Donasyen Alfons Fransua de Sad (fr. Donatien Alphonse François de Sade; 17401814), tarixdə Markiz de Sad (fr. marquis de Sade [maʁˈki də sad] kimi qalmışdır) — fransız zadəgan, yazıçı və filosof. Dünya ədəbiyyatında qalmaqallı romanlar müəllifi və sadizmin banisi kimi tanınır.

Markiz de Sad
fr. Donatien-Alphonse-François Sade
Sade (van Loo).png
Doğum tarixi 2 iyun 1740(1740-06-02)
Doğum yeri Paris, Fransa
Vəfat tarixi 2 dekabr 1814(1814-12-02)
Vəfat yeri Charenton, Val-de-Marne, Fransa
Vəfat səbəbi yoluxucu xəstəlik[d]
Dəfn yeri
  • Hôpital Esquirol[d]
Vətəndaşlığı
Təhsili
  • Böyük Lüdovik Liseyi[d]
Fəaliyyəti roman yazıçısı, filosof, dramaturq
Əsərlərinin dili fransızca[2]
Janr Erotika, fəlsəfə, nəsr
İmza
Vikimənbənin loqosu Markiz de Sad Vikimənbədə
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Markiz erotik ədəbiyatın əhəmiyyətli yazıçılarındandır, əsasən sərt pornoqrafik yazılar yazmışdır.

Təxminən ömrünün 29 ilini həbsxanada, 13 ilini ağıl xəstəxanasında keçirmişdir və ən əhəmiyyətli əsəri "Sodomun 120 günü"nü həbsxanada yazmışdır. Bir digər əhəmiyyətli əsəri də "Justine"dir. Sadizmin mənşəyinin onun yazdıqlarına söykəndiyi bilinir.

Yazılarında əxlaqı, qanunu, dini elementləri nəzərə almadan həddindən artıq azadlığı (hətta əxlaqsızlığı) və ən yaxşının zövq olduğunu müdafiə edirdi. Markis 32 il fərqli həbsxanalarda və ağıl xəstəxanasında həbs edildi: on il Parisdə (on ili Bastilledə keçdi), bir ay Conciergeriedə, iki il qalada, bir il Madelonnettesdə, üç il Bicêtredə, bir il Sainte-Pélagiedə və 13 il Charenton ağıl xəstəxanasında. Yazılarının çoxunu məhbus olduğu dövrdə yazdı. "Sadizm" anlayışı adından törədilmişdir.

Sade kitablarında şəxslər arası əlaqələrdə insanın insancıl yanı bir dəfə itirildiyində, nələr ola biləcəyinin məlumatını verir. Şəxslərarası əlaqələrdə insanın sahib olduğu qürur bir yana buraxıldığı zaman ortaya çıxan yeni qanun öz faydasını qoruma sonuna qədər davam etdirilirsə, zəruri olaraq "sadizm"ə söykənir. Əsərlərində əxlaqi hərəkətin təyin olaraq etik dəyərlər deyil, instinktlər, ya da "şərti buyruqlar" hərəkətin "prinsipi" edilsə nələr olacağından bəhs edir.

Xarici keçidlərRedaktə

Həmçinin baxRedaktə

  1. Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes — 1999.
  2. Bibliothèque nationale de France BnF identifikatoru: açıq məlumat platforması — 2011.