsəlman konqressininkonqresinin təşkilatçılarından biriydibiri idi və Rusiyadakı Müsəlman insanlarmüsəlmanlar üçün ictimai və dini islahatlarislahatları ön meydanaplana gətirməyiçıxarmağı məqsəd qoyurduqoymuşdu.
 
 
== Əsərləri ==
* Tərcüməçi (Baxçasaray, 1883-1918)
* Aləmi Nisvan (Baxçasaray, 1906-1910)
* Aləmi SibyanSubyan (Baxçasaray, 1906-1912?)
* Al-Nahdah/The Renaissance (Qahirə, 1908)
* Kha! Kha! Kha! (Baxçasaray, 1906-?)
=== Kitablar ===
 
* Russkoe Musulmanstvo (Urıs Íslamİslam) Simferopol, 1881
* Salname-i Türkü (Baxçasaray, 1882)
* Mirat-ı CedidCədid (Baxçasaray, 1882)
* Müəllim-ıi SibyanSubyan (Baxçasaray, 1884; 3. bas. 1892; 7. bas. 1898)
* Avropa Mədəniyyətinəmədəniyyətinə Birbir Nəzər-ınəzəri Müvazinətmüvazinət (Baxçasaray, 1885)
* İslamlaraMüsəlmanlara dair Nizamlar və İmtiyazlar (Baxçasaray, 1885)
* Rusiya Coğrafiyasıcoğrafiyası (Baxçasaray, 1885)
* İki Bahadır (Baxçasaray, 1886)
* Qiraət-i Türkü (Baxçasaray, 1886; 2. bas. 1894)
* Maişet Müharibəsimüharibəsi (Baxçasaray, 1886)
* Xolera VəbasıvəbasıOnunonun DərmandərmanDarısıdarısı (Baxçasaray, 1887)
* Bəxtiyar Nəzm (Baxçasaray, 1889)
* Atlaslı Dünyanamə (Baxçasaray, 1889)