Damdabaca (rus. Домово́й) slavyan xalqları arasında ev ruhu, mifoloji sahibkar olub evi, ailə həyatını, məhsuldarlığı, insanların və heyvanların sağlamlığını təmin edir. [1]

İ. Y. Bilibin ‟Damdabaca”

MənşəyiRedaktə

Pis ruhların mənşəyi ilə bağlı əfsanələrə əsasən, Allahın cəza olaraq yer üzərinə atdığı mələklər hansı ki evlərə düşürdü damdabaca olurdu. Adətən damdabaca mərhum ailə üzvü hesab olunurdu. Bəzən onun tanrı tərəfindən yaradıldığı və hər evə göndərildiyinə inanılırdı. Həmçinin SerbiyaBolqarıstan arxeoloji qazıntılarına əsasən ölən insanları sonradan qurbanlıq heyvanlar əvəz edirdi ki, onlar damdabaca adlandırılırdı.[2]

GörünüşRedaktə

Damdabaca əsasən evin sahibi və ya sahibəsi hesab olunurdu. Görünüşündə heyvan xüsusiyyətləri təsvir olunurdu -uzun dik qulaqlar (və ya qulaq), saçla örtülmüş (ev sahibinin saçı rəngində) və uzun dırnaqlar. Onun geyimi evin varlı və ya kasıb olmasını göstərirdi. Geyimi zipun və ya mavi kaftan, ağ və ya qırmızı köynək ilə bir kəmərdən ibarət idi. Kasıb evdə damdabaca çılpaq gəzirdi. Əgər o qara rəngdə görünürdüsə bu narahatlıqdan xəbər verirdi. Damdabaca ailənin hər hansı bir üzvünün (xüsusən də ölən), bir heyvanın (ən çox ilan, pişik, xoruz, siçovul) şəklini ala bilər. Serblər arasında Maliç və ya Matziç adlandırılan damdabaca, baş barmaq və ya kiçik bir uşağın ölçüsündə bir adam idi; şalvar və qırmızı papaq geyinir, üzündə saqqal uzada bilirdi. [3] Qərbi slavyanlar arasında damdabaca cırtdan və ya ilan şəklində təmsil olunurdu. [4]

MəskəniRedaktə

Damdabaca qırmızı künclərdə, baca arxasındakı sobada, qapının ağzında, plitədə, çardaqda, sandığın küncündə, yeraltında yaşayır. Ailədə damdabacanın olmamasının bədbəxtlik gətirəcəyinə inanılırdı, buna görə də başqa məkana köçəndə onu da dəvət edirdilər ‟Sahibim, mənimlə gəl”. [5]

Müasir dövrdəRedaktə

2019-cu ilin mart ayında KalininqradBaltik Serafiminin yepiskopu, Kalininqrad bölgəsinin başçısı Anton Alıxanova ünvanlanmış bir məktubunda, tarixi Bal körpüsünün və Kalininqraddakı Kəhrəba Muzeyinin binasının 2018-ci ildən bəri damdabaca ilə bəzədilməsindən narahatlığını bildirdi. Yepiskop qeyd etdi ki, bu cür fiqurların quraşdırılması "insanları bütpərəstliyin və ibtidai slavyan millətçiliyinin qaranlıq çağlarına aparır".[6]


İstinadlarRedaktə