Əsas menyunu aç
83 qurğuşunbismutpolonium
Sb

Bi

Uup
Bi-TableImage.svg
Ümumi
Ad, İşarə, Nömrə bismut, Bi, 83
Qrup, Dövr, Blok 15, 6, p
Xarici görünüşü
Bismuth-164027.jpg
Atom kütləsi 208.98040 q/mol
Elektron formulu 4f14 5d10 6s2 6p3
Fiziki xassələr
Halı
Sıxlığı (0 °C, 101.325 kPa)
q/L
Ərimə temperaturu 271.5 °C
(544.7 K, 520.7 °F)
Qaynama temperaturu 1564 °C
(1837 K, 2847 °F)

Bismut (Bi) – D.İ. Mendeleyevin elementlərin dövri sistemində 83-cü element.

Mündəricat

TarixiRedaktə

XVIII əsrə qədər bu metal Avropa əlkimyaçılarının işlərində tez-tez rast gəlinirdi. Bismut sözünün mənşəyi məlum deyil. Bir fərziyyəyə görə o, təhrif olunmuş alman sözləri "wis" və "mat"dan yaranıb "ağ kütlə" deməkdir. Bitkilərdə bismut aşkar olunmamışdır. Heyvanlarda bismutun miqdarı külə ilə 0,00002%-dir.

İnsan orqanizmində bismutRedaktə

Insan orqanizminə bismut qida ilə, həmçinin hava və su vasitəsi ilə daxil olur və bu, sutkada 5-20 mkq-dır. Bismut insan orqanizminə müxtəlif orqanlarda və toxumalarda aşkar olmuşdur: qanda, əzələlərdə, saçlarda, böyrəklərdə, sümüklərdə, baş beyində və s. Bismut qara ciyərdə, dalaqda və sümüklərdə toplanır.

Bismut bəzi zülalların sintezi prosesində iştirak edir, böyrəklərin strukturunu əmələ gətirir.

Bismut birləşmələri zəhərlənməyə səbəb olmur ki, bu da bismut birləşmələrinin sorulmasının çətinliyi ilə izah olunur. Süd turşusunun artıq miqdarı bismutu həll olan hala keçir ki, bu da onun sorulmasına kömək edir. Sorulma zamanı bismutun zəhərli və xüsusi terapevtik təsiri özünü göstərir. Qana daxil edildikdə bismutun zəhərliliyi yüksəkdir – diri çəkiyə görə hər kq-a 1 mq-a yaxın. Bu miqdar qana daxil edilmə tezliyindən və havanın növündən asılı olaraq fərqlənir.

Bismut ilə zəhərlənmə kəskin və xroniki ola bilər.

Bismutun orqanizmə daxil olmasının əsas mənbələri hava, su, heyvan mənşəli qida məhsullarıdır.

XassələriRedaktə

Bismut parlaq, kövrək, çətinəriyən metaldır. Bi2O3 amfoter, Bi2O5 isə turşu oksiddir.

Bismutun daha geniş məlum olan və insan tərəfindən daha geniş istifadə olunan birləşmələri aşağıdakılardır:

BiOHNO3 – bismut əsasi nitrat, vikair, vikalin.

Bi[C6H2(OH)3COO](OH)2 – bismut (III) dihidroksid qallat.

Qida məhsulları ilə onun orqanizmə sutka ərzində daxil olan miqdarı 0,02 mq, hava ilə daxil olan miqdarı 0,00001 mq-dır.

Tətbiq sahələriRedaktə

Bi2O3 şirələrin (emalların) və çini boyaqların alınmasında tətbiq olunur. Bismutil-nitrat BiONO3·H2O tibdə büzüşdürücü vasitə kimi istifadə olunur. 206Bi izotopu limfatik leykomiyanın müalicəsi üçün istifadə olunur. Bismut dihidroksid qallat yaralara və yanıqlara səpmək üçün toz şəklində istifadə olunur.

DepozitlərRedaktə

Bismut yataqları Almaniya, Monqolustan, Boliviya, Avstraliya, Peru, Rusiya və digər ölkələrdədir.

 
Bismut

AlınmasıRedaktə

bismutun alınması prosesi aşağıdakı reaksiyalarla gedir:

 
 
 
 


 
 

MənbəRedaktə

  • Uşaqlar üçün ensiklopediya. Kimya. Bakı, 2008.
  • Висмут на Кристаллов. NET (рус.)
  • Висмут на Webelements
  • Висмут в Популярной библиотеке химических элементов