Cavad xan Şirvanski (rus. Джавад Хан Ширванский) — Rusiya İmperator ordusunda general mayor. Leyb-Qvardiyanın Qafqaz eskadronunda ilk azərbaycanlı korneti.[1]

Cavad xan Şirvanski
Cavad xan Mustafa xan oğlu Sərkər
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi 1809(1809)
Doğum yeri Şamaxı
Hərbi fəaliyyəti
Qoşun növü Atlı qoşun
Xidmət illəri 1834-1882
Rütbə 1904ic-p08r.png General-mayor
Döyüşlər Rusiya-Osmanlı müharibəsi (1877-1878)
Əlaqələr Mustafa xan (atası)
İstefada 1882
Təltifləri IV dərəcəli Müqəddəs Vladimir ordeniIII dərəcəli Müqəddəs Anna ordeniII dərəcəli Müqəddəs Stanislav ordeni II dərəcəli Müqəddəs Anna ordeni

HəyatıRedaktə

1809-cu ildə[2] və ya 1814-cü ildə[3] Şamaxıda doğulmuşdur. Atası Şirvan xanı Mustafa xan, anası isə İslamı qəbul etmiş gürcü, Adolf Berjenin sözləri ilə desək gözəllikdə tayı-bərabəri olmayan Güləndam xanım (ö. 1858) idi.[2] Saray təhsili almışdır. 2 yaşından bəri Abbas Mirzənin himayəsində böyümüşdür. Muğan düzündəki Xaki kanalının sahibi idi.[4]Həsən bəy Zərdabiyə "Cəmiyyət Xeyriyyə" təşkilatı üçün 3700 rubl kömək etmişdi.[5]

Hərbi fəaliyyətiRedaktə

1832-ci ilin iyul-avqust aylarında atası tərəfindən hələ 19 yaşındaykən qohumları Hüseyn bəy Şıxəlibəyli (1797-1842) və Əbdürrəhman sultan (1808-1855) ilə birlikdə Rusiya İmperator ordusuna yazdırılmışdı. 1833-cü ildə isə o artıq Əlahiddə Qafqaz Korpusu komandiri, Qafqaz Canişini Qriqori Rozen tərəfindən çeçenlərə qarşı döyüşlərdən ötrü "İgidliyə görə" gümüş qılıncı ilə mükafatlandırıldı.[3][6]

6 aprel 1834-cü ildə Leyb-Qvardiyanın Qafqaz eskadronunda ilk azərbaycanlı kornet təyin olundu.[7] Qardaşı Məmməd xan isə 1-ci kadet korpusunda təhsilə başladı.[3]

1837-ci ildə Leyb-Qvardiyanın Qusar polkuna köçürüldü.Növbəti il isə 3-cü dərəcədən Müqəddəs Anna ordeni ilə təltif edildi. 1839-cu ildə 3-cü dərəcədən Müqəddəs Stanislav ordeni ilə təltif olunaraq leytenant rütbəsi aldı. 1840-cı ildə "İgidliyə görə" qızıl qılıncı ilə mükafatlandırıldı.[8] Növbəti il 4-cü dərəcəli Müqəddəs Vladimir ordenini alaraq ştabs-rotmistr rütbəsinə yüksəldi.

1855-ci ildə polkovnik rütbəsinə yüksələn Şirvanski,[7] növbəti il II Aleksandrın Moskvadakı tacqoyma mərasimində Şamaxı quberniyasını təmsil etmiş, 2-ci dərəcədən Müqəddəs Anna ordeni ilə mükafatlandırılmışdı.[9] Rusiya-Osmanlı müharibəsində iştirak etmiş, 1877-ci ildə "Türklərə qarşı qələbəyə görə" medalı ilə təltif edilərək general-mayorluğa yüksəldilmişdir. 1882-ci ildə istefaya çıxmışdı.

AiləsiRedaktə

1849-cu ildə Hüseyn bəy Şıxəlibəylinin qızı Gövhər xanımla evlənmişdir. Övladları:

  • Bala xan Şirvanski (d. 1852)
  • Əmir xan Şirvanski (d. 1854)
  • Rəşid xan Şirvanski (d. 1857)
  • Sitarə bəyim (d. 1860)

İstinadlarRedaktə

  1. Rusiya imperatorlarının mühafizəsində olmuş Azərbaycan hərbi hissələrinin geyimi bərpa olundu
  2. 1 2 Qafqaz Arxeoqrafiya Komissiyasının Aktları, cild 5, səh. 1111
  3. 1 2 3 Qafqaz Arxeoqrafiya Komissiyasının Aktları, cild 8, səh. 496-497
  4. S.A.Məlik-Sarkisyan, "Muğan düzü", 1897, Sankt Peterburq, səh. 44
  5. Həsən bəy Zərdabinin "Бакинский листок" qəzetinə məktubu
  6. 1841-ci ildə Rusiya imperiyasının ordusu ümumi heyəti. Cild 1, səh 176.
  7. 1 2 Rütbəsinə görə polkovniklərin siyahısı (1859) - səh. 321
  8. E. E. İsmayılov. "İgidliyə görə" yazılı qızıl silahla təltif olunan 1788-1913-cü ildəki kavalyerlərin siyahısı. - Moskva, 2007, s. 213
  9. Qafqaz Arxeoqrafiya Komissiyasının Aktları, cild 10, səh. 715