Diarxiya

Diarxiya (Yunan dilində δι-, di-, "ikiqat", və -αρχία[1], -arkhía, "idarə") və ya duumvirate (Latın dilindən duumvirātus[2], "iki adamın ofisi") , iki nəfərin bir qanuni və ya faktiki olaraq bir sövdələşmə və güc yolu ilə birlikdə bir hakimiyyəti idarə etməsi ilə xarakterizə olunan bir idarəetmə formasıdır. Belə bir sistemin liderləri ümumiyyətlə hökmdar kimi tanınırlar.

Tarixən, diarxiya, Hindistan Hökuməti tərəfindən 1919 və 1935-ci il tarixli Hökümətlər tərəfindən qurulan İngilis Hindistanındakı müştərək idarəetmə sisteminə istinad edirdi; bəzi səlahiyyətləri Hindistan Şuraları Qanunu 1892-ci il tarixində yerli Hindistan nümayəndəliyini özündə birləşdirən yerli şuralara verdi. Duumvirate əsasən Roma Respublikasının yaratdığı müxtəlif duumviri[3] ofislərinə istinad etmişdir. Hər ikisi də, ikitərəfli və tandemokratiya [4] kimi daha az yayılmış sinonimlərlə yanaşı, indi müştərək qayda və ya vəzifə sisteminə istinad etmək üçün daha çox istifadə olunur. Müvəqqəti olaraq iki və ya daha çox adamın idarə etdiyi bir monarxiya, ümumiyyətlə, bir təmayül olaraq seçilir.

Diarxiya ən qədim idarəetmə formalarından biridir. Tarixi nümunələr arasında Tamilandakı[5] Pandyan sülaləsi[6], Spartanın ortaq krallığı, Roma Respublikasının konsulları, Karfagen hakimləri və bir neçə qədim Polineziya cəmiyyəti yer alır. Tez-tez Alman və Daciya monarxiyalarında korulasiyaya açan miras sistemləri, İnk İmperiyası sıralarında ikili olanlar da daxil edilə bilər. Müasir diarxiya nümunələri şahzadələri Fransa Prezidenti və Kataloniyada Urgell yepiskopu olan Andorradır; və respublikaya iki kapitan Regent rəhbərlik edən San Marino.

İstinadlarRedaktə

  1. https://en.wiktionary.org/wiki/-%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%AF%CE%B1
  2. https://en.wiktionary.org/wiki/duumviratus#Latin
  3. https://en.wikipedia.org/wiki/Duumviri
  4. https://wiki2.org/en/Tandemocracy
  5. https://en.wikipedia.org/wiki/Tamilakam
  6. https://en.wikipedia.org/wiki/Pandya_dynasty