GüləbirdAzərbaycan Respublikasının Laçın rayonu inzibati ərazi vahidində kənd.

Güləbird
39°28′48″ şm. e. 46°36′31″ ş. u.
Ölkə Azərbaycan Azərbaycan
Rayon Laçın
Tarixi və coğrafiyası
Saat qurşağı
Xəritəni göstər/gizlə
Güləbird xəritədə
Güləbird
Güləbird

1992-ci il 30 avqustda Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.

TarixiRedaktə

1822- ci ildə Qarabağ xanlığı ləğv olunana qədər hazırkı Güləbird kəndi və ətaf əraziləri mərkəzi Şuşa şəhərində yerləşən Qarabağ xanlığına tabe olmuşdur. 1822-1840-cı Qarabağ xanlığı dağıldıqdan sonra ərazi komendatlıq üsuli-idarəsi ilə idarə olunmuş, 1840-cı ildən Qarabağ əyaləti Şuşa qəzasına çevrilmişdir. 1868-ci ildə Yelizavetpol quberniyası yaradılarkən Şuşa quberniyası bu quberniyaya tabe edilmişdir. 1974-cü ildə yeni Zəngəzur qəzası yaradılaraq Laçın rayonunun əksər hissəsi bu qəzanın tərkibinə verilmişdir. 1929-cu ildə qəzalar ləğv olundu və 1930-cu ildə Laçın rayonu yaradıldı. Məskunlaşması XVI-XVII-ci əsrlərdən başlayan Novruzalılar, Yuxarı Məzməzək, Aşağı Məzməzək, Orta oba, Abaş qışlağı, Rəfi, Bayramuşağı kəndləri Laçın rayonunun tərkibinə verildi.

1956-cı ildə bir-birinə yaxın olan qədim tarixləri olan Novruzalılar, Yuxarı Məzməzək, Aşagı Məzməzək, Orta oba, Abaş qışlağı, Rəfi, Bayramuşağı kəndlərinin birləşməsindən yaranıb. Qədim Zəngəzur mahalının bir kəndi olub. Güləbird kəndi Laçın rayonunun əhalisinin sayına, ərazisinin genişliyinə, təsərrüfatının çoxtərəfliliyinə, əlverişli iqlim və coğrafi mövqeyinə görə seçilən kəndlərindəndir. Güləbird kəndi Həkəri çayının sağ sahilində, Laçın rayonunun cənub bölgəsində sonuncu kəndidir. Qubadlı rayonu və Ermənistan Respublikasının kilometrlərlə uzanan sərhəddində yerləşir. Əhalisinin əsas məşğuliyyəti heyvandarlıq və əkinçilikdir. Keçmiş Güləbird kəndinin tarixi ərazisində salınmış bu kənd Azərbaycanda və digər ölkələrdə məşhur bayatı ustadı aşıq-şair Sarı Aşığın doğulduğu və yaşadığı kənd kimi tanınır. "Güləbird" toponimi haqqında elmi etimilogiyaya əsasən bu ərazilərin qədim türk torpaqları olduğu və aborigen əhalinin türk olmağı haqqında tarixi-coğrafi, mədəni-ədəbi bilgilər yetrincədir. Kənd tarixi abidələri ilə zəngindir. Qədim qəbiristanlıq, Qız qəbri, Sultanbud künbəzi, Sarı Aşıq və sevgilisi Yaxşının qəbirüstü abidələri, Nəzər xırmanı, Köhnə Məzməzək, Novruzalılar yaşayış məskənləri və s.

Keçmiş adı Qaraçanlı olmuşdur. Qaraçanlı kənddə məskunlaşmış nəslin adıdır. Yaşayış məntəqəsi yerli əhali arasında Govurqala adı ilə tanınan Güləbird qalasının yaxınlığında yerləşdiyi üçün belə adlanmışdır. Güləbird qalasının adı isə "gil qalası, gellərə məxsus qala" deməkdir[1].

AbidələriRedaktə

XVII əsrdə yaradılan Sarı Aşıq türbəsi, Qədim qəbiristanlıq, qəbiristanlıqda çoxlu sayda oyma, yonma, cızma üsulu ilə daş üzərində həkk olunmuş bədii daş nümunələri. 1993-cı ildə erməni vandalları Sarı Aşıgın qəbrini tamamilə dağıtmışlar.

Coğrafiyası və iqlimiRedaktə

Güləbird kəndi Həkəri çayının sahilində Qubadlı rayonu ilə sərhəddə yerləşir, rayon mərkəzindən 36 km məsafədədədir.

ƏhalisiRedaktə

Əhalisini Cənubi Azərbaycanın Qaradağlı mahalından gələn türk tayfaları təşkil edir. Məşguliyətləri əkinçilik və maldarlıq olub.

ŞəxsiyyətləriRedaktə

Güləbird kəndinin şəhidləri (1988-1994)Redaktə

  • Quliyev Əhliman Dadaş o. 1961 V.1992 Laçın Güləbird Mülki Ailəli
  • Məmmədov İsaq Savalan o. 1963 VII. 1992 Xanallar Güləbird Mülki Subay
  • Allahverdiyev Alış Abdin o. 1969 X.1992 Malxələf Güləbird Mülki Subay
  • Abbasov Şəmşir Şahmar o. 1967 XI.1992 Güləbird Sumqayıt Mülki Ailəli
  • Hümbətov Rizvan Humay o. 1954 XI.1992 Güləbird Sumqayıt Mülki Ailəli
  • Cabbarov İlyas Vaqif o. 1968 VI. 1993 Güləbird Güləbird Hərbçi Subay - "Azərbaycan Bayrağı" ordeni kavaleri
  • Məmmədov Gəray Azad o. 1969 VIII.1993 Güləbird Sumqayıt Polis Subay - "İgidliyə görə" medalı kavaleri
  • Nəzərov İlham Allahverdi o. 1963 I.1994 Murovdağ Sumqayıt Mülki Ailəli
  • Eyvazov Qorxmaz Abış o. 1967 II.1994 Laçın Sumqayıt Polis Ailəli - Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı
  • Tarverdiyev Vahid Əliş o. 1954 VIII,1992 Laçın Güləbird Mülki Ailəli
  • Qorçiyev Əfqan Xanış o. 1970 II.1994 Laçın Güləbird Mülki Ailəli
  • Aslanov İslam Xanış o. 1973 VIII.1994 Laçın Güləbird Hərbçi Subay
  • Abbasov Mustafa Babalar o. 1953 III.1995 Laçın Güləbird Mülki Ailəl

İqtisadiyyatıRedaktə

Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq və əkinçilik idi.

İstinadlarRedaktə

  1. "Güləbird". Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. I. Bakı: "Şərq-Qərb". 2007. səh. 302. ISBN 978-9952-34-155-3.

Həmçinin baxRedaktə