Abxaziya (abx. Аҧсны; gürc. აფხაზეთი; rus. Абхазия) və ya rəsmi adı ilə Abxaziya Respublikası (abx. Аҧсны Аҳәынҭқарра; gürc. აფხაზეთის რესპუბლიკა; rus. Республика Абхазия) — Cənubi Qafqazda Gürcüstan daxilində birtərəfli şəkildə müstəqilliyini elan edən de-fakto dövlət. Abxaziya Gürcüstanın şimal-qərbində yerləşir. Şimal və şərqdə Rusiya (Krasnodar vilayətiQaraçay-Çərkəz Respublikası), cənub-şərq və cənubda Gürcüstan əyaləti olan Sameqrelo-Yuxarı Svaneti ilə həmsərhəddir. Qərbdə isə Qara dənizə çıxışı vardır. Paytaxtı Suxumi, ümumi sahəsi 8,660 kvadrat kilometrdir. 1992-ci ildən etibarən Gürcü-abxaz münaqişəsi nəticəsində Abxaziyanın ərazisi Gürcüstanın nəzarətindən çıxmışdır. Abxaziyanın müstəqilliyini Rusiya, Nikaraqua, Venesuela, Nauru, VanuatuSuriya istisna olmaqla, heç bir dövlət tanımır. Bu ərazi beynəlxalq aləmdə Gürcüstanın əyaləti kimi tanınır. Abxaziyanın, o cümlədən Cənubi Osetiyanın əraziləri Gürcüstan hökuməti, həmçinin ABŞ Prezidentinin adminstrasiyası və Avropa Komissiyası tərəfindən Rusiya tərəfindən işğal edilmiş Gürcüstan əraziləri kimi qiymətləndirilir.

Abxaziya Respublikası

Аҧсны Аҳәынҭқарра / Apsni Ahintkarra
Abxaziya
Abxaziya gerbi
Gerbi
Şüarı: Aiaaira
Abxaziya xəritədə yeri
Paytaxtı
və ən böyük şəhəri
Suxumi
Rəsmi dilləriAbxazca
Etnik qrupları
Abxazlar, Ruslar, Gürcülər
Rəhbərlik
• Prezident
Alexander Ankvab
Sergey Şamba
Müstəqillik
• Rusiya tərəfindən tanınması.
26 avqust 2008
Ərazisi
• Ümumi
8,660 km²
Əhalisi
• 2016 təxmini
242.000
• Sıxlıq
40/km2 (103.6/kv. mil)
Abxaziya

TarixiRedaktə

Arxeoloji tapıntılar Abxaziyanın ərazisində hələ paleolit dövründə insanın olmasına şahidlik edir. Artıq e.ə IV minillikdə Abxaziyada həm əkinçilik və maldarlıq, həm də toxuculuq, keramika istehsalı, daşın, misin və tuncun emalı inkişaf etmişdi. E.ə I minillikdə Abxaziyanın ərazisində sinfi cəmiyyətin əlamətləri meydana çıxmağa başladı, bu dövrdə Qara dənizin şərq sahillərində ilk şəhər tipli məntəqələrin yarandığı ehtimal olunur. E.ə I minilliyin ikinci yarısında müasir Abxaziyanın ərazisinə yunanlar məskən saldılar. Onlar sahil zonalarında şəhərlər salmağa başladılar. İndiki Suxumi şəhərinin olduğu yerdə Diskourada, Oçamçiranın indiki yerində Qienos, Piçundanın indiki yerində isə Pitiunt şəhərləri salındı. Qədim yunanlar tərəfindən bu ərazi Qenioxiya kimi adlandırılmağa başlandı. Strabon özünün məşhur "Tarix" əsərində də Abxaziya ərazisi və orada yaşayan xalqlar barədə yazmışdı. Müasir Abxaziyanın ərazisində yunan koloniyalarının çiçəklənməsi ellinistik dövrə, e.ə III-I əsrlərə təsadüf edirdi. Həmin dövrdə Diskouradada gəmiqayırma tərsanəsi fəaliyyət göstərirdi, burada pul sikkələri kəsilirdi.

Coğrafiyası və iqlimiRedaktə

ƏhalisiRedaktə

Müstəqilliyini tanımış ölkələrRedaktə

ƏhaliRedaktə

İl Cəmi Gürcülər (etnik Meqrellər) Abxazlar Ruslar Ermənilər Yunanlar
1886 68.773 34.806 28.320 1.216 1.090 2.140
1926 201.016 67.494 55.918 12.553 25.677 14.045
1939 311.885 91.967 56.197 60.201 49.705 34.621
1959 404.738 158.221 61.193 86.715 64.425 9.101
1970 486.959 199.596 77.276 92.889 74.850 13.114
1979 486.082 213.322 83.087 79.730 73.350 13.642
1989 525.061 239.872 93.267 74.913 76.541 14.664
2003 (təxminən) 215.972 45.953 94.606 23.420 44.870 1.486

İstinadlarRedaktə