Göytəpə

Cəlilabad rayonunda şəhər

Göytəpə (əvvəlki adı Prişib) — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonununda şəhər.

Göytəpə
Goytepe sign.jpg
Gerb
Gerb
39°07′00″ şm. e. 48°35′43″ ş. u.
Ölkə
Rayon Cəlilabad
Tarixi və coğrafiyası
Əsası qoyulub 1840
Mərkəzin hündürlüyü 5 m
Saat qurşağı
Əhalisi
Əhalisi
  • 14.000 nəf. (2012)
Rəsmi dili azərbaycanca
Xəritəni göstər/gizlə
Göytəpə xəritədə
Göytəpə
Göytəpə
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

.[1]

TarixiRedaktə

Azərbaycan tarixçilərinin yazdığına görə, Rusiya İmperiyası XIX əsrdə Azərbaycan xanlıqlarını işğal edəndən sonra özünə dayaqlar yaratmaq üçün bölgəyə 250 min nəfərdən çox rus millətindən olan şəxs köçürüb. Onlar həm BakıGəncə kimi böyük şəhərlərdə yerləşdirilirdi, həm də bölgələrdə. O vaxt ruslarına bir hissəsi də indiki Cəlilabad ərazisində yerləşdirilib. Cəlilabad rayonunda rus yer adları çoxdur — Astraxanovka, Tatyanovka, Nikolayevka, Petrovka, Privolnoye, Mixaylovka və s.

XIX əsrdə Azərbaycana köçürülən ruslar üçün münbit torpaqlar ayrılır, onlara yerli əhaliylə müqayisədə müxtəlif güzəştlər edilirdi. Cəlilabad rayonunun indiki ərazisi demək olar ki meşə örtüyündən məhrumdur, çöllükdü. İqlimi qurudu. Elə Göytəpə şəhərinin ətrafı da yalnız kartof sahələri və üzümlüklərdən ibarətdir. Amma 200 il əvvəl bölgənin təbiəti bir qədər ayrı cür olub. 1840-cı ildə Prişib kəndinin əhalisi Rusiyanın Orenburq quberniyasından zorla köçürülərək Lənkəran qəzasının Astraxanbazar ərazisinə gətirilmişdir. XX əsrdə toponim Prişib adlandırılmışdır.[2]

29 aprel 1992-ci ildə yaşayış məntəqəsi Prişib şəhərinin tarixi adı özünə qaytarılaraq Göytəpə şəhəri adlandırılmışdır.[3]

Sovet İttifaqı dağılandan sonra rusların çoxu Rusiyaya köçüb getsələr də, Göytəpədə rus üslubunda tikilmiş palıd evlərin çoxu durur, həmin evlərdə azərbaycanlılar yaşayır, burada yaşamaqda davam edən ruslar isə ahıl yaşında olanlardı.[4]

ƏhalisiRedaktə

İl Sayı
1959 5.085 [5]
1970 6.951 [6]
İl Sayı
1979 9.225 [7]
1989 10.067 [8]
İl Sayı
2012 14.000

Tanınmış şəxsləriRedaktə

TəhsilRedaktə

Göytəpə şəhərində 1 və 2 saylı orta, 3 saylı natamam orta məktəb və həmçinin texniki peşə məktəbi fəaliyyət göstərir.

Tarixi abidələrRedaktə

Göytəpə şəhərində 1878-ci ildə inşa edilmiş rus kilsəsi hələ də qalmaqdadır. Turizm nazirliyi tərəfindən qorunan, 4177 saylı inventarla rəsmi qeydiyyata alınan bu tarixi abidə öz görkəmini hələ də itirməyib. Dindar insanlar tərəfindən istifadə olunmadığı üçün Göytəpə şəhər mədəniyyət evi də elə bu kilsənin birinci mərtəbəsində yerləşdirilib. Mədəniyyət işçiləri tərəfindən bu kilsə daim nəzarətdə olmaqla daim qorunur.

İstinadlarRedaktə

  1. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi (2019). "İnzibati ərazi bölgüsü təsnifatı" (PDF) (azərb.). stat.gov.az. 2020-04-16 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2020-04-16.
  2. Akademik Budaq Budaqovun Şəxsi Web Portalı-Azərbaycanın Lənkəran regionu Toponimlərinin İzahlı Lüğəti Kitabı
  3. "Azərbaycan Respublikası Bakı şəhərinin bəzi rayon və qəsəbələrinə, Ağdaş, Bərdə, Qobustan, İmişli, İsmayıllı, Yevlax, Gədəbəy, Goranboy, Lənkəran, Salyan, Füzuli, Xaçmaz, Cəlilabad rayonlarının bir sıra yaşayış məntəqələrinə yeni adlar verilməsi və inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişiklik edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Milli Şurasının 29 aprel 1992-ci il tarixli, 112 nömrəli Qərarı" (azərb.). e-qanun.az. 1992-04-29. İstifadə tarixi: 2020-11-17.
  4. Azadlıq radiosu
  5. SSRİ əhalisinin siyahıya alınması (1959)
  6. SSRİ əhalisinin siyahıya alınması (1970)
  7. SSRİ əhalisinin siyahıya alınması (1979)
  8. SSRİ əhalisinin siyahıya alınması (1989)