Çurquy-ool Xomuşku[1] (tıva Хомушку, Чүргүй-оол Намгай-оглу 10 may 1918(1918-05-10), Barun-Kemçik rayonu[d]10 iyul 1978(1978-07-10), Tes-Xem rayonu[d]) — Tıva və sovet zabiti, tankçı, Böyük Vətən Müharibəsinin iştirakçısı, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.

Çurquy-ool Xomuşku
Doğum tarixi 10 may 1918(1918-05-10)
Doğum yeri
Vəfat tarixi 10 iyul 1978(1978-07-10) (60 yaşında)
Vəfat yeri

BioqrafiyasıRedaktə

Çurquy-ool Xomuşku 10 may 1918-ci ildə Hondelen kəndində anadan olmuşdur. 20 may 1943-cü ildə Tuva Xalq Respublikasının ilk könüllülər qrupu olaraq Çurquy-ool Xomuşk cəbhəyə yollanır. Bir müddət Tıva könüllüləri Qorki şəhərində hərbi təlim keçir. 1944-cü ilin fevral ayında Tıva könüllüləri 25-ci ayrı tank alayına qoşulur.

25 fevral 1944-cü ildə Çurquy-ool Xomuşkunun xidmət etdiyi alay 2-ci Ukrayna Cəbhəsinin 52-ci Ordusuna daxil olur. 1944-cü ilin martında alay Buq-Dnestrə hücum əməliyyatında iştirak edir.

5 mart 1944-cü ildə Rızanovka və Kobılyaki (Kiyev, indi Çerkası vilayət) kəndləri yaxınlığında düşmənin müdafiəsi sıçrayışı zamanı Çurquy-ool Xomuşkunun sürdüyü tank ən yüksək sürətlə düşmən mövqeyinə atılır. Tank atəş nöqtələrini və düşmənin çanlı qüvvəsini məhv edir. İki saat ərzində Xomuşku və qrupu 35 düşmən əsgərini, üç tank əleyhinə silahı, yeddi pulemyot və iki minaatan qurğunu məhv edir. Tank komandiri yaralananda sürücü döyüş maşınının idarəsini öz üzərinə götürür. Bir neçə gün sonra, Uman yaxınlığında üç tank, o cümlədən Çurquy-ool Xomuşkunun idarə etdiyi maşın 24 təyyarəni, 80 nəqliyyat vasitəsini ələ keçirir, yüzlərlə düşmən əsgər və zabitini əsir götürlür. Daha bir hücum üçün yol açılır.

SSRİ Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin 24 mart 1945-ci il tarixli fərmanı ilə kiçik leytenant Çurquy-ool Xomuşku Lenin ordeni və Qızıl Ulduz medalı (№ 7008) ilə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülür.

1948-ci ildən leytenant Xomuşku ehtiyata buraxılır. Doğma Tıvaya qayıdan veteran Tes-Xem rayonunun Bert-Dağ kəndində yaşayırdı və işləyir. 10 iyul 1978-ci ildə vəfat edir.

Medal və ordenləriRedaktə

Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (24 mart 1945);

Lenin ordeni (24 mart 1945);

II dərəcəli Böyük Vətən Müharibəsi ordeni;

Digər medallar.

XatirəsiRedaktə

Kızıl şəhərinin küçələrindən birinə Çurquy-ool Xomuşkunun adı verilir. Qəhrəmanın büstü meydanda, şəhər parkının girişində qoyulmuşdur.

2005-ci ildə İkinci Dünya müharibəsindəki Qələbənin 60-cı ildönümünü qeyd etmək üçün, RA 42429 nömrəli İnter-Avia Yak-42D təyyarəsinə Çurquy-ool Xomuşkunun adı verilmişdir.

İstinadlarRedaktə

MənbəRedaktə