Kəmalə Ağayeva

Kəmalə Ağayeva Ağa qızışairə, dramaturq, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (1958), Teatr Xadimləri İttifaqının üzvü (1971), Əməkdar mədəniyyət işçisi (1984), Əməkdar incəsənət xadimi (2002), Prezident təqaüdçüsü (2003).[1]

Kəmalə Ağayeva
Kkamaa.jpg
Doğum tarixi
Doğum yeri Naxçıvan
Vəfat tarixi 18 iyul 2019-cu il
Vəfat yeri Bakı şəhəri
Vətəndaşlığı Azərbaycan Azərbaycan
Milliyyəti azərbaycanlı
Təhsili Azərbaycan Dillər Universiteti
İxtisası fransız dili
Mükafatları "Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı — 2002

HəyatıRedaktə

Kəmalə Ağayeva 10 iyul 1936-cı ildə Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur. Burada 2 saylı şəhər orta məktəbində təhsil almışdır. Daha sonra 1953-1957-ci illərdə Azərbaycan Dillər Universitetinin Fransız dili fakültəsində təhsilini davam etdirmişdir.[1]

FəaliyyətiRedaktə

Pedaqoji fəaliyyətiRedaktə

Kəmalə Ağayevanın pedaqoji fəaliyyət dövrü 1957-1989-cu illəri əhatə edir. Belə ki, o, 1957-1961-ci illərdə Naxçıvanın Şıxmahmud kənd orta məktəbində, daha sonra Naxçıvan şəhərindəki 1 saylı orta məktəbdə və 1961-1986-cı illərdə Naxçıvan şəhər internat məktəbində fransız dili müəllimi işləmişdir. Eyni zamanda 1986-cı ildən C.Məmmədquluzadə adına Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrında ilk ədəbi hissə müdiri olmuşdur. Kəmalə Ağayeva 2002-2005-ci illərdə "Ümid çırağı" jurnalının baş redaktoru kimi fəaliyyət göstərmişdir.[1]

Əmək fəaliyyətiRedaktə

Kəmalə Ağayeva 1965-1983-cü illərdə Azərbaycan KP Naxçıvan Vilayət Partiya Komitəsinin, 1981-1983-cü illərdə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin təftiş komissiyasının və Kitabsevərlər cəmiyyəti idarə heyətinin üzvü seçilmişdir. O, dəfələrlə Naxçıvan şəhər Sovetinin deputatı olmuşdur. İki dəfə Azərbaycan KP qurultayına (XXVI, XXVII) nümayəndə seçilmişdir.[1]

YaradıcılığıRedaktə

Kəmalə Ağayevanın "Hilal olaydım" adlı ilk mətbu şeiri 1957-ci ildə "Azərbaycan" jurnalında dərc edilmşdir. Bundan sonra şairə fəal bədii yaradıcılıqla məşğul olmuşdur. Onun "Bahar sözü" adlı ilk kitabı isə 1961-ci ildə işıq üzü görmüşdür. Kəmalə Ağayeva 15 şeir kitabının, 200-ə qədər oçerk və bədii yazıların müəllifidir. O, həmçinin çox görkəmli fransız ədiblərinin - Pol Elüar, Pol Verleni, L.Araqon və b. şeirlərini Azərbaycan dilinə tərcümə etmişdir. 1958-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin, 1971-ci ildən Teatr Xadimləri İttifaqının üzvü olmuşdur.[1]

Kəmalə Ağayeva həm də 15 mənzum pyesin müəllifidir. Onun dramaturgiyada ilk addımı görkəmli Azərbaycan şairəsi Məhsəti Gəncəvi haqqında yazdığı, 1962-ci ildə tamaşaya qoyulan "Məhsəti" dramı olmuşdur. Daha sonra "İsmət", "Apardı sellər Saranı", "O, bizim dağların oğludur", "Mənim tanrım", "Göyçək Fatma", "Məlikməmməd", "Mənim tanrım gözəllikdir, sevgidir", "Tıq- tıq xanım", "Sirli sözlər" pyesləri müxtəlif teatrlarda tamaşaya qoyulmuş, efirdə səslənmişdir. Dramaturqun əsərləri keçmiş SSRİ və xarici ölkə xalqlarının dillərinə tərcümə olunmuşdur.[1]

Kəmalə Ağayeva Ümumittifaq ədəbiyyat tədbirlərində iştirak etmişdir: 1980-ci ildə Özbəkistanda Azərbaycan incəsənəti günlərində, 1982-ci ildə Vaqif poeziya günlərində, 1967-ci ildə Ümumittifaq yazıçılar qurultayında nümayəndə olmuşdur. 1994-cü ildə Fatimeyi-Zəhra həzrətlərinin mövludu münasibətilə keçirilən müsabiqədə birinci yeri tutmuşdur. Eyni zamanda 1984-cü ildə Fransada Azərbaycan günlərində və 1989-1990-cı illərdə Türkiyədə təşkil olunmuş Yunis İmrə günlərində iştirak etmişdir. 1979-cu ildə sovet nümayəndə heyətinin tərkibində 20 gün ABŞ-nın Vaşinqton, Nyu-York, Çikaqo, San-Fransisko, BostonSietl şəhərlərində olaraq müxtəlif tədbirlərdə Azərbaycan şairəsi olaraq özünün vətənə, dostluğa, sülhə aid şeirlər ilə çıxışlar etmişdir. [1]

ƏsərləriRedaktə

  • Baharın sözü, B., Uşaqgəncnəşr, 1962,32səh.
  • Gül yarpağı (şeirlər), B., Gənclik, 1967, 36 səh.
  • Sən olmasaydın (şeirlər və pyes), B.,Azənəşr,1974,139 səh.
  • Arpaçayın nəğməsi (şeirlər və poema), B.,Yazıçı, 1978, 92səh.
  • Daş piyalə, B., Yazıçı, 1982, 144 səh.
  • О dağlarda gözüm qaldı, B., Yazıçı, 1988, 163 səh.
  • Tanrıya heyranam mən, B., Elm və həyat nəşriyyatı, 1997,160səh.
  • Apardı sellər Saranı (pyes), B., Sabah, 1997, 72 səh.
  • Məhsəti (pyeslər), İstanbul, 2001, 418 səh.
  • Vətənə sevdalıyam, B., Nurlan, 2004,130 səh.
  • “Bir gül kimi-ilahi şeirlər”, İstanbul, 2003, 116 səh.
  • Qönçələr (uşaqlar üçün şeirlər və pyeslər), B.,Nurlan, 2005, 170 səh.
  • Könül verdiyim ellər (şeirlər), В., MBM, 2006, 235 səh.
  • “Əlixan məhləsi” B.2010
  • “Bu dağlar ulu dağlar” (şeirlər)
  • “Xatirələr”
  • “Gözü yolda qalan var” (poema və şeirlər)
  • “Səhnəmizin pərisi” (AR-nın xalq artisti Zəroş Həmzəyeva haqqında)
  • “Uşaqlar üçün pyeslər”

Dram əsərləriRedaktə

  • “Məhsəti”
  • “İsmət”
  • “Bu bizim dağların oğludur”
  • “Mənim Tanrım gözəllikdir, sevgidir” (Hüseyn Cavid haqqında)
  • “Apardı sellər Saranı”
  • “Kaman səsi” (atası Ağa Ağayevin xatirəsinə)
  • “Unudulan sözlər”
  • “Sirli sözlər”
  • “Gəlin”
  • “Məlikməmməd”
  • “Göyçək Fatma”
  • “Tıq tıq xanım”
  • Məhəbbət oyunu və təsadüf (fransız dilindən tərcümə)

KitablarıRedaktə

  • "Bahar sözü" (1961)
  • "Qönçələr"
  • "Daş piyalə"
  • "Gül yarpağı"
  • "Sən olmasaydın"
  • "Arpaçayın nəğməsi"
  • "Tanrıya heyranam mən"

MükafatlarıRedaktə

  • 1964-cü ildə Naxçıvan Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fəxri fərmanı, 1965-ci ildə isə Azərbaycan Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fəxri fərmanı və iki medalla təltif edilmişdir.
  • Amerikaya səfərində sülh və dostluq mövzusunda oxudugu şeirlərinə görə sovet səfarətxanasında fəxri təşəkkürnamə layiq görülmüşdür.
  • 1984-cü ildə Azərbaycan SSR Əməkdar mədəniyyət işçisi fəxri adına layiq görülmüşdür.
  • Ümummilli lider Heydər Əliyevin Fərmanı ilə 24 dekabr 2002-ci ildə Azərbaycan mədəniyyətinin inkişafındakı xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar incəsənət xadimi fəxri adı ilə təltif edilmişdir.
  • 2003-cü ilin fevral ayından Prezidentin Fərdi təqaüdü verilmişdir.[1]

VəfatıRedaktə

Kəmalə Ağayeva 2019-ci ilin iyul ayının 18-də vəfat etmişdir.

İstinadlarRedaktə

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 "Kəmalə (Kəmalə Ağa qızı Ağayeva, 1937)" (Azərbaycan). www.aqra.az. 16-7-2017 tarixində arxivləşdirilib.

MənbəRedaktə

  • Qönçələr /K.Ağayeva; red. N.Məmmədli.- Bakı: Nurlan, 2005.- 170 s.
  • Məhsəti: pyeslər /Kəmalə Ağayeva.- İstanbul, 2001.- 418 s.
  • Vətənə sevdalıyam /Kəmalə Ağayeva.- Bakı: Nurlan, 2004.- 130 s.
  • Qələbə tonqalı: şeir /Kəmalə Ağayeva //Azad Azərbaycan.- 2010.- 4 aprel.- S.7.
  • Şirəliyeva, G. Şairdramaturq Kəmalə Ağayevanın yaradıcılıq yolu: filologiya üzrə elmlər doktoru elmi dərəcəsi almaq üçün təqdim olunmuş dissertasiya /G.Şirəliyeva; Azərb. Resp. Təhsil Nazirliyi, Naxçıvan Dövlət Un-ti.- Naxçıvan, 2012.- 143 s.