Əsas menyunu aç

Kalmıkiya (Хальмг Тангч) - Rusiya Federasiyası subyektlərindən biri. Paytaxtı Elista şəhəridir. Kalmıkiya Avropada buddizmin ən çox ibadət edildiyi yerdir.[2]

Kalmıkiya
kalm. Хальмг Таңһч
Elista P5111385 2200.jpg
Bayraq[d] Gerb[d]
Bayraq[d] Gerb[d]

46°34′ şm. e. 45°19′ ş. u.


Ölkə
İnzibati mərkəz Elista
Tarixi və coğrafiyası
Yaradılma tarixi 16 may 1992
Sahəsi
  • 75.000 km²
Saat qurşağı Moskva vaxtı[d]UTC+03:00
Əhalisi
Əhalisi
Rəqəmsal identifikator
ISO kodu RU-KL
Avtomobil nömrəsi 08
Rəsmi sayt
Kalmıkiya xəritədə
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar
RR5216-0068R.png
Milli yaşayış məskənləri

CoğrafiyaRedaktə

Respublikanın ərazisi 75.9 min kvadrat kilometrdir. Əhalisi 327 min nəfərdir. Qərbdən Rostov vilayəti, cənubdan Dağıstan RespublikasıStavropol diyarı ilə həmsərhəddir. Kalmıkya neft (Vısokov, Göllərarası, Kanışan), təbii qaz (Yermolinsk, Mejev, İni-Burul), xörək duzu (Mojar) və tikinti materialları (Başantin, Arşan, Ulanxol) ilə zəngindir. İqlimi kəskin kontinental olub, isti və quru yaya, az qarlı və soyuq qışa malikdir. İyulun orta temperaturu 23, 26°S, yanvarın isə -8, -5°S-dir. 10°S-lik temperaturlu vegetasiya dövrü 180 gündən 213 günə qədər davam edir. Xəzər dənizinin sahillərində bataqlıqlar yayılmışdır.[3]

TarixRedaktə

Kalmıkya-RSFSR-ın tərkibində 4 noyabr 1920-ci ildə muxtar vilayət kimi formalaşmış, 20 oktyabr 1935-ci ildə isə muxtar respublikaya çevrilmişdir. 1943-cü ildə muxtar respublika ləğv edilmiş, 1957-ci ildə isə bərpa edilmişdir. 1990-cı ilin oktyabr ayından Kalmıkya Respublika formasında fəaliyyət göstərir.

ƏhaliRedaktə

Ölkə üzrə ümumi əhalisi 283 214 nəfər. Respublikanın yerli əhalisi kalmıklar, qazaxlar, ukraynalılar, beloruslar, tatarlar və s.-dir. Orta sıxlıq hər km2-də 3,8 nəfərdir. Sıxlığa görə Yergeni və Stavropol yüksəkliyi fərqlənir (hər km2-də 10 nəfər). Ən az əhali isə Qara torpaqlarda cəmlənmişdir (hər km2-də 1 nəfər). Dağlılar ümumi əhalinin 37%-ni təşkil edir. İri şəhərlərinə Elista, Kaspiyskiy və Qorodovikovsk misaldır.[4].

Milli tərkibiRedaktə

Xalq 1926 il
min nəfər [5]
1939-cu il
min nəfər [6]
1959-cu il
min nəfər[7]
1970-ci il
min nəfər[8]
1979 il
min nəfər [9]
1989-cu il
min nəfər [10]
2002-ci il
min nəfər[11]
2010 il
min nəfər[12]
Kalmıklar 107,0 (75,8 %) 107,3 (48,6 %) 64,9 (35,1 %) 110,3 (41,1 %) 122,2 (41,5 %) 146,3 (45,4 %) 155,9 (53,3 %) 162,7 (57,4 %)
Ruslar 15,2 (10,7 %) 100,8 (45,7 %) 103,3 (55,9 %) 122,8 (45,8 %) 125,5 (42,6 %) 121,5 (37,7 %) 98,1 (33,6 %) 85,7 (30,2 %)
Darginlər 5,0 (1,9 %) 8,6 (5,0 %) 12,9 (4,0 %) 7,3 (2,5 %) 7,6 (2,7 %)
Qazaxlar 2,7 (1,2 %) 8,6 (4,6 %) 7,1 (2,6 %) 6,1 (2,1 %) 6,3 (1,9 %) 5,0 (1,7 %) 4,9 (1,7 %)
Məshəti türkləri 3,1 (1,1 %) 3,7 (1,3 %)
Çeçenlər 4,8 (1,8 %) 8,1 (2,8 %) 8,3 (2,6 %) 6,0 (2,0 %) 3,3 (1,2 %)
Avarlar 1,9 3,9 (1,2 %) 2,3 (0,8 %) 2,4 (1,0 %)
Ukraynalılar 14,6 (10,3 %) 1,1 1,6 3,3 (1,2 %) 3,7 (1,3 %) 4,1 (1,3 %) 2,5 (0,9 %) 1,5 (0,5 %)
Koreyalılar 1,1 0,6 1,0 (0,3 %) 1,3 (0,5 %)
Almanlar 2.6 (1,8 %) 4,15 (1,9 %) 1,5 5,2 (1,9 %) 5,5 (1,9 %) 5,6 (1,7 %) 1,6 (0,6 %) 1,1 (0,3 %)
Tatarlar 1.0 2,5 (1,1 %) 1,0 1,2 1,3 1,3 1,1 (0,4 %) 1,0 (0,3 %)
Kumıklar 1,5
Belaruslar 1,7 1,4 1,3
1000-dən çox adam sayı olan Xalqlar göstərilir

İqtisadiyyatRedaktə

RayonlarRedaktə

ŞəhərlərRedaktə

  • Elista – 104.254 nəfər (2002-ci il siyahıya almasına əsasən)[13]
  • Lağan – 14.345 nəfər (2002-ci il siyahıya almasına əsasən)[14]
  • Qorodovikovsk – 10.940 nəfər (2002-ci il siyahıya almasına əsasən)[15]

Xarici keçidlərRedaktə

İstinadlarRedaktə