Dra-dra göycəqarğa


Dra-dra göycəqarğa (lat. Coracias garrulus) — fəsiləsinin Göycəqarğa cinsinə aid quş növü.

?Dra-dra göycəqarğa
Coracias garrulus
Coracias garrulus in Shirahmad wildlife refuge of Sabzevar 001.jpg
Elmi təsnifat
Aləmi:Heyvanlar
Yarımaləm:Eumetazoylar
Bölmə:İkitərəflisimmetriyalılar
Yarımbölmə:Sonağızlılar
Tip:Xordalılar
Yarımtip:Onurğalılar
Sinif:Quşlar
Yarımsinif:Yenidamaqlılar
Dəstə:Rakşikimilər
Fəsilə:Əsl rakşilər
Cins:Göycəqarğa
Növ: Dra-dra göycəqarğa
Elmi adı
Coracias garrulus
Mühafizə statusu
Status iucn3.1 LC az.svgen:Least Concern
Az qayğı tələb edənlər
Least Concern (IUCN 3.1)Least Concern22682860
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
ITIS  
NCBI  

StatusuRedaktə

Adi saylıdır.

Genefond əhəmiyyətiRedaktə

Azərbaycan faunasında fəsilənin tək növüdür.

Qısa təsviriRedaktə

Sığırçından iridir. Ümumi rəngi yaşıl-göydür. Bel tərəfi qəhvəyi gil rənginə çalır. Quyruğu və qanadları üzərində tünd göy rənglər var. Boğazı ağdır. Adi səsi kəskin cırıltıdır “rak-rak”, lakin reproduksiya dövrünün əvvəlində tez-tez “kra-kra-kra-kra” edir. Qarğa kimi ləng uçur [1].

YayılmasıRedaktə

Avropa, AsiyaAfrikanın Şimal-Qərb hissəsində yayılıb. Qışlamaq üçün hamısı Afrikaya köçür. Azərbaycana reproduksiya üçün gəlir. Arandadağətəyində məskunlaşır [2].

Yaşayış yeri və həyat tərziRedaktə

Polibiont quşdur. Seyrək meşəni, köhnə ağac olan meyvə bağlarını, yarğanqobular olan yarımsəhrabozqırları, eləcə də seliteb sahələri mənimsəyir. Örtülü şəraitdə nəsil verir (ağac koğuşunda, yarğanda və tirələrdə, torpaqda qazılmış boş dəliklərdə, tikililərin çardağı altında və s.). May ayında 4-5 ağ yumurta verir, 18-19 gün kürt yatıb bala çıxarır, onları 27-28 gün yuvada yemləyib pərvaz edir. Əsas yemi çəyirtkə, şala, böcək və b. həşəratdır. Müəyyən qədər kərtənkələ, qurbağasiçan da yeyir [3]. Faydalı quşdur.

SayıRedaktə

Adi saylıdır. XIX əsrin axırı, XX əsrin əvvəllərində düzənlik rayonlarda çoxsaylı olub dağa tərəf getdikcə azalıb [4][5]. Hazırki vaxtda düzənlikdə çox yerdə adi saylı, bəzi sahədə isə hətta nadirdir.

Məhdudlaşdırıcı amillərRedaktə

Kürqırağı tuqay meşələrinin 1950-ci illərdən sonra kəskin azalması (əsas yuva yeri), meyvə bağlarında köhnə (koğuşlu) ağacların qırılması və quruyub aradan çıxması, aqrar təsərrüfat sahələrində ziyanvericilərə qarşı kimyəvi mübarizənin intensiv tətbiq edilməsi. Ona görə də indiki dövrdə yarğanlarda nəsil verən qruplar üstünlük təşkil edir [6].

Əhali üçün əhəmiyyətiRedaktə

Həşəratsiçan yeməsi fayda verir.

Qorunması üçün qəbul edilmiş tədbirlərRedaktə

İUCN-in, BernBonn konvensiyalarının siyahısına daxildir. Lakin Azərbaycanda xüsusi mühafizə statusu yoxdur, yalnız “faydalı faunaya” daxildir. Əhali tərəfindən qorunur [7].

Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlərRedaktə

Azərbaycanın "Qırmızı Kitab"ına daxil edilməli, zooloji maarifçilik daha çox yayılmalıdır.

Həmçinin baxRedaktə

Böyük əyridimdik
Böyük oxcüllüt
Bozqır haçaquyruğu
Ortaboy tənbəlcüllüt
Kiçik əyridimdik

Xarici keçidlərRedaktə

Coracias garrulus

İstinadlarRedaktə

  1. Mustafayev Q.T., Sadıqova N.A. Azərbaycanın quşları. Bakı, “Çaşıoğlu”, 2005, 419 s.;
  2. Mustafayev Q.T., Sadıqova N.A. Azərbaycanın quşları. Bakı, “Çaşıoğlu”, 2005, 419 s.;
  3. Mustafayev Q.T., Sadıqova N.A. Azərbaycanın quşları. Bakı, “Çaşıoğlu”, 2005, 419 s.;
  4. Радде Г. Орнитологическая фауна Кавказа. Тифлис, изд. Кавказ-ского музея, 1884, 451 с.;
  5. Сатунин К.А. Материалы к познанию птиц Кавказского края. Изв. Кавказк. Отд. РГО. Тифлис, 1907, 144 с.
  6. Mustafayev Q.T. Təbiətin qorunması. Bakı, ADU, 1970, s. 144;
  7. Mustafayev Q.T. Təbiətin qorunması. Bakı, ADU, 1970, s. 144;

ƏdəbiyyatRedaktə

1. Mustafayev Q.T., Babayev İ.R. Quşların qorunması (monoqrafiya). Bakı, "Elm", 2012, 255 s.