Amçitka (ing. Amchitka, aleut Амчихтаҳ) — Aleut arxipelaqının Sicovul adaları ərazisində yerləşir.

Amçitka adası
ing. Amchitka, aleut Амчихтаҳ
AmchitkaAlaskaLoc.png
Ümumi məlumatlar
Sahəsi 308,6 km²
Uzunluğu
  • 68 km
Eni 6 km
Əhalisi 0 nəfər (2012-ci il)
Yerləşməsi
51°28′00″ şm. e. 179°05′00″ q. u.
Ölkələr
Akvatoriya
[[Şəkil:|280px|Amçitka adası xəritədə]]
Amçitka adası
Amçitka adası
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

CoğrafiyasıRedaktə

Ada su altı silsilənin səthə çıxdığı ərazidə formalaşmışdır. Cənb-şərqdən, şimal-qərbə 68 km, eni isə 3–6 km[1] təşkil edir. Mərkəz hissəsi dağlıqdır. Tundra iqliminə malikdir. Burada əsasən ŞibyəMamır yayılmışdır. Qərb sahillərində bitki örtüyü zəyifdir[2].

İqlimi soyuq dəniz iqliminə malikdir. İl boyu duman müşahidə edilir. İlin 98 % buludluluq müşahidə edilir[3].

TarixiRedaktə

Adada ilk insan məskləri 2500 ilə aid edilir. 1741-ci adaya ilk yan alan avropalı Vitus Berinq olmuşdur. O, adanı Müqəddəs Makariya adlandırılmışdır. Bu zamanlar adada Aleutlar yaşayırdı. Onlar adanı 1832-ci ildə tərk etmişlər. Ada 1867-ci ildə Alyaskanın satılması ilə ABŞ ərazisi olmuşdur. 19651971 illər ərzində adada üç yeraltı atom sınağı keçirilmişdir[4]. 1973-ci ildə adada atom sınaqları dayandırılır və burada vəhşi təbiətin qorunması üçün tədbirlər planı işlənib hazırlanır.

Maraqlı faktRedaktə

  • Adada 1971-ci ildə atom sınağının keçirilmədi Qrinpis tərəfindən təstiqlənmişdir.
  • Adanın adı yapon yazıçısı Yasusi İnouenin «Rusiya haqqında yuxu» əsərindən qeyd edilir. Üstəlik 1992-ci ildə eyni adlı kino çəkilmişdir.

İstinadlarRedaktə

  1. Long Term Hydrological Monitoring Program
  2. "Amchitka Independent Assessment Science Plan" (PDF). 2008-04-06 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-02-04.
  3. Modeling Groundwater Flow and Transport of Radionuclides at Amchitka Island’s Underground Nuclear Tests: Milrow, Long Shot, and Cannikin
  4. 5-мегатонный термоядерный заряд Cannikin (6 ноября 1971) — самый мощный за всю историю подземных взрывов (rus.)

MənbəRedaktə