243 İda

asteroid

243 İda (/ˈaɪdə/) — Asteroid qurşağında yerləşən və Koronoid ailəsinə[2] məxsus S sinifli asteroid. 29 sentyabr 1889-cu ildə avstriyalı astronom İohan Paliza tərəfindən kəşf edilmiş və asteroidə yunan mifologiyasında nimfalardan biri olan İdanın adı verilmişdir.

243 İda 324,0228564075 ± 0,00014625 °[1]
243 ida crop.jpg
Kəşf tarixi29 sentyabr 1884[1]
Periapsidi2,743372659232 ± 0 astronomik vahid[1]
Apoapsidi2,979794429046 ± 0 astronomik vahid[1]
Böyük yarımoxu
2,861583544139 ± 0 astronomik vahid[1]
Orta anomaliyası317,4856479948 ± 0 °[1]
Əyilməsi1,138 ± 0,001 °
Qalxan milinin uzunluğu
324,0228564075 ± 0,00014625 °[1]
Perisentr arqumenti
110,70334679092 ± 0,00015197 °[1]
Özünə xas ekssentrisitet
0,041309604659 ± 0[1]
Kütləsi42.000.000.000.000.000 kq[1]
Orta sıxlığı
2,6 q/sm³[1]
0,3 centimetre per square second, 1,1 centimetre per square second[1]
16.682,4 san.[1]
Şimal qütbünün meyllənməsi
−2° 52′ 0″[1]
Albedo0,24
Temperatur200 K

KəşfiRedaktə

29 sentyabr 1889-cu ildə Vyana rəsədxanasında Avstriya astronomu İohan Paliza tərəfindən kəşf edilmişdir.[3] Bu kəşf edilən 45-ci asteroid idi. İda adını həvəskar astronom və pivəbişirən Moriz von Kuffner vermişdir.[4][5] İda yunan mifologiyasında Kritin nimfasıdır.[6] Kiyotsuqu Hirayama tərəfindən Koronoid ailəsinə salınmışdır.

İdanın spektrumunu 1980-ci ilin 16 sentyabrında astronomlar David Tolen və Edvard Tedesko ölçmüşdür. O gün S sinifinə aid edilmişdir. İdanın tədqiq edilməsi 1993-cü ilin əvvəllərində həyata keçirilmişdir. "Qalileyo" aparatı asteroidin 60–78 km uzaqlığında onun şəkillərini çəkmişdir.

HaqqındaRedaktə

Asteroid qurşağında ən çox rast gəlinən asteroid siniflərindən biri olan S sinifinə aiddir. 28 avqust 1993-cü ildə asteroid Yupiter üçün göndərilmiş "Qalileyo" aparatı tərəfindən ziyarət edilmişdir. İda kosmik aparat tərəfindən ziyarət edilən ikinci asteroid, peyki tapılan isə ilk asteroiddir.

243 İdanın orbiti Yupiter ilə Mars arasında yerləşir. Günəş ətrafında dövrünü 4,84 ilə, öz oxu ətrafında dövrünü 4,63 saata tamamlayır. Radiusu 31,7 kilometrdir. Forması nahamar və uzanmışdır, iki göy cisminin toqquşması nəticəsində yarandığı güman olunur. Səthində böyük genişlikdə və ölçüdə kraterlər vardır.

Peyki Dektil missiya üzvü Anna Harx tərəfindən "Qalileyo"dan göndərilmiş şəkillərin köməyi ilə kəşf edilmişdir. Daktil yunan mifologiyasında İda dağında yaşayan qnomlardır. Bu addan əvvəl peykə 1993(243)1[7] şərti adı verilmişdi. Diametri 1,4 kilometrdir və bu İdanın 1/20 hissəsidir. Onun İda ətrafında orbiti tam dəqiqliklə müəyyən olunmayıb. Daktil və İda bir çox xüsusiyyəti paylaşır, onların mənşəyinin eyni olduğu ehtimal olunur.

KraterlərRedaktə

İdaRedaktə

İdadakı 21 krater adlarını Yerdəki eyniadlı mağaralardan almışdır. Mötərizələrdə mağaranın yerləşdiyi ölkə göstərilmişdir.[8]

DaktilRedaktə

Daktildəki 2 krater adını iki Daktildən almışdır.[9]

  • Akmon
  • Kelmis

QalereyaRedaktə

İstinadlarRedaktə

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 JPL Small-Body Database
  2. "Arxivlənmiş surət". 2006-10-02 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-06-07.
  3. https://books.google.az/books?id=1GMMAAAAYAAJ&hl=tr
  4. https://books.google.az/books?id=KWrB1jPCa8AC&printsec=frontcover&hl=tr#PPA13,M1
  5. ISBN 0-521-82344-7.
  6. "Arxivlənmiş surət". 2011-08-18 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-06-07.
  7. http://www.kozmikanafor.com/2015/03/asteroit-243-ida-ve-uydusu-dactyl/
  8. planetarynames.wr.usgs.gov
  9. planetarynames.wr.usgs.gov

Xarici keçidlərRedaktə

Həmçinin baxRedaktə