Kərim Qali oğlu Tincurin (tat. Kərim Tincurin; 15 sentyabr 1887—1938) - tatar yazıçısı, aktyorudramaturqudur. O, Tatarıstan teatrının və dramaturgiyasının əsas peşəkar banilərindən biri sayılır[1].

Kərim Tincurin
Kərim Qali oğlu Tincurin
Kärim Tinçurin.jpg
Doğum tarixi 15 sentyabr 1887(1887-09-15)
Doğum yeri Tarakanovka
Vəfat tarixi 15 noyabr 1938
Vəfat yeri Kazan
Vəfat səbəbi Güllələnmə
Vətəndaşlığı SSRİ SSRİ
Təhsili
  • Məhəmmədiyyə[d]
Fəaliyyəti aktyor, yazıçı, teatr rejissoru
Əsərlərinin dili tatar
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Tərcümeyi-halRedaktə

Kərim 15 sentyabr 1887-ci ildə Penzen əyalətinin Tarakanovka kəndində kəndli ailəsində anadan olmuşdur. 1900-cu ildə Kazana köçən Kərim burada mədrəsədə təhsil alır. Ancaq 1906-cı ildə bu təhsildən imtina edir. 1910 - cu ildə "Səyyar" qrupuna qoşulur və beləliklə həyatını teatra bağlayır. Vətəndaş müharibəsi zamanı o orduya qoşulur və Qırmızı Orduda iştirak edir. 1920-ci ildə Samara teatrının baş rejissoru olur[2].

1921-ci ild\ Orenburq tatar proletar qrupuna rəhbərlik edir (Hal-hazırki Q.Kariyeva adına teatr). 1922-ci ildə Kazan hökuməti Tatarıstan dövlət qrupunu yaradılması haqqında qanun qəbul edilir və Kərim ona rəhbər təyin edilir.

1922-ci ildən o Tatarıstan Dövlət Teatrına rəhbərlik edir.

1928-29-cu illərdə Həştərxan tatar teatrının baş rejissoru olur. 1933-cü ildə o ilk dəfə Tatarıstan teatrında komediya və dram janrında əsərləri tamaşaya qoyur və beləliklə bu janrların əsasını qoyur. Hal-hazırda bu teatr onun adını daşıyır. Onun "Kazan dəsmalı", "Sonən ulduz", "Mavi şal" və s. kimi əsərləri teatrın fonunda saxlanılır. 17 sentyabr 1937-ci ildə Kərim represiya qurbanı olur və həbs edilir. 15 noyabr 1938-ci ildə güllələnir.

TitullarıRedaktə

1926-cı ildə Tincurin Tatarıstanın xalq artisti olur.

1936-cı ildə bu sahədə olmasının 20 illiyini qeyd edilir.

ƏsərləriRedaktə

  • "Monazara"— 1906-cı il
  • "Xələl kəsep" (Halal zəhmət) — 1912
  • "Şomlı adım" (Ölümcül addım) — 1912
  • "Berence çəçəklər" (İlk gül) - 1913
  • "Nazlı kiyau" (Nazlı bəy) — 1915
  • "Aç qaşıq" (Aç aşiq) — 1915
  • "Sonqı səlam" (Sonuncu salam) — 1916
  • "Jilkuarlar" (Oğrular) — 1916
  • "Sünqən yildizlar" (Sönən ulduzlar) — 1922
  • "Kazan sölqese" (Kazan dəsmalı) — 1923
  • "Amerikan" (Amerikalı) — 1924
  • "Zənqər şəl" (Mavi şal) — 1926
  • "İl" (Cənnət) — 1927
  • "Alar öçey ide" (Onlar üç nəfər idi) — 1935

Xarici keçidRedaktə

ƏdəbiyyatRedaktə

  1. ТИНЧУРИН Карим Галиевич" ("Tinchurin, Karim Galievich"). Оренбургская биографическая энциклопедия (Biographical Encyclopedia of Orenburg). http://orsk-net.ru/kraeved/biblioteka/enciklopedii/obe/t.php?print (in Russian)
  2. ^ Jump up to:a b "ТИНЧУРИН Карим Галиевич" ("Tinhurin, Karim Galievich"). Большой Энциклопедический Словарь (Great Biographical Dictionary). Kulichki.net. Retrieved 8 March 2009. http://education.kulichki.net/dic/20d.html (in Russian)
  • Karim Tinchurin accessed 27 May 2008

İstinadRedaktə

  1. Календарь знаменательных и памятных дат.- Казань: Изд-во «Милли Китап», 2006.
  2. Книга памяти Республики Татарстан