Monqollarmonqol dillərində danışan bütün xalqların tarixi adı.[1]

Monqollar
Genghis khan.jpgYuanEmperorAlbumKhubilaiPortrait.jpg

Namnansuren2.jpgSodnomyn Damdinbazar.jpgSukhe-bator.jpg

Çingiz xanXubilay
Şirindambın NamnansurenSodnomın DamdinbazarDamdin Suxe-Bator
Ümumi sayı
~10 milyon
Yaşadığı ərazilər
Çin ÇXR ~5,8 milyon
Monqolustan Monqolustan ~2,4 milyon
Rusiya Rusiya ~1 milyon
Dili

Monqol dili

Dini

Buddizm, Şamanizm, İslam, Xristianlıq, Tenqrizm

Qohum xalqlar

Türklər

Subetnik qruplarRedaktə

Dövlət   Monqolustan
Muxtar ərazi
Xaqanlığa namizəd

  Jebtsundamba-xutuxta X

Yaşadığı ərazilər
  • Çin: Haixi, Henan, Bayinqolin,
    Bortala, Hoboksar, Fusin, Harqin Zuoyi,
    Dorbod, Qian Qorlos, Subey, Veyçan
  • Rusiya: Agin-Buryat, Ust-Orda Buryat
Monqol dilinin
statusu
  Çin (Rəsmi status)
Digər böyük topluluq
və ya diaspora ölkələri

  Cənubi Koreya,   ABŞ,
  Qırğızıstan

Monqol dillərində xalxlar, baoanlar, dunsyanlar, tular, daurlar, buryatlar, kalmıklar və bir neçə azsaylı digər xalqlar daxildir.

Monqolustan Respublikasının əsas əhalisi. Həmçinin Çin Xalq Respublikasında (əsasən kompakt şəkildə Daxili Monqolustan Muxtar Rayonunda) yaşayan xalq. Özlərini "Xalx" adlandırırlar. Yaxın etnik qruplarla (monqollar daxil olmaqla 14 etnik qrup)[2] birlikdə dünyada sayları təxminən 11.116 milyon nəfərdir.[3]

Çin Xalq Respublikasında 2000-ci ildə aparılmış siyahıya almanın yekunlarına əsasən Çin dövləti tərəfindən rəsmən tanınan 56 milli azlıqdan biri olan Monqolların sayı 5.823.947 nəfər olmuşdur[4].

İdarəetmə şəkli və birliklərRedaktə

Çingiz xanın təşkilatlandırdığı monqollarda əhaliyə ivgen, boya obop, ailə və ən kiçik birliklərə isə aymuğ və ya yasun deyilirdi. Ordu da bu üsula görə təşkilatlanmışdı. Ulus adlanan monqol qəbilə birliklərinin hər biri əsgər sayılırdı. Qəbilələr səfərə öz qadınları, çadırları, heyvanları ilə bir ordu kimi hərəkət edərdi. Hər qəbilə özünü idarə edərdi. Sənət bölükləri, idari komanda təşkilatları yox idi. Silahlarını özləri hazırlayardılar. İşğal etdikləri ölkələr bir mərkəzdən idarə olunmayacaq qədər genişləndi. Siyasi və idaretmə baxımından təcrübəsiz olan monqollar buna görə çətin vəziyyətə düşdülər. Dövlətin idarəedici və vergi toplayacaq məmurları yox səviyyəsində idi.

Həmçinin baxRedaktə

İstinadlarRedaktə

  1. "Monqollar". Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы[10 ҹилддə]. VII ҹилд: Мисир – Прадо. Б.: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксиjасы. Баш редактор: Ҹ.Б.Гулијев. 1983. сəh. 44. (#invisible_char)ASE
  2. Ethnologue: Languages of the World : Altaic, Mongolian
  3. Joshua Project – Unreached Peoples of the World : Mongolian
  4. [1]

Xarici keçidlərRedaktə

Vikianbarda Monqollar ilə əlaqəli mediafayllar var.