Betula raddeana (lat. Betula raddeana) — tozağacıkimilər fəsiləsinin tozağacı cinsinə aid bitki növü.

?Betula raddeana
Betula raddeana
Betula raddeana RB1.JPG
Elmi təsnifat
Aləmi:Bitkilər
Şöbə:Örtülütoxumlular
Sinif:İkiləpəlilər
Yarımsinif:Hamamelid
Sıra:Fıstıqçiçəklilər
Fəsilə:Tozağacıkimilər
Cins:Tozağacı
Növ: Betula raddeana
Elmi adı
Betula raddeana Trautv.
Mühafizə statusu
Status iucn3.1 NT.svgen:Near Threatened
Nəsli kəsilmə təhlükəsinə yaxın olanlar
Near Threatened (IUCN 3.1) Near Threatened30748
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
NCBI  
EOL  
GRIN  
IPNI 
TPL 

IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu “Nəsli kəsilməyə həssas olanlar” kateqoriyasına aiddir –Vu C2a(ii). Qafqazın nadir, endemik növüdür. [1]

Qısa morfoloji təsviriRedaktə

Ağ və ya qonurqabıqlı çoxda böyük olmayan ağacdır. Yarpaqları yumurtavari və ya uzunsov-yumurtavari, yuxarı hissədən iti, yan hissələrdən nahamar dişciklidir. Meyvə verən sırğa çiçək qrupu təkdir, yumurtavari-ellipsşəkillidir, 2-2,5 sm uzunluğunda, 10-14 mm enində, qısa sallanan ayaqcıqda yerləşir. Qozaları yuxarı hissədən böz-tükcüklü, 2-2,5 mm uzunluğundadır. [2]

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləriRedaktə

Çiçəklənməsi iyul ayında baş verir. Subalp qurşağının aşağı hissəsində karbonatlı dağ süxurları əmələ gələn meşələrdə rast gəlinir. Təmiz və ya Litvinov tozağacı, quşarmudu və s. Cinslərlə birlikdə, bəzən də meşəaltı Qafqaz xanıməlisindən ibarət bitki senozu yaradır. Azərbaycanda tozağacı meşələri yuxarı dağ-meşə qurşağında yerləşməklə böyük torpaqqoruyucu və sutənzimləyici əhəmiyyətə malikdir. Dekorativ bitkidir. [2] [3]

ÇохalmasıRedaktə

Tохumla və vegetativ yоlla çохalır. [4]

YayılmasıRedaktə

Böyük Qafqazın Quba sahəsi (Quba və Qusar rayonları). [2][3]

Bitdiyi yerRedaktə

Dəniz səviyyəsindən 1600–2200 m yüksəklikdə оlan subalp və alp qurşağı meşÜmumi yayılması: əlDağıstan, Cənubi Osetiya və Şərqi Zaqafqaziyada təbii arealı vardır. vniz ərində və karbonatlı torpağı olan qarışıq meşələrdə daha çox rast gəlinir. [4]

Sayı və tendensiyasıRedaktə

Poplyasiya azalır, yaşama ərazisi məhdudlaşır, azalma tendensiyası müşahidə olunur. [5]

Məhdudlaşdırıcı amillərRedaktə

Antropogen amillər (tozağacı meşələrinin qırılması) və təbii amillərdir.

Mühafizə tədbirləriRedaktə

Çoxaldılması və bərpası tələb olunur. 

İstinadlarRedaktə

  1. http://redbook.az/?options=project&id=Radde%20toza%C4%9Fac%C4%B1
  2. 1 2 3 Флора Азербайджана, 1952
  3. 1 2 Azərbaycan SSR-in Qırmızı kitabı; 1989;
  4. 1 2 "Azərbaycanın Nadir Ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh.
  5. Fərzəliyev V.S., Kərimov V.N., Məmmədov T.S., Mirzəyev O.H., 2013

Məlumat mənbəsiRedaktə