Abaran, əvvəlki adı: Baş AbaranErmənistan Respublikasında şəhər. Abaran rayonunun mərkəzi.[1]

Abaran
Aparan.jpg
Gerb
Gerb
40°35′46″ şm. e. 44°21′13″ ş. u.
Ölkə
Tarixi və coğrafiyası
İlk məlumat II əsr
Sahəsi
  • 3,5 km²
Mərkəzin hündürlüyü 1.880 ± 1 m
Saat qurşağı
Əhalisi
Əhalisi
  • 6.400 nəf. (2015)
Rəsmi dili ermənicə
aparan.am/Pages/Home/Def…
Xəritəni göstər/gizlə
Abaran xəritədə
Abaran
Abaran
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

TarixiRedaktə

Abaran şəhərinin ilk adı Baş Abaran kəndi olub. Kənd İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasına aid olmuşdur. X əsrdən mənbələrdə adı çəkilir. Toponim Azərbaycan dilində «əsas» mənasında işlənən baş sözü ilə cəmlik bildirən -an şəkilçisi qəbul etmiş apar türk etnonimi[2] əsasında əmələ gəlmişdir. Etnotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.[3]

Erm. SSR AS RH-nin 3.1.1935-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Aparan qoyulmuşdur.[3]

CoğrafiyasıRedaktə

İrəvandan 42 km şimalda, Abaran çayının sahilində yerləşir. 1590-cı ildə tərtib edilmiş «İrəvan əyalətinin müfəssəl dəftəri»ndə[4], Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.[5]

ƏhalisiRedaktə

XX əsrin əvvələrinə qədər əhalisi Azərbaycanlılardan ibarət olmuşdur. Ermənilər buraya, əsasən, 1914-1918-ci illərdə Türkiyənin Van, Muş, Alaşkert, Ərzrum və İranın Xoy vilayətlərindən köçürülmüşdür[6]. Burada indi yalnız ermənilər yaşayır.[3]

İstinadlarRedaktə

  1. İbrahim Bayramov, "Qərbi Azərbaycanın türk mənşəli toponimləri", Bakı, "Elm", 2002.
  2. Древнетюркский словарь, Л., «Наука», 1969. s.47
  3. 1 2 3 PDF versiyası, səh. 61. // Qərbi Azərbaycanın türk mənşəli toponimləri. Müəllifi: İ. M. Bayramov; Redaktorları: B. Ə. Budaqov, H. İ. Mirzəyev, S. A. Məmmədov. Bakı: "Elm" nəşriyyatı, 696 səh. ISBN 5-8066-1452-2
  4. İrəvan əyalətinin icmal dəftəri (araşdırma, tərcümə, qeyd və əlavələrin müəllifləri: Z.Bünyatov və H.Məmmədov (Qaramanlı), Bakı, «Elm», 1996. s.174
  5. Д. Д. Пагиревь. Алфавитный указатель кь пятиверстной картѣ Кавказскaго края, изданiя Кавказскaго Военно–Топографическaго Отдѣла. Записки Кавказскаго отдѣла Императорскаго Русскаго Географическаго общества. Книжка XXX. Тифлись: Типографія К. П. Козловскаго, 1913, стр. 33
  6. Hakopyan T.X., MəlikBaxşyan St.T., Barseğyan O.X. Ermənistan və ətraf vilayətlərin toponimlər lüğəti, (erməni dilində) I c., AD, İrəvan, «İrəvan Universiteti», 1986. s.306

Həmçinin baxRedaktə