Katsuşika Hokusay (葛飾 北斎?, 31 oktyabr 1760(1760-10-31)[4][5], Honco[d], Katsushika district[d] və ya Tokio[6]10 may 1849(1849-05-10)[7][5][8][…], Asakusa[d], Tokio və ya Tokio[6])yapon ukiyo-e rəssamı, illüstrator, oymaçı. Əsl adı Tokitarodur, ən məşhur təxəllüsü "Hokusay" yapon dilindən tərcümədə "şimal studiyası" deməkdir.[9]

Hokusay
葛飾 北斎
Hokusai portrait.jpg
avtoportreti (1849).
Doğum tarixi
Doğum yeri Edo (indiki Tokio)
Vəfat tarixi
Vəfat yeri Edo (indiki Tokio)
Vətəndaşlığı
Fəaliyyəti rəssam, ksiloqraf, illüstrasiyaçı, ukiyo-e artist, incəsənət xadimi
Janrı ukiyo-e[3], portret[3]
Stili ukiyo-e
Tələbəsi II Katsuşika Tayto[d], Yaşima Qakutey[d], Numata Qessay[d]
Təsir edib impressionizm
imza
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Hokusay antologiyalar, erotik kitablar, rəsm albomları, əllə rənglənən kitablar və tarixi romanlar kimi bir çox fərqli növdə iş hazırlamışdır.[9] Əsərlərinin böyük hissəsini 60 yaşından sonra çəkmişdir.[9] O, Asiya tərzi iki ölçülü perspektiv anlayışını buraxıb, Qərb tərzində olan rəsmlərdə gördüyü yeni perspektiv texnikasını mənimsəmiş, rəmslərini bu texnika ilə hazırlamağa başlamışdır.[9] Dünyanın qalan hissəsindən izolyasiya olmuş Yaponiyada ənənəvi rəsm texnikasından çox fərqlənən bu yeni rəsm texnikasını dövrün Yaponiyasında inqilabi dəyişiklik kimi görülmüş, Hokusayın Qərb dünyasında tanınmasında rol oynamışdır.[9]

Hokusayın əsərləri Vinsent Van Qoq kimi bir çox sənətkara ilham mənbəyi olmuş, onun 75 yaşında çəkdiyi 3 cildlik "Fuci dağının 100 görünüşü" kitabı Avropa incəsənətində təsir göstərmişdir.[9] Həyatı boyunca 30 mindən çox əsər işləmişdir.[9]

HəyatıRedaktə

İlk illəriRedaktə

Katsuşika Hokusay 1760-cı ildə Edo şəhərində (indiki Tokio) Katsuşika bölgəsində anadan olmuşdur.[9] Doğum adı Tokitarodur. Altı yaşında güzgü istehsalçısı atasının yanında güzgülərinin ətrafını rəngləyərək rəssamlığa başlayır.[9]

Daha sonra kitabxanada katiblik, bir ağac kəsicisinin yanında şagirdlik edir.[9] 18 yaşında ukiyo-e sənətkarı Katsukava Şunşonun studiyasına qəbul edilir və ustası kimi məhkumlar, gündəlik hadisələr və kabuki aktyorları kimi mövzulara yönəlir.[9] İlk ad dəyişikliyini burada edir. Ustası tərəfindən verilən Şunro adı ilə ilk dəfə 1779-cu ildə bir neçə kabuki aktyorunun rəsmini çəkir.[9]

Hokusay karyerasının ilk illərində uşaqlar üçün oyuncaqlar da hazırlamışdır.[9] Diaroma adlandırlan 3 ölçülü mənzərə modelləri və içində kiçik peyzajların olduğu stol oyunları hazırlayır.[9] 1793-cü ildə ustası Şunşonun ölümündən sonra fransız və holland sənətkarların mis qravüralarından gördüyü Avropa üslubllarını və digər incəsənət üslublarını mənimsəyir.[9] Daha sonra ukiyo-enin ənənəvi mövzusu olan aktyorlardan uzaqlaşır.[9] Bunun əvəzində müxtəlif sosial təbəqələrdən olan yapon xalqının gündəlik həyatının mənzərələrinə diqqətini yönəldir.[9] Bu dəyişiklik ukiyo-e və Hokusayın karyerasında əhəmiyyətli bir andır.[9] "Ryoqoku körpüsündə atəşfəşanlıq" adlı əsəri Hokusayın həyatının bu dövrünə aid rəsm əsəridir.[9]

Ustasının ölümündən sonra ilk həyat yoldaşını itirən Hokusay bir oğlu və bir qızı ilə yaşamağa başlayır.[9] 1797-ci ildə yenidən evlənir və həyatının bu dövründə "şimal studiyası" mənasına gələn və ən çox tanındığı adı "Hokusay" adını götürür.[9] Bu ad dəyişikliyi Hokusayın həyatının ən əhəmiyyətli dövrüdür.[9] Hokusay həyatı boyunca bir çox dəfə ev dəyişdirir (təxminən 93 fərqli ev) və bir çox təxəllüs götürür.[9] Birdən çox təxəllüsdən istifadə etmək dövrün Yaponiya sənətkarları üçün ümumi bir cəhət olsa da, onun təxəllüslərinin sayı digərlərinə nəzərən daha çoxdur.[9] Həyatı boyunca 30-dan çox təxəllüsdən istifadə etmişdir.[10] Bu, Hokusayın üslubundakı dəyişikliklərlə əlaqələndirilir.[9]

1800-cü ilə kimi ukiyo-eni portretdən başqa məqsədlər üçün istifadə etməyə başlayır.[9] Həmin il iki mənzərə kolleksiyasını - "Şərq qapısının məşhur mənzərələri" və "Edonun səkkiz mənzərəsi"ni yayımlayır.[9]

1806-1849Redaktə

1806-1815-ci illərdə Hokusay yomihon və ya oxuma kitabı adlandırılan, illüstrativ kitab janrına yönəlir.[9] Vaxtının böyük hissəsini yomihonlara ayrırır və yaxşı gəlir əldə edir.[9] Bu zaman üslubunda da dəyişikliklər edir.[9] Ənənəvi ukiyo-e dünyasından uzaqlaşaraq daha güclü fiqurlara yönəlir.[9] Samuraylar, döyüşçülər, əfsanələrdəki canlılar əsərlərinin mövzusu olur.[9]

1811-ci ildə 51 yaşında ikən Hokusay adını dəyişdirib Tayto edir və karyerasında "Hokusay Manqa" adlı yeni dövr başlayır.[9] Hokusay realizmə yönəlmiş bu manqa təsvirlərindən minlərcəsini hazırlayır.[9] Əvvəlcə pul qazanmaq və daha çox şagird cəlb etmək üçün hazırladığı bu eskiz seriyası, daha sonra sənətkarın bir çox üslub kəşfi etməsinə səbəbolur.[9]

Çəkdiyi bu rəsmlər Yaponiyada manqanın ilk böyük ustası olaraq xatırlanmasına səbəb olur və Yaponiyada müasir manqanın ortaya çıxması kimi qeyd olunur.[9] "Hokusay Manqa" başlığı altında toplanan bu işlər daha çox eskiz tərzindədir.[9] Hokusayın kitabı həmin dövrdə Yaponiyada bütün dövrlərdə ən çox satılan kitaba çevrilir.[9] O qədər məşhur olur və o qədər bəyənilir ki, sonrakı 64 il boyunca 14 yeni "Hokusay Manqa" cildi nəşr olunur.[9] Seriyanın son 3 kitabı Hokusayın 1849-cu ildəki ölümündən sonra çapdan çıxır.[9]

Hokusay əsərlərinin ictimai yerlərdə sərgilənməsini sevirdi.[9] Festivallarda 200 kv. metrlik kağızlarda çəkdiyi əfsanəvi personajların nəhəng rəsmləri ilə performans göstərir, müsabiqələrdə qatılırdı.[9]

1820-ci ildə özünə Ritsu adını götürür.[9] 1828-ci ildə ikinci həyat yoldaşını itirən Hokusay bir neçə dəfə iflic olur, nəvəsinin borclarına görə maddi çətinliyə düşür.[9] 1830-cu ildə 70 yaşında ikən məşhur "Kanaqavada böyük dalğa" əsərinin də daxil olduğu "Fuci dağının 36 mənzərəsi" adlı rəsm seriyasına başlayır.[9] "Kanaqavada böyük dalğa" əsəri Hokusayın növbəti nəsillərə də ilham mənbəyi olmasına səbəb olur.[9] Bunlarda biri də Vinsent Van Qoqdur.[9] Van Qoq "Ulduzlu gecə" əsərini çəkərkən "Kanaqavada böyük dalğa" əsərindən ilhamlanmışdır.[9]

1839-cu ildə yanğın nəticəsində Hokusayın studiyası və bir çox işi məhv olur.[9] Hokusay 10 may 1849-cu ildə ölmüşdür.[9] Qəbir daşında istifadə etdiyi son təxəllüs Qakyo Rocin Manci (azərb. Rəssamlıqdan dəli olan qoca adam‎) yazılmışdır.[10]

İstinadlarRedaktə

  1. https://www.kulturarv.dk/kid/VisKunstner.do?kunstnerId=40578
  2. NMVW-collection website
  3. 1 2 https://www.rijksmuseum.nl/en/rijksstudio/2084333--etamemeta/collections/colour-woodcut-xylography?ii=0&p=0
  4. 1 2 Lambiek ComiclopediaLambiek, 1999.
  5. 1 2 3 4 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  6. 1 2 http://www.artnet.com/artists/katsushika-hokusai/
  7. 1 2 RKDartists
  8. 1 2 Brockhaus Enzyklopädie
  9. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 "Katsushika Hokusai Kimdir? Hokusai'nin Eserleri ve Hayatı". Leblebi Tozu (türkçə). 23 iyun 2019. 4 avqust 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 avqust 2019.
  10. 1 2 "7 Things You Didn't Know about Hokusai, Creator of The Great Wave". Artsy (ingiliscə). 21 oktyabr 201. İstifadə tarixi: 4 avqust 2019.

Xarici keçidlərRedaktə