Nəcib Cihanov

Nəcib Cihanov (2 [15] yanvar 1911, Oral[d][1]2 iyun 1988(1988-06-02)[2], Ufa) — tatar bəstəkar, müəllim və dövlət xadimi.[3]

Nəcib Cihanov
Näcip Cihanov
Arskoe cemetery2821.jpg
Doğum tarixi
Doğum yeri Ural
Vəfat tarixi (77 yaşında)
Vəfat yeri Ufa
Dəfn yeri
  • Arskoye qəbiristanlığı[d]
Vətəndaşlığı
Təhsili
Fəaliyyəti bəstəkar, musiqi pedaqoqu, siyasətçi

HəyatıRedaktə

2 yanvar 1911-ci ildə Ural şəhərində anadan olmuşdur. Uşaqlar evində yaşayan Nəcib burada musiqi dərslərə almağa başladı. İlk musiqi müəllimi Svetçina Sankt-Peterburq Konservatoriyasının məzunu idi. 1928-ci ildə isə musiqi məktəbində oxumaq niyyəti ilə bacısı Faizanın yaşadığı Kazan şəhərinə gəldi. Kazan şəhərində N. A. Shevalinadan musiqi dərsləri almağa başladı. 1929-cu ildə Şərq Musiqi Kollecinə daxil olsa da, buradakı təhsilini davam etdirə bilmədi. Kollec müəllimləri ilə birgə çıxışlar edən Cihanov M. A. Pyatnitskayanın sinfində, violonçeldə - R.L.Polyakovda fortepianoda oxudu.[4]1931-ci ildə bəstəkar A.S. Klyuçaryovun məsləhəti ilə Moskvaya getdi və 1935-ci ildə məzun olduğu Regional Musiqi Kollecinə (indiki P.İ. Çaykovski adına Moskva Konservatoriyası nəzdindəki Akademik Musiqi Kolleci) daxil oldu. Üçüncü kursda ixtisasını dəyişib kompozisiya sinfində oxudu. 1937-ci ildə Tatar ASSR Dövlət Filarmoniyasının açılışında bu janrda ilk tatar kompozisiyası olan İlk Simfoniyası ifa edildi. 1938-ci ildə konservatoriyanı bitirdikdən sonra Kazana qayıtdı.

FəaliyyətiRedaktə

1943-cü ildə Tatar Opera və Balet Teatrının bədii rəhbəri təyin edildi.Teatrın açılışında 1939-cu ildə yazdığı "Qaçqın" operası diplom tərkibi kimi səsləndirildi. 1944-cü ildə Tatar Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Nazirlər Sovetinə Kazanda konservatoriya yaratmaq təklifi verdi. SSRİ Xalq Komissarları Sovetinin 13 aprel 1945-ci il tarixli əmri ilə Respublika (RSFSR) tabeliyindəki Kazan Dövlət Konservatoriyası yaradıldı. Elə həmin ilin iyun ayında Konservatoriyaya rəhbər təyin edildi.

1939-1977-ci illərdə Tatarıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Bəstəkarlar İttifaqına rəhbərlik etmişdir. 1948-ci ildə baş tutmuş SSRİ Bəstəkarlar İttifaqının ilk qurultayında idarə heyətinin üzvü seçilmişdir.

1951-1959-cu illərdə Rusiya Ali Sovetində deputat, Tatar MSSR (1963-1967, 1977-1988) və Sovet İttifaqında (1966-1970) dövlət xadimi kimi fəaliyyət göstərmişdir.

OperalarıRedaktə

  • Qaçqın -1939-cu il
  • Azadlıq - 1940-ci il
  • Goldiloks - 1941-ci il
  • Şair - 1947-ci il
  • Ildar - 1942, 2-ci nəşr - “Zəfər yolu”, 1954-ci il
  • "Tuliak" - 1945, 2-ci nəşr - "Tuliak və Su-Slu", 1967-ci il
  • Namus - 1950-ci il
  • Cəlil - 1957-ci il[5]

BaletləriRedaktə

  • Fatyx - 1943-cü il
  • Zyugra - 1946-cı il
  • İki əfsanə - Zyugra və Nzheri; 1970-ci il

MükafatlarıRedaktə

  • SSRİ xalq artisti (1957)
  • Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1981)
  • İkinci dərəcəli iki Stalin mükafatı laureatı (1948, 1950)
  • SSRİ Dövlət Mükafatı laureatı (1970)

ÖlümüRedaktə

2 iyun 1988-ci ildə Ufada Başqırd Muxtar Sovet Sosialist Respublikasında Tatarıstanın Ədəbiyyat və İncəsənət Günləri günlərində "Cəlil" operasının yeni variantının konsertindən sonra qəflətən dünyasını dəyişmişdir. Kazan şəhərindəki Arskoye qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

İstinadlarRedaktə

  1. Жиганов Назиб Гаязович // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969.
  2. 1 2 Nazib Gayazovitch, Näcip Ğayaz ulı, Назиб Гаязович, Нәҗип Гаяз улы, Nazib Gaïazovitch Cihanov // Musicalics (fr.)
  3. Slonimsky, Nicolas. Zhiganov, Nazib. Baker's Biographical dictionary of musicians. Nyu-York. 1978. səh. 1944. ISBN 0-02-870240-9.
  4. "Назиб Жиганов: вехи биографии. По документам Национального архива Республики Татарстан". 15 sentyabr 2016 tarixində arxivləşdirilib (#archive_missing_url). (#cite_web_url); (#accessdate_missing_url)
  5. М. Друскин. "Опера Жиганова «Джалиль»".