Dunay sahilindəki ayaqqabılar

Dunay sahilindəki ayaqqabılar və ya Dunay Ayaqqabıları (mac. Cipők a Duna-parton) — Macarıstanın paytaxtı Budapeştdə ucaldılan bir Holokost xatirəsidir[1][2].

Dunay sahilindəki ayaqqabılar
mac. Cipők a Duna-parton
Shoes Danube Promenade IMGP1297.jpg
Ölkə Macarıstan
Yerləşir Budapeşt, Dunay sahili[en]
Heykəltəraşlar Dyüla Pauer[hu]
Tarixi 2005
Material çuqun, daş, dəmir
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

II Dünya müharibəsi zamanı Oxlu Xaç Partiyası izlədiyi siyasətlər nəticəsində ölən Yahudilər xatirəsinə Dunay çayının qərb tərəfinə yerləsdirilmək üzrə, rejissor Can Toqay ilə heykəltaraş Gyula Pauer tərəfindən hazırlanmış və 16 aprel tarixində açılmışdır.

TarixiRedaktə

Budapeştdə yəhudilərin kütləvi icraatı II Dünya müharibəsi sonunda, 1944 -1945-ci illərin əvvəllərində Macarıstan Nazi Partiyasının "Çapraz Oklar" üzvləri tərəfindən həyata keçirildi. Məzarda qalmamaq üçün, faşistlər qurbanları çay sahilində vurdular[1].

Yəhudilər Tuna yamacına yük maşını ilə gətirdilər, ayaqqabılarını çıxarmaq və bilinməyən bir istiqamətdə barjalardan götürülməyə əmr etdi. Rəfaət ayaqqabısı ayaqqabılarında satılan və ya Naziler tərəfindən öz ehtiyacları üçün istifadə edildi[2][3].

Atılan adam sayı minlərlə oldu. Qurbanların tam sayı bilinmir - sular cəsədləri uzaqlaşdırdı. Budapeşt gettosu 1945-ci il yanvarın 18-də Sovet qoşunları tərəfindən azad edildi.

XtirəsiRedaktə

Çöküntüdən çıxarılan heykəltəraşlıq tərkibi suyun kənarında gəmidə duran müxtəlif ölçülü kişilərin, qadınların və uşaq ayaqqabılarının 60 cütünü - köhnəlmiş ayaqqabıları təmsil edir.

Bütün ayaqqabılar 1940-cı illərin modellərinin orijinal nüsxəsidir [1].

Ekspozisiyanın arxasında üç dildə - Macar, İngilisİvrit dilində olan dəmir xatirə lövhəcikləri olan bir dəzgah var:

  Dunay çayının sahilində
Oxlu Xaç Partiyası tərəfindən
törədilmişdir
16 aprel 2005 [4]
 

Dəzgahın uzunluğu ayaqqabılar boyu  — 40 metrdir, hündürlüyü — 70 santimetrdir[4].

Heykəlin yanına insanlar güllər, yandırılmış şamlar qoyurlar.

İstinadlarRedaktə

  1. 1 2 3 "Shoes on the Danube Promenade: Memorial at the Danube to the victims of the Holocaust" (ingilis). Jewish Budapest. İstifadə tarixi: 2015-04-28.
  2. 1 2 "Туфли на набережной Дуная — памятник жертвам Холокоста в Будапеште". Культурология.РФ. İstifadə tarixi: 2015-04-28.
  3. "70 лет назад Будапешт был освобождён от немецко-фашистских войск". 1-й канал. 2015-02-13. İstifadə tarixi: 2015-04-28.
  4. 1 2 "River Danube Budapest". BudArpads: Budapest Information. İstifadə tarixi: 2015-04-29.

ƏdəbiyyatRedaktə

Xarici keçidlərRedaktə