Anje Vayda

Anje Vitold Vayda (pol. Andrzej Witold Wajda; 6 mart 1926[1][2][3][…], Suvalki, Belostok voyevodluğu[d][1][4][5]9 oktyabr 2016[6][2][3][…], Varşava[7]) — Polşanın tanınmış kino və teatr rejissoru.

ANJE VAYDA
pol. Andrzej Wajda
2008.04.22. Andrzej Wajda by Kubik 01.JPG
Doğum tarixi
Doğum yeri Suvalki, Polşa Polşa
Vəfat tarixi (90 yaşında) (90 yaşında)
Vəfat yeri Varşava, Polşa Polşa
Vəfat səbəbi nəfəs çatışmazlığı[d]
Vətəndaşlığı
Fəaliyyəti Rejissor
Fəaliyyət illəri 1951-bu günə qədər
Üzvlüyü
Mükafatları "Ağ qarğa" ordeni Order of Polonia Restituta "Dostluq" ordeni "Fəxri Legion" ordeni komandoru "Fəxri Legion" ordeni zabiti "İncəsənət və Ədəbiyyat" ordeni "İncəsənət və Ədəbiyyat" ordeni komandoru "Üç Ulduz" ordeni komandoru "Knyaz Yaroslav Mudrı" ordeni "Almaniya Federativ Respublikası qarşısında xidmətlərinə görə" ordeninin komandor xaçı Officer of the Order of Merit of the Italian Republic Order of the Rising Sun, 1st class Order for Merits to Lithuania Order of the Cross of Terra Mariana Grand Cross of the Order of Merit of Hungary Commander with Star of the Order of Merit of Hungary "Üç Ulduz" ordeni "İtaliya qarşısında xidmətlərə görə" ordeni Order of the Cross of Terra Mariana, 3rd Class Grand Cross of the Order of Polonia Restituta Officer of the Order of Polonia Restituta Knight of the Order of Polonia Restituta Order of Prince Yaroslav the Wise, 5th class Hungarian Order of Merit Work Flag Order, 2nd class Golden Medal for Merit to Culture
Qızıl palma budağı Medal "Guardian of National Memorials" Order of the Banner of Work Medal for Merit to Culture Order of the Rising Sun "Kiril və Mefodi" ordeni
"Oskar" mükafatı
IMDb ID 0906667
İmzanın şəkli
wajda.pl
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

HəyatıRedaktə

Anje Vayda 6 mart 1926-cı ildə Polşanın şimalında yerləşən Suvalki şəhərində anadan olmuşdur. Onun atası Yaqub Vayda at artilleriyasının zabiti idi. 1939-cu ildə Sovet əsirliyinə düşmüş və güllələnmişdir. Anjenin anası isə məktəbdə müəllim işləyirdi.

O, Almaniyanın Polşanı işğal etməsi ərəfəsində orta məktəbin 7-ci sinfini bitirə bilir. Vayda müharibədə çertyojçu, yükdaşıyan fəhlə, alman emalatxanalarında anbardar işləyir. Bu işlər onu Reyxdə məcburi əməkdən xilas etdi. Müharibədən sonra Krakovda yerləşən Təsviri sənət akademiyasında rəssamlıq təhsili alır. Lakin kursu qurtarmayaraq Lodz kino məktəbinin rejissorluq kursuna daxil olmuşdur.

Anje Vayda təhsil aldığı illərdə Aleksandr Fordun filmində ikinci rejissor kimi çalışır. 1954-cü ildə kino məktəbindəki təhsilini uğurla başa vuran Vayda "Nəsil" filmilə öz debüt işini ortaya qoyur[8].

Anje Vaydanın daha geniş tanınması "Kanal" filmindən sonra baş verdi. Bu film bir çox mükafatlara layiq görüldü. Hətta bu ekran işi 1957-ci ildə nüfuzlu Kann Beynəlxalq kinofestivalında xüsusi mükafat qazanır. Bu filmin ardınca çəkdiyi "Kül və almaz" filmi həmin dövrün ən uğurlu lentlərindən sayılırdı. Bu film yazıçı Yeji Anceyevskinin romanı əsasında çəkilmişdir. Bundan sonra da Anje Vayda öz filmlərində müharibə mövzusunu davam etdirir.

Komediya janrı Anje Vayda yaradıcılığına o qədər də yaxın deyildi. Lakin rejissor "Günahsız sehrbazlar" və "Milçək ovu" adlı iki filmində bu janra da toxunmuşdur.

Anje Vayda 1987-ci ildə Kioto mükafatını qazandıqdan sonra o, bütün məbləği Krakovda yapon incəsənəti muzeyinə xərcləməyi qərara alır. Bu layihəni yapon memarı Arata İsodzaki pulsuz hazırlayır. Adı çəkilən bu muzey 30 noyabr 1994-cü ildən açıq elan edilmişdir.

10 avqust 2010-cu ildə mədəniyyət sahəsində rus-polyak münasibətlərinin inkişafında böyük əməyinə görə Rusiyanın "Dostluq" ordeni ilə təltif olunmuşdur[9].

Böyük rejissor 9 oktyabr 2016-cı ildə 90 yaşında Varşavada vəfat edib.[10]

FilmoqrafiyaRedaktə

  1. Kanal (film, 1956) / Kanał
  2. Dirijor (film, 1980) / Dyrygent

İstinadlarRedaktə

  1. 1 2 Вайда Анджей // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохорова 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
  2. 1 2 Andrzej Wajda // Discogs (ing.). 2000.
  3. 1 2 Andrzej Wajda // filmportal.de. 2005.
  4. http://www.debate.org/reference/andrzej-wajda.
  5. http://www.theyshootpictures.com/wajdaandrzej.htm.
  6. Polish film director Andrzej Wajda dies.
  7. Andrzej Wajda, Celebrated Polish Director, Dies at 90.
  8. A Generation: Wajda on War By Ewa Mazierska
  9. Указ Президента Российской Федерации от 10 августа 2010 года № 996[ölü keçid]
  10. Мария Бондаренко. "Умер режиссер Анджей Вайда" (rus). Rbc.ru. 10.10.2016. İstifadə tarixi: 2016-10-11.