Xankəndi Şəhər-Dövlət Tarix Mədəniyyət Qoruğu

Xankəndi Şəhər Tarix Mədəniyyət Qoruğunun əsası 1970-ci ildə qoyulmuşdur.

Xankəndi Şəhər-Dövlət Tarix Mədəniyyət Qoruğu
Ölkə Azərbaycan Azərbaycan
Şəhər Xankəndi
Aidiyyatı Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi
Tikilmə tarixi 1970 (əsası qoyulub)
Vəziyyəti naməlum
Xankəndi Şəhər-Dövlət Tarix Mədəniyyət Qoruğu (Azərbaycan)
Locator Dot2.gif
Xankəndi Şəhər-Dövlət Tarix Mədəniyyət Qoruğu

Ətraflı məlumatRedaktə

İlk dövrlərRedaktə

Burada ilk yaşayış eramızdan əvvəlki dövrlərə təsadüf edir.Buradakı əhali özlərini düşmən qüvvələrdən qorumaq üçün qalalar tikmişdirlər.İşğaldan sonra isə bu qalaların bir hissəsi uçurdulmuşdur.Albaniya,Utilər,Qaraqoyunlu,Ağqoyunlu,Qarabağ xanlığı dövründə şəhər inkişaf etmiş,tikinti işləri aparılmış,mərkəzi ərazi olmuşdur.

  • Bura Azərbaycanın qədim tarixi ocaqlarından biridir.Deməyə əsas verir ki,Qafqazın sivilizasiyası Qarabağdır.Burada minlərlə yaşı yüzü ötmüş mədəniyyət abidələri vardır.Xankəndi nəinki Qarabağın,hətta Azərbaycanın mədəniyyət beşiyidir.

I-X əsrlərRedaktə

İllər keçdikcə buraya insanlar köç edir və əhali artır.Bunu 1986-cı ildəki arxeoloji qazıntılar da sübut edir. Xankəndi xanların,ağaların,padşahların igamətgahına çevrilir.Adının da mənası məhz buradan götürülmüşdür.Bura Qarabağ xanlarının yurdudur.III əsrdə burada kümbəzlərsaraylar tikilməyə başlayır.Həmin dövrdə şəhərdə 20.000-dən çox insan məskən salmışdır.Artıq bura Qarabağın mərkəzinə çevrilmişdir.Burada 5 igamətgah,29 məhəllə,30 iri əkin sahəsi,3 anbar,10 məscid var idi.

  • III əsrdən başlayaraq burada pirlər,ziyarətgahlar tikilməyə başlamışdır.Buradakı məscidlərə-ziyarətgahlara baxarkən hiss olunur ki,həmin dövrdə buranın əhalisi İslam dininə sitayiş etmişlər.

XI-XIX əsrlərRedaktə

Yaxşı bilirik ki,Babəkin son döyüşü məhz Xankəndi yaxınlığında olmuşdur.Bu ərəfədə ərazidə 8 qala tikilmişdir.Və son döyüş zamanı Ərəblər qalib gəlmişdir.Savaşın nəticələri:

  • 29 ev məhv edilmiş
  • 3 məscid dağıdılmış
  • əkin sahələri yandırılmışdır.

Bununla belə şəhərə (indiki pulla) 3.000 manat ziyan dəymişdir.

  • 15-ci əsrdə şəhərdə qala divarı tikilmişdir.Bu qala divarı 67 metr uzunluğunda idi.Ümumi olaraq,qala divarının 15 qapısı var idi.Qala divarları şəhərdən keçən karvan yollarının üstündə idi.

Bütövlükdə isə,Xankəndi və onun kəndlərində Xan qızı Xurşud Banu Natəvanın evi,Məhəmmədhəsən xanın mülkləri,Ağa körpüsü,Yezid xırmanı,Aşağı Bulaq,Yuxarı Bulaq,Məşədi Məhəmməd məscidi,Tacirlər məhəlləsi kimi tarixi yerlər,Mirzəməmməd Qurbanovun,tarzən Məşədi Zeynal Haqverdiyevin,Zəhra Şaxtaxtinskayanın,muğamçı Şıxəli Tağıyevin və s. tanınmış insanların ev muzeyləri vardır.Adını sadaladıqlarımızın bir çoxu indi tamamilə məhv olmaq təhlükəsindədir.Bura Pənahəli,Məhəmmədhəsən,Mehdiqulu,Hətəm xanın vətənidir.Onların ata evləri Xankəndidədir.

Dahilərin dedikləriRedaktə

18-ci əsrin sonlarında Fransız alimi Jordan De Fardie Qarabağa gələrkən,Xankəndini də ziyarət etmişdir.Xankəndini görən zaman o,öz heyranlığını gizlətməmiş və əsərlərinin birində yazmışdır:

  • -Bu şəhər dağlar qoynundaki cənnətdir.Mən gəldim və buranın xalqının mehribanlığını,xoş səxavətini,ən əsası qonaqpərvərliyini gördüm!