Zevqma (şəhər)

Zevqma (yun. Ζεῦγμα) ― Türkiyənin müasir Qaziantep ilində yerləşən qədim yunan şəhəri. Adı Fırat çayını həmin yerdən keçən[1]zevqma adlandırılan ponton körpüsü səbəbi ilə belə qoyulmuşdur.[2] Zevqma mozaika muzeyində yerdəki mozaika var və dünyanın ən böyük mozaika muzeylərindən biridir.

Zevqma
Zeugma.jpg
37°03′31″ şm. e. 37°51′57″ ş. u.
Yer Belkis, Qaziantep ili, Türkiyə
Tip Yaşayış məntəqəsi
Tarix
İnşaatçı I Selevk Nikator
Əsası qoyulub E.ə. 300
Yer qeydləri
Vəziyyəti Qismən su altında qalıb
Zevqma xəritədə
Zevqma
Zevqma
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

TarixRedaktə

Zevqma I Selevk Nikator tərəfindən eramızdan əvvəl 3-cü əsrin əvvəllərində[3] Fərat üzərindəki ilk körpünün olduğu yerdə qurulmuşdur.[4][5]

E.ə. 64-cü ildə şəhəri Romalılar idarə edirdi. Zevqma strateji baxımdan əhəmiyyətli bir yerdə yerləşdiyindən Romalılar üçün böyük əhəmiyyət daşıyırdı. Şəhərdə 70 000-ə qədər insan yaşayırdı və şəhər Romalılar üçün hərbi və ticarət mərkəzinə çevrilmişdi.[2] Zevqma 253-cü ildə Sasanilər tərəfindən dağıdılsa da, daha sonra yenidən bərpa edilmişdir.

Zevqma Son qədim dövrdə piskoposluq idi. Lakin VII əsrdə fars və ərəb basqınları səbəbi ilə şəhərin tərk edildiyi görünür. Orta əsrlərdə şəhərdə müvəqqəti olaraq ərəblər yaşayırdılar.

17-ci əsrdə dağıntıların yaxınlığında türk kəndi olan Belkis inşa edilmişdir.

Bu günRedaktə

Zevqma Qaziantep ilinin Nizip ilçəsinə 10 km məsafədəki[6] Belkıs məhəlləsində yerləşir.[7][8]

Zevqmada 1987-ci ildən başlayan qazıntı işləri günümüzdə Ankara Universiteti tərəfindən davam etdirilir.[9] Qazıntılar zamanı çıxarılan mozaikalar təxminən 2 500 kvadrat metrlik sahəni əhatə edir.[10] Bu mozaikalar bir müddət Qaziantep Arxeologiya muzeyində sərgilənmiş, 2011-ci ildə isə Zevqma mozaika muzeyinə daşınmışdır.[11]

Zevqma 2012-ci ildən bəri UNESCO-nun Ümumdünya İrsi İlkin siyahısında yer alır. Ərazidəki mövcud arxeoloji qalıqlara Yunanistan aqorası, Roma aqorası, iki ziyarətgah, stadion, teatr, iki hamam, Roma legioner bazası, Roma legionunun inzibati tikililəri, yaşayış məhəllələrinin əksəriyyəti, Yunan və Roma dövrünə aid şəhər divarları və şərq, cənub və qərb nekropolları daxildir.[12]

2014-cü ildə Zevqmada üç böyük şüşə mozaika tapılmışdır və bunlardan birində doqquz muza təsvir olunmuşdu.[13]

2020-ci ilin fevralında Türkiyənin Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin verdiyi məlumatda Zevqma mozaika muzeyinin 2019-cu ildə rekord səviyyədə, 340 569 ziyarətçi topladığı bildirilmişdir.[14]

QalereyaRedaktə

Həmçinin baxRedaktə

İstinadlarRedaktə

  1. "Museum of Roman Mosaics to Open in Turkey". www.luxurytravelmagazine.com (ingilis). İstifadə tarixi: 2020-03-28.
  2. 1 2 Liddell, Henry Corc; Skott. "ζεῦγμα" (ingilis). (#parameter_ignored_suggest).
  3. "10 Şubat 2011 tarihli CNN Türk haberi" (türk). www.cnnturk.com. 3 iyul 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 oktyabr 2011.
  4. "Zeugma Antik Kenti Hakkında Bilgi, Tarihi, Efsanesi" (türk). www.hurriyet.com.tr. İstifadə tarixi: 9 iyul 2021.
  5. "Türkçe Bilgi: Zeugma". Türkçe Bilgi. İstifadə tarixi: 9 Temmuz 2021.
  6. "10 Şubat 2011 tarihli CNN Türk haberi" (türk). www.cnnturk.com. 3 iyul 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 oktyabr 2011.
  7. "Zeugma Antik Kenti" (türk). Kültür Portalı. İstifadə tarixi: 9 Temmuz 2021.
  8. "Zeugma Antik Kenti: Nerede, Nasıl Gidilir ve Tarihçesi" (türk). İstifadə tarixi: 9 iyul 2021.
  9. "Arkeolojik alan: Zeugma" (ingilis). UNESCO. İstifadə tarixi: 9 iyul 2021.
  10. "Zeugma Mozaik Müzesi" (türk). Kültür Portalı. İstifadə tarixi: 9 iyul 2021.
  11. "Gaziantep Arkeoloji Müzesi" (türk). www.yerelnet.org.tr. İstifadə tarixi: 11 iyul 2021.
  12. Centre, UNESCO World Heritage. "Archeological Site of Zeugma". UNESCO World Heritage Centre (ingilis). İstifadə tarixi: 2020-05-05.
  13. "Stunning Mosaics Uncovered in Ancient City of Zeugma | Archaeology | Sci-News.com". Breaking Science News | Sci-News.com (ingilis). İstifadə tarixi: 2020-05-05.
  14. AA, Daily Sabah with. "Record number of tourists visit Turkey's Zeugma Mosaic Museum". Daily Sabah (ingilis). 2020-01-22. İstifadə tarixi: 2020-05-05.

Əlavə oxuRedaktə