Əsas menyunu aç

Erməni dili (erm. ՀայերենHayeren( tərcümədə "ermənilərin dili") Hind-Avropa dillərinə daxil olan və ayrı qrupa aid olan dil.[3] Ermənistan Respublikasının dövlət dilidir.

Erməni dili
Orijinal adı Հայոց լեզու
Ölkələr Ermənistan, Rusiya, ABŞ, Fransa, İran, Gürcüstan, Suriya, Türkiyə, Livan, Ukrayna, İordaniya, Qazaxıstan, Özbəkistan, Kanada, Yunanıstan, Türkmənistan, İsrail, Fələstin, İraq, Macarıstan, Bolqarıstan, Çexiya, Misir, Kipr, Estoniya, Honduras, Rumıniya, Qırğızıstan, Tacikistan[1]
Rəsmi status Ermənistan
Danışanların ümumi sayı = 5,9 milyon[1] - 6,7 milyon[2] arası.
Təsnifatı
Kateqoriya Avrasiya dilləri

Hind-Avropa dilləri

Paleobalkan dilləri
Yunan-frigiya-erməni dil qrupu
Frigiya-erməni dil yarımqrupu
Yazı erməni əlifbası
Dil kodları
QOST 7.75–97 арм 055
ISO 639-1 hy
ISO 639-2 arm (B); hye (T)
ISO 639-3 hye
ISO 639-5 hyx
Dilin strukturlarının dünya atlası arm, arwarz
Ethnologue hye
Linguasphere 57-AAA-a
ABS ASCL 4901
IETF hyx
Glottolog arme1241nucl1235
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Erməni dilinin tarixiRedaktə

Ermənicə yazı dilinin inkişaf dövrü 3 dövrə ayrılır:

  • 1. Qədim Ermənicə, Qrabar (V-XI əsr),
  • 2. Orta Ermənicə (XII-XVI əsr),
  • 3. Yeni Ermənicə aşxarabar (XVII əsrdən dövrümüzə qədər)

Yeni Ermənicə 2 böyük qola ayrılır: Qərbi Ermənicə ve Şərqi Ermənicə. Şərqi ermənicə Ermənistan Respublikasının rəsmi dilidir. Bundan başqa İranda və Hindistanda yaşayan ermənilərin ədəbiyyat dilidir. Qərbi ermənicə isə Diasporanın, Türkiyədə və dünyanın başqa yerlərində yaşayan ermənilərin istifadə etdiyi dildir. Erməni dilinin 60-a yaxın şivəsi vardır. Ədəbi erməni dilinin Şərq və Qərb qolları bir-birindən çox da ayrılmayıb və başa düşülür. [4]

Erməni əlifbasıRedaktə

Erməni əlifbasında 39 hərf var. Bunlardan 8-i sait, 30-u samit, biri isə (ev/yev) iki və çox zaman üç səslidir.

Erməni dilinin qrammatikasıRedaktə

Əski erməni dilində Hind-Avropa dillərinin qrammatika quruluşu saxlanılıb. Qrabarın qrammatika şəkli Hind-Avropa dillərinin morfoloji sisteminin bir üst dərəcəsidir. Əski erməni dili quruluş şəkli ilə klassik Hind-Avropa bükümlü dilini təmsil edir. Səsli sistemdə erməni dili yerini dəyişdirmə qanununa görə konsonantizmi (samit səslərin quruluş sistemi) təşkil edir. Kiçik erməni şivələrində samit dəyişmələrdə, bəzi samit nəfəslilərdə Hind-Avropa konsonantizmi qorunub. Erməni dili Hind-Avropa dillərinin dəyişik inkişaf mərhələsindəki xüsusiyyətləri əks etdirir. [5]

İstinadlarRedaktə