Köhnə Müqəddəs Pyotr bazilikasındakı Roma papalarının məzarlarının siyahısı

Köhnə Müqəddəs Pyotr bazilikasındakı Papa məzarları V-XVII əsrlərdə taxtda olmuş Papalara aid olmuşdur. XVI-XVII əsrlərdə köhnə bazilikanın tədricən sökülməsi zamanı, 846-cı ildə sarasinlərin Roma talanı zamanı dağıdılmış məzarlar istisna olmaqla həmin abidələrin əksəriyyəti dağıdılmışdır. Papaların qalıqları isə köhnə bazilikanın yerində inşa edilmiş yeni bazilikaya, o cümlədən Romanın digər kilsələrinə köçürülmüşdür.

TarixRedaktə

Qədim Roma katakombalarının daşınması, XIV əsrdə Lateran bazilikasında baş vermiş iki yanğınvə Müqəddəs Pyotr bazilikasında həyata keçirilən yenidənqurma işləri papaların məzarlarının təxminən yarısının məhv olmasına səbəb olmuşdur. Buna görə də, yeni Müqəddəs Pyotr bazilikasının əsas memarı olan Donato Bramante “Mastro Ruinante” adlandırılmışdır.

Baxmayaraq ki, ilkin bazilikanın inşasına I Konstantinin hakimiyyəti dövründə başlanmış və IV əsrdə inşaat işləri tamamlanmışdır, I Lev (440-461) Konstantin bazilikasında dəfn edilmiş ilk Papa olmuşdur.[1] Əsrlər ərzində bazilikanın atriumu, kapellaları və nefləri Papaların məzarları ilə doldurulmuş, müxtəlif illərdə parılan inşaat işləri ilə əlaqədar isə məzarların yerləri tez-tez dəyişdirilmişdir. İlkin qəbirlərdən dövrümüzə çatmış yeganə qalıqlar bir neçə sarkofaq və heykəltəraşlıq elementləridir.[2] Ehtimal edilir ki, Konstantin bazilikasının sökülməsinin təşəbbüskarı olmuş Papa II Yuli, Mikelancelo tərəfindən özü üçün hazırlanmış “nəhəng” abidə üçün yer yaratmaq istəyirdi.[3]

Orijinal məzarların yerləşməsi və görünüşü haqqında çox az məlumat vardır: ən dəyərli məlumatlardan biri kilsə kanoniki və tarixçi Cakomo Qrimaldinin (atası Genuya senatoru Cirolamo Qrimaldi-Kavalleroni) sökülmə ərəfəsində olan məzarları çəkdiyi təsvirlərdir;[4] Qrimaldinin təsvirlərində əksəri üç hissəli olan erkən məzarların formaları və mürəkkəbliyi görünür.[2] Bir neçə məhv edilmiş Papa məzarı isə Alfonsa Sikkoniyanın əsərlərində ətraflı təsvir edilmişdir. [5]

Lakin, heç də bütün Roma Papaları Romada dəfn edilməmişdir. Ətraflı məlumat üçün baxın: Roma Papalarının saxlanmış məzararının siyahısı

Papa məzarlarıRedaktə

Mündəricat
400–500 · 500–600 · 600–700 · 700–800 · 800–900 · 900–1000 · 1000–1100 · 1100–1200 · 1200–1300 · 1300–1400 · 1400–1500 · 1500–1600
Qismən saxlanılmış, köçürülmüş və ya yenidən inşa edilmiş məzarlar rəngli fonda göstərilmişdir..
 
Alessandro Alqardi tərəfindən işlənmiş Fuga d'Attila qabartmasının altında I Levin köçürülmüş qalıqları yerləşdirilib.
 
I Qreqorinin altar altında dəfn edilmiş qalıqları
 
Covanni Çiampininin "De sacris aedificiis a Constantino magno constructis" (1693-cü ildə nəşr edilib) kitabında Papa məzarlarının təsviri
 
Papa məzarlarının təsviri
 
Papa məzarlarının təsviri
 
Papa məzarlarının təsviri
 
Papa məzarlarının təsviri
 
Papa məzarlarının təsviri
 
Papa məzarlarının təsviri
 
Papa məzarlarının təsviri
 
Bazilikanın sökülməsi zamanı aşkarlanmış V Qreqorinin qalıqlarının dəfn edildiyi Erkən xristian sarkofaqı
 
IV Adrianın Vatikan qrottasında saxlanmış sarkofaqı
 
VIII Bonifasinin məzarı vı IV Bonifasinin xatirə abidəsinin təsviri
 
VIII Bonifasinin dövrümüzə çatmış sarkofaqı
 
VI Urbanın sarkofaqı
 
VII İnnokentinin qalıqları orijinal sarkofaqın yeni kopyasına yerləşdirilmişdir
 
V Nikolayın sarkofaqı
 
II Pavelin sarkofaqı
 
VIII İnnokentinin məzarı canlı papanın təsvir edildiyi ilk məzardır
 
III Piyin məzarı Sant-Andrea-della-Valle kilsəsinə köçürülmüşdür
 
III Yulinin qalıqları daha qədim sarkofaqa yerləşdirilmişdir
 
II Marsellin dəfni zamanı IV əsrə aid sarkofaq yenidən istifadə edilmişdir
 
IX İnnokentinin məzarı Köhnə Müqəddəs Pyotr bazilikasında yerləşdirilmiş sonuncu məzardır
Pontifiklik
dövrü
Portreti Adı Qeydlər
440–461   I Lev
Müqəddəs Lev
Böyük Lev
Məzar portikoda yerləşir.[6] Köhnə bazilikanın qanadında dəfn edilmiş ilk papadır; müxtəlif dövrlərdə köçürülmüş qalıqlar II, III və IV Levlərin qalıqlarına qarışmışdır; XVII əsrdə qalıqları ayrılaraq Partorienti Madonnası kapellasındakı xüsusi altarda, Alqardinin relyefi altında yerləşdirilmişdir.Madonna of Partorienti.[1]
468–483   Simplisi
Müqəddəs Simplisi
Məzar portikoda, I Levin məzarı yaxınlığında yerləşirdi. Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[7]
492–496   I Gelasi
Müqəddəs Gelasi
Məzar portikoda yerləşir.[8]
496–498   II Anastasi Məzar atriumda yerləşirdi. Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[8]
498–514   Simmax
Müqəddəs Simmax
Məzar portikoda yerləşirdi. Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[8]
514–523   Hormisd
Müqəddəs Hormisd
Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[8]
523–526   I İohann
Müqəddəs İohann
Nefdə yerləşirdi. Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[9]
526–530   IV Feliks
Müqəddəs Feliks
Atriumda yerləşirdi. Sökülmə zamanı dağıdılmışdır[9]
530–532   II Bonifasi Portikoda yerləşirdi. Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[9]
533–535   II İohann Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[10]
535–536   I Aqapit
Müqəddəs Aqapit
Atriumda yerləşirdi. Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[10]
556–561   I Pelaqiy Atriumda yerləşirdi. Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[11]
561–574   III İohann Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[12]
575–579   I Benedikt Cübbəxananın vestibülündə yerləşirdi. Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[12]
579–590   II Pelaqiy Atriumda yerləşirdi. Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[12]
590–604   I Qreqori, M.B.O.
Müqəddəs Qreqori
Böyük Qreqori
Portikoda yerləşirdi. Qalıqların bir hissəsi Fransanın Suason kommunasına köçürülmüşdür; Köhnə Müqəddəs Pyotr bazilikasının sökülməsi zamanı qalıqların bir hissəsi Sant-Andrea-della-Valle kilsəsinə, daha sonra isə yeni Müqəddəs Pyotr kafedralının girişi yaxınlığında yerləşən Klementina kapellasına köçürülmüşdür.[13]
604–606   Sabinian
Müqəddəs Sabinian
Köhnə Müqəddəs Pyotr bazilikasının atriumunda yerləşən orijinal qəbirüstü abidəsi sökülmə zamanı dağıdılmışdır;[14] orijinal epitafiyasının kiçik bir hissəsi Müqəddəs Pyotr bazilikasının kriptində yerləşir.[15]
607-607   III Bonifasi Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[14]
608–615   IV Bonifasi, M.B.O.
Müqəddəs Bonifasi
Köhnə bazilikanın portikosunda dəfn edilmişdi; sonradan interyerə köçürülmüşdür; bir əli Santa-Mariya-in-Kosmedin kilsəsinə köçürülmüşdür; digər relikviyaları Santi-Kuattro-Koronati bazilikasındakı Müqəddəs Silvester kapellasındadır; digər qalıqları Müqəddəs Pyotr bazilikasının kapellasındadır;[16] bir zamanlar məzarı saxlamış oratoriya və məzarın Covanni Çiampini tərəfindən çəkilmiş eskizi dövrümüzə çatmışdır.[15]
615–618   I Adeodat Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[17]
619–625   V Bonifasi Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[17]
625–638   I Honori Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[18]
638–640   Severin Qanadda yerləşirdi. Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[19]
640–642   IV İohann Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[19]
642–649   I Teodor Atriumda yerləşirdi.[19] Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[19]
654–657   I Yevgeni
Müqəddəs Yevgeni
Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[20]
657–672   Vitali
Müqəddəs Vitali
Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[20]
672–676   II Adeodat, M.B.O. Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[20]
676–678   Domn Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[20]
678–681   Aqafon
Müqəddəs Aqafon
Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[20]
681–683   II Lev
Müqəddəs Lev
Köhnə Müqəddəs Pyotr bazilikasında dəfn edilmişdi; Madonna-della-Kolonna kapellasının altarı altına köçürülmüşdür; XVII əsrin əvvəllərində I Levin məzarı ilə qarışdırılmışdır; əsrlər ərzində Ferreradakı San-Stefan kilsəsinin altarı altında olmasına inanılmışdır; Sökülmə zamanı aşkarlanan qalıqları Partiorenti Madonnası kapellasında I, II və IV Levlərin qalıqları ilə qarışdırılmışdır.[21]
684–685   II Benedikt
Müqəddəs Benedikt
Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[22]
685–686   V İohann Atriumda yerləşirdi. 846-cı ildə sərasinlərin Roma talanı zamanı dağıdılmışdır.[23]
686–687   Konon Sol nefdə yerləşirdi. Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[24]
687–701   I Sergi
Müqəddəs sergi
Köhnə Müqəddəs Pyotr bazilikasının portikosunda yox, qanadında dəfn edilmiş ilk papadır; məzar sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[24]
701–705   VI İohann Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[25]
705–707   VII İohann Xeyir-dua verilmiş Bakirə Məryəm kapellasında yerləşirdi. Sökülmə zamanı dağıdılmışdır; VII İohannın Vatikan qrottosunda dövrümüzə çatmış mozaikasının məzarın bir hissəsi olması güman edilir.[25]
708-708   Sizinni Nefdə yerləşirdi. Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[26]
708–715   Konstantin Sol nefdə yerləşirdi. Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[26]
715–731   II Qreqori
Müqəddəs Qreqori
Atriumda yerləşirdi. Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[26]
731–741   III Qreqori Tanrı anası oratoriyasında yerləşirdi. Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[26]
741–752   Zaxari
Müqəddəs Zaxari
Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[26]
Papa kimi fəaliyyətə başlamayıb.   Papa olmayan Stefan Atriumda yerləşirdi. Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[26]
752–757   II Stefan Atriumda yerləşirdi. Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[27]
757–767   I Pavel
Müqəddəs Pavel
Tanrı anası oratoriyasında yerləşirdi. Müvəqqəti olaraq San-Paolo-fuori-le-Mura kilsəsində dəfn edilmişdir; sonradan köhnə bazilikadakı Tanrı anası oratoriyasına köçürülmüşdür; sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[27]
767–772   III Stefan Atriumda yerləşirdi. Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[27]
772–795   I Adrian Pyotr kafedralı oratoriyasında yerləşən orijinal abidə sökülmə zamanı dağıdılmışdır;[28] Böyük Karl adından yazılmış kitabə müasir Müqəddəs Pyotr bazilikasının portikosunda yerləşdirilmişdir.[29][30]
795–816   III Lev
Müqəddəs Lev
Partorienti Madonnası kapellasında yerləşirdi. Köhnə bazilikanın altında dəfn edilmişdir; II, IV Levlər və II Pasxalinin qalıqları ilə birləşdirilmişdir; birləşdirilmiş sarkofaq sökülmə zamanı dağıdılmışdır; 1601-ci ildə I Levin qalıqları ilə birləşdirilmiş və yeni Müqəddəs Pyotr bazilikasındakı "Savior della Colonna" altarının altında yerləşdirilmişdir.[31]
816–817   IV Stefan Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[31]
824–827   II YEvgeni Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[32]
827–827   Valentin Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[32]
827–844   IV Qreqori Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[32]
844–847   II Sergi Müqəddəs Sikst və Fabian kapellasının altarında yerləşirdi. Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[32]
847–855   IV Lev, M.B.O.
Müqəddəs Lev
Bizim Xilaska della kolonna altarının altında yerləşirdi. I, II və III Levlərin sümükləri ilə birləşdirilmişdir.[32]
855–858   III Benedikt Narteksdə yerləşirdi. sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[33]
858–867   I Nikolay
Müqəddəs Nikolay
Böyük Nikolay
Köhnə bazilikanın atriumunda dəfn edilmişdir; efitaf sökülmə zamanı qismən saxlanılmışdır və hazırda Vatikan qrottasında yerləşir.[33]
867–872   II Adrian Köhnə bazilikada dəfn edilmişdir; efitaf sökülmə zamanı qismən saxlanılmışdır və hazırda Vatikan qrottasında yerləşir.[33]
872–882   VIII İohann Portiko və ya nefdə yerləşirdi. Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[34]
882–884   I Marin Portikoda yerləşirdi. Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[34]
885–891   V Stefan Portikoda yerləşirdi. Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[35]
891–896   Formoz Köhnə bazilikada dəfn edilmişdir; ekskumasiya edilmiş, taxtdan salınmış, barmaqları kəsilmiş və tiberi çayına atılmışdır (bax: Ölü sinodu); sonradan təkrarən Köhnə bazilikada dəfn edilmişdir; sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[36]
896-896   VI Bonifasi Portikoda yerləşirdi. Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[36]
896–897   VI Stefan Portikoda yerləşirdi. Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[36]
897–897   Roman Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[37]
897   II Teodor Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[37]
898–900   IX İohann, M.B.O. Portiko, sol nef və ya bazilikanın kənarında yerləşirdi. Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[37]
900–903   IV Benedikt Gido qapısının yaxınlığında yerləşirdi. Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[38]
904–911   III Sergi Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[38]
911–913   III Anastas Atriumda yerləşirdi. Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[39]
913–914   Landon Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[39]
928–928   VI Lev Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[40]
928–931   VII Stefan Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[40]
931–935   XI İohann Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[40]
936–939   VII Lev, M.B.O. Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[40]
939–942   VIII Stefan Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[40]
942–946   II Marin Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[40]
964–965   VIII Lev Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[41]
973–974   VI Benedikt Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[42]
983–984   XIV İohann Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[42]
985–996   XV İohann Sent-Mari oratoriyasında yerləşirdi. Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[43]
996–999   V Qreqori Məzar 14 avqust 1607-ci ildə Müqəddəs Pyotr bazilikasının döşəməsi altında aşkar edilmişdir; 15 yanvar 1609-cu ildə ekskumasiya edilərək IV-V əsrlər sarkofaqında yenidən dəfn edilmişdir.[44]
1012–1024   VIII Benedikt Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[45]
1024–1032   XIX İohann Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[45]
1045–1046   VI Qreqori Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[46]
1049–1054   IX Lev
Müqəddəs Lev
Köhnə bazilikanın şərq divarı altında, I Qreqori altarına yaxın dəfn edilmişdir; 11 yanvar 1606-cı ildə sökülmə vaxtı tabutu açılaraq qalıqları relikviya kimi götürülmüşdür; digər qalıqları isə, Assisili Müqəddəs Frensisin stiqmatalarına həsr edilmiş[47], Müqəddəs Marsial və Valeriya altarı altında dəfn edilmişdir.[48]
1088–1099   II Urban, M.B.O.
Xeyir-dua verilmiş Urban
Sökülmə zamanı dağıdılmış ilk məzardır.[49]
1145–1153   III Yevgeni, S.O.
Xeyir-dua verilmiş Yevgeni
Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.
1154–1159   IV Adrian, M.A.O. Erkən xristian sarkofaqı yenidən istifadə edilmişdir.[50]
1227–1241   IX Qreqori Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[51]
1241–1241   IV Selestin Sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[52]
1277–1280   III Nikolay Sökülmə zamanı dağıdılmışdır; 1620-ci ildə qalıqları kardinal Rinaldo Orsinin qalıqları ilə birləşdirilmişdir.[53]
1294–1303   VIII Bonifasi VIII Bonifasinin IV Bonifasinin relikviyalarını da dəfn etdirdiyi orijinal məzar-kapella sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[54][55]
1378–1389   VI Urban Köhnə bazilikanın dekonstruksiyasına kimi saxlanmışdır; fəhlələr tərəfindən su saxlancı kimi istifadə edilmişdir.[56][57]
1389–1404   IX Bonifasi Müqəddəs Pyotr və Pavel kapellasında yerləşirdi. Covanni Tomacelli tərəfindən işlənmiş məzar, sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[58]
1404–1406   VII İnnokenti Müqəddəs Pyotr və Pavel kapellasında dəfn edilmiş, 1455-ci ildə məzar Müqəddəs Tomas kapellasına köçürülmüşdür, 12 sentyabr 1606-cı ildə XV əsrin ortalarına aid sarkofaqa köçürülmüşdür.[59]
1447–1455   V Nikolay Köhnə bazilikanın sol xarici qanadından sağ xarici qanadına köçürülmüşdür. Mino de Fyezole tərəfindən işlənmiş abidə saxlansa da, sarkofaq sökülmə zamanı dağıdılmışdır.[60]
1464–1471   II Pavel Effigiya Covanni Dalmata tərəfindən işlənmişdir; fiqurlar və qabartma relyefin müəllifi Mino de Fyezoledir. 1544-cü ildə köçülürlmüş abidə XVII əsrdə dağılmışdır; sökülmə zamanı sarkofaq saxlanmışdır.[61]
1471–1484   IV Sikst, M.F.O. Qəbirüstü abidə Antonio del Pollaiolo tərəfindən hazırlanmışdır. Köhnə bazilikanın xor kapellasında yerləşirdi; 1610-cu ildə cübbəxanaya köçürülmüşdür; 1625-ci ildə yeni Müqəddəs Pyotr bazilikasının Del-Koro kapellasına köçürülmüşdür; 1926-cı ildə II Yulinin qalıqları ilə birləşdirilmişdir; 1940-cı illərdə yenidən ayırılmışdır.[62]
1484–1492   VIII İnnokenti Qəbirüstü abidə Antonio del Pollaiolo tərəfindən hazırlanmışdır. Ölüm yatağı təsvirlərindən fərqli olaraq Papanın canlı təsvir edildiyi ilk qəbirüstü abidədir; köhnə bazilikanın Tanrı anası oratoriyasında yerləşirdi; 5 sentyabr 1606-cı ildə sökülmə zamanı sudariuma köçürülmüşdür.[62]
1503–1503   III Piy Qəbirüstü abidə Sebastiano Ferruççi tərəfindən hazırlanmışdır. Köhnə bazilikada inşa edilmiş sonuncu Papa mavzoleyidir; V Pavelin dövründə Sant-Andrea-della-Valle kilsəsinə köçürülmüşdür.[63]
1523–1534   VII Klement Köhnə bazilikada kərpic məzarda dəfn edilmişdir; hazırda məzar Santa-Mariya-sopra-Minerva kilsəsində, Mediçilərdən olan digər Papa X Levin məzarı ilə üzbəüz yerləşir.[64]
1534–1549   III Pavel Qəbirüstü abidə Gilyermo della Porta tərəfindən hazırlanmışdır. 1599-cu ildə köçürülmüşdür.[65]
1550–1555   III Yuli Köhnə bazilikanın San-Andrea kapellasında qırmızı daşdan hazırlanmış sarkofaqda dəfn edilmişdi; 1608-ci ildə qədim sarkofaqa köçürülmüş, iki il sonra sökülmə zamanı isə sarkofaq açılmışdır;[66] bəzən San Pietro in Montorio kilsəsinin Del-Monte kapellasında dəfn edilməsi qeyd edilir.[67]
1555–1555   II Marsell Qəbirüstü abidəsi yoxdur; üzərində traditio legis təsviri olan IV əsrə aid sarkofaqda dəfn edilmişdir.[68]
1572–1585   XIII Qreqori Orijinal qəbirüstü abidəsi dağıdılmışdır; XVIII əsrdə yeni abidə yaradılmışdır.[69]
1590–1591   XIV Qreqori Qəbirüstü abidəsi Prospero Antiçi tərəfindən hazırlanmışdır.[70]
1591–1591   IX İnnokenti Qəbirüstü abidəsi yoxdur.[70]

İstinadlarRedaktə

  1. 1 2 Reardon, 2004, p. 40.
  2. 1 2 Reardon, 2004, p. 272.
  3. Reardon, 2004, p. 274.
  4. Grimaldi, Giacomo. Ed. R. Niggl. 1972. Descrizione della Basilica Antica di S. Pietro in Vaticano: Codice Barberini Latino 2733. Vatican City.
  5. Reardon, 2004, p. 12.
  6. Reardon, 2004, pp. 40–41.
  7. Reardon, 2004, p. 41.
  8. 1 2 3 4 Reardon, 2004, p. 42.
  9. 1 2 3 Reardon, 2004, p. 43.
  10. 1 2 Reardon, 2004, p. 44.
  11. Reardon, 2004, p. 45.
  12. 1 2 3 Reardon, 2004, p. 46.
  13. Reardon, 2004, pp. 46–48.
  14. 1 2 Reardon, 2004, p. 48.
  15. 1 2 Mann, 2003, p. 22.
  16. Reardon, 2004, pp. 49–51.
  17. 1 2 Reardon, 2004, p. 51.
  18. Reardon, 2004, p. 52.
  19. 1 2 3 4 Reardon, 2004, p. 53.
  20. 1 2 3 4 5 Reardon, 2004, p. 54.
  21. Reardon, 2004, pp. 54–55.
  22. Reardon, 2004, p. 55.
  23. Reardon, 2004, pp. 55–56.
  24. 1 2 Reardon, 2004, p. 56.
  25. 1 2 Reardon, 2004, p. 57.
  26. 1 2 3 4 5 6 Reardon, 2004, p. 58.
  27. 1 2 3 Reardon, 2004, p. 59.
  28. Reardon, 2004, p. 60.
  29. Gardner, 1992, ill. 16.
  30. Mann, 2003, p. 24.
  31. 1 2 Reardon, 2004, p. 61.
  32. 1 2 3 4 5 Reardon, 2004, p. 62.
  33. 1 2 3 Reardon, 2004, p. 64.
  34. 1 2 Reardon, 2004, p. 65.
  35. Reardon, 2004, p. 66.
  36. 1 2 3 Reardon, 2004, p. 67.
  37. 1 2 3 Reardon, 2004, p. 68.
  38. 1 2 Reardon, 2004, p. 69.
  39. 1 2 Reardon, 2004, p. 70.
  40. 1 2 3 4 5 6 Reardon, 2004, p. 71.
  41. Reardon, 2004, p. 72.
  42. 1 2 Reardon, 2004, p. 74.
  43. Reardon, 2004, p. 75.
  44. Reardon, 2004, p. 76.
  45. 1 2 Reardon, 2004, p. 81.
  46. Reardon, 2004, p. 82.
  47. Mann, 2003, p. 27.
  48. Reardon, 2004, p. 84.
  49. Reardon, 2004, p. 88.
  50. Gardner, 1992, ill. 11.
  51. Reardon, 2004, p. 100.
  52. Reardon, 2004, p. 101.
  53. Reardon, 2004, p. 111.
  54. Gardner, 1992, ill. 106–108, 111–112.
  55. Reardon, 2004, pp. 120–121.
  56. Reardon, 2004, p. 137.
  57. Gardner, 1992, ill. 147.
  58. Reardon, 2004, p. 140.
  59. Reardon, 2004, pp. 141–142.
  60. Reardon, 2004, p. 153.
  61. Reardon, 2004, p. 163.
  62. 1 2 Reardon, 2004, p. 167.
  63. Reardon, 2004, p. 177.
  64. Reardon, 2004, p. 182.
  65. Reardon, 2004, pp. 185–186.
  66. Reardon, 2004, p. 186.
  67. Aldrich, Robert, and Wotherspoon, Garry. (2000). Who's Who in Gay and Lesbian History from Antiquity to World War II. Routledge. ISBN 978-0-415-25369-7. p. 278.
  68. Reardon, 2004, p. 187–188.
  69. Reardon, 2004, p. 195.
  70. 1 2 Reardon, 2004, p. 199.

ƏdəbiyyatRedaktə

  • Gardner, Julian, The Tomb and the Tiara, Oxford: Clarendon Press, 1992, ISBN 978-0-19-817510-0
  • Mann, H. K., Tombs and Portraits of the Popes of the Middle Ages, Kessinger Publishing, 2003, ISBN 978-0-7661-2903-0
  • Reardon, Wendy J. 2004. The Deaths of the Popes. Macfarland & Company, Inc. ISBN 978-0-7864-1527-4