Diktatura

yeganə şəxs tərəfindən idarə edilən dövlət forması

Diktatura—tək bir lider və ya lider qrupu ilə xarakterizə olunan və siyasi plüralizmə və ya müstəqil mediaya az dözümlü və ya heç bir şəkildə dözməyən bir hökumət formasıdır. Digər təriflərə görə, demokratiya, "idarə edənlərin mübahisəli seçkilər yolu ilə seçildiyi" bir idarəetmə formasıdır. Bu səbəbdən diktatura demokratiya deyil[1].
19-cu əsrin gəlişi ilə diktatura, dövrün ənənəvi geniş yayılmış idarəetmə formalarından biri olan monarxiyaları tədricən ortadan qaldıraraq dünyanın əsas idarəetmə formalarından biri kimi meydana çıxdı. Tipik olaraq, diktatura rejimində ölkənin lideri diktator titulu ilə müəyyən edilir. Diktaturanı səciyyələndirən ümumi bir cəhət, güclü siyasi şəxsiyyətlərindən faydalanmaqdır, ümumiyyətlə kütlələrin düşüncə və söz azadlığını boğaraq, tam siyasi və sosial aliliyi və sabitliyi qorumaq üçün nəzərdə tutulmuşdur. Diktatura və totalitar cəmiyyətlər ümumiyyətlə alternativ idarəetmə sistemlərinin tərəfdarlarının təsirini azaltmaq üçün siyasi təbliğatdan istifadə edirlər[2][3][4]. Diktator (lat. dictator, dicto — diktə edirəm, əmr edirəm):

  1. Diktatura rejimi mövcud olan dövlətlərdə, dövlətin qanunlarının fövqündə dayanan və məhdudiyyətsiz hakimiyətə sahib vahid şəxs, dövlət başçısı.
  2. Qədim Romada Respublika dövründə (e.ə. V əsr — e.ə. I əsrin 2-ci yarısı) senatın qərarına əsasən (bu zaman qəbul olunurdu ki, hakimiyyət bir şəxsin əlinə verilsin), xüsusi təhlükəli vəziyyətlərdə (daxili nizamsızlıq, hərbi təhlükə və s.) maksimum 6 aylıq müddətinə konsul təyin olunan fövqəladə səlahiyyətli şəxs (magistrat).
  3. məcazi. — idarəetmə və ya təsərrüfatın hansısa bir sahəsində qeyri-məhdud hakimiyyətə malik olan sərt, avtoritar rəhbəri
  4. Hərbi- feodal diktatura- Yaponiyada (qədim yaponiyanın feodalizm dövrü)SYOQUN SİSTEMİ.
İcraedici hakimiyyət

İstinadlarRedaktə

  1. Natasha M Ezrow; Erica Frantz (2011). "Dictators and dictatorships : understanding authoritarian regimes and their leaders" (eng). worldcat.org. İstifadə tarixi: 2021-02-27.
  2. Robert C. Tucker (18 iyul 2011). "The Dictator and Totalitarianism" (eng). cambridge.org. İstifadə tarixi: 2021-02-27.
  3. Robert C. Tucker. "The Dictator and Totalitarianism" (eng). jstor.org. İstifadə tarixi: 2021-02-27.
  4. "Totalitarianism, Ideology, and Propaganda" (eng). semanticscholar.org. İstifadə tarixi: 2021-02-27.