Kobaltin

Kobaltin — Kubik sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: çox da tez-tez rast gəlməyən.

Kobaltin
Koboltglans.jpg
Ümumi məlumatlar
Kateqoriya Mineral
Formul
(təkrarlanan vahid)
CoAsS
Strunz təsnifatı II/D.18[1]
Xüsusiyyətləri
Kristal sistemi rombik[d]
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Növ müxtəliflikləriRedaktə

Ferrokobaltin (16 %-dək Fe), nikelli kobaltin (3 %-dək Ni).

XassələriRedaktə

Rəng – çəhrayı çalarlı qalayı-ağ; Mineralın cizgisinin rəngi – bozumtul-qara; Parıltı – güclü metal; Şəffaflıq – qeyri-şəffaf; Sıxlıq – 6,0-6,4; S – 5,5; Kövrəkdir; Ayrılma – {100} üzrə mükəmməl; Sınıqlar – qeyri-hamar, qabıqvari; Başqa xassələr – zəif elektrik keçiricisidir; Termoelektrik xassəlidir; Morfologiya – kristallar: tez-tez oktaedrik, heksaedrik, pentaqon-dodekaedrik; İkiləşmə: nadir hallarda {110} və {111} üzrə; Mineral aqreqatları: sıx, dənəvər kütlələr, damarcıqlar, püruzlar.

Mənşəyi və yayılmasıRedaktə

Tipik hidrotermal mineraldır. Ən çox damar tipli və kontakt-metasomatik yataqlarda inkişaf edir. Qızıl-kvars, kolçedan və dəmir filizlərində, beş elementli Co-Ni-Ag-Bi-U filiz formasiyası yataqlarında qeyd edilir. Maqmatik kobaltının nadir tapıntıları bazit-hiperbazit süxurlarında müşahidə edilir. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: safflorit, skutterudit, şmaltin, hersdorfit, maqnetit, argentit, pirit, xalkopirit, qranat, kalsit, kvars və b. Mineralın tapıldığı yerlər: Kobalt (Kanada); Skutterud (Norveç); Tunaberq (İsveç); Kola yarımadası (Rusiya). Azərbaycanda kobaltin Şimali-Daşkəsən dəmir filizi - kobalt yatağı filizlərinin əsas minerallarından biridir. Bundan əlavə o, Daşkəsən rayonunun digər dəmir filizi obyektlərində də (Şimal-Şərqi Daşkəsən, Cənubi-Daşkəsən və b.) qeyd olunur. İkinci dərəcəli mineral kimi başqa genetik tipə aid olan bəzi filiz yataqlarında (Katsdağ, Mazımçay, Filizçay, Cixix-Saqator və b.) da rast gəlir.

TətbiqiRedaktə

Şüşə və keramika sənayesində, habelə metallurgiyada geniş istifadə edilən kobaltın mühüm filizidir.

İstinadlarRedaktə

  1. Ralph J., Nikischer T., Mineralogy H. I. o. Mindat.org (ing.): The Mineral and Locality Database. [Keswick, VA], Coulsdon, Surrey: 2000.

MənbəRedaktə

  • Azərbaycan mineralları. Bakı: Nafta-Press, 2004.

Xarici keçidlərRedaktə