Nasir Xosrov

Nasir Xosrov və ya Əbu Muin Nasir ibn Xosrov ibn Faris əl-Kabadyani əl-Mərvəzi (fars. ناصرخسرو‎, 1004, Kubadiyan[d]təq. 1088, Bədəxşan) — İran şairi.

Nasir Xosrov
Doğum tarixi 1004
Doğum yeri
Vəfat tarixi təq. 1088
Vəfat yeri
Vətəndaşlığı
Fəaliyyəti şair, yazıçı, filosof, esseist
Əsərlərinin dili Fars dili
Vikimənbənin loqosu Nasir Xosrov Vikimənbədə
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

HəyatıRedaktə

1004-cü ildə Kubadiyanda doğulub.

1088-ci ildə Yamqanda vəfat edib.

YaradıcılığıRedaktə

Şərqin görkəmli şair və mütəfəkkiri Nasir Xosrovun (1004–1088) "Səfərnamə" əsəri müəllifin ziyarət məqsədilə Xorasandan Məkkəyə qədər olan yolu piyada gedib-qayıtdığı yeddi illik müşahidələrinin məhsuludur.

[[Fayl:SafarNamehNaserKhosrou.jpg|thumb|SafarNamehNaserKhosrou]]

Nasir Xosrov doğrudan da filosof adlandırılmağa layiq şairdir. Bu şair bir tərəfdən dərin və incə mənalı söz ustası, bir tərəfdən etirazlardan üstün fikir sahibi, digər tərəfdən isə güclü dini əqidəyə malik bir şəxsiyyət olub. O, həmin dini etiqadlarına əsasən bu barədə ağız açmamalı idi, amma bütün bunlara baxmayaraq, onun divanında da bu məsələ ilə bağlı şeirlər vardır ki, onları bir növ əyləncə və zarafat və yaxud da "dəllal arif" hesab etmək lazımdır. O, bir şeirində belə deyir:

Bar xodaya əgər ze ruye xodayi Tinəte insan həme cəmil sereşti

Çehreye rumi və surəte həbəşira Mayeye xubi çe bovəd və elləti zeşti?

Tələte hindu və ruye tork çera şod?
Həm ço del duzəxi və ruye beheşti?

Əz çe səid oftad və əz çe şəqi şod Zahede mehrabiyo keşişe kənəşti?

Çist xelaf əndər afərineşe aləm Çun həmera dayevo məşşate to gəşti?

Girəm donya, ze bi məhəlliye donya Bər gerehi xərbəto xəsise beheşti

Neməte monem çera əst dərya-dərya?
Mohnəte mofles çera əst kəşti-kəşti?

Mənası: İlahi, əgər hamını gözəl yaratsaydın nə olardı? Mən başa düşə bilmirəm ki, nə üçün rumlular gözəl, həbəşilər isə çirkindirlər? Nə üçün Hindlini cəhənnəm kimi qara, türkü isə behişt kimi ağ yaratmısan? Nə üçün zahid xoşbəxt, keşiş isə bədbəxtdir? Hamını Sən yaratmısan, bəs bu fərqlər nə üçündür?

Nasir Xosrovun uzun və məşhur bir qəsidəsi var. O belə başlayır:

İlahi tulo ərze aləmətra Təvani dər dele muri keşidən.

Mənası: İlahi sənin elə bir qüdrətin var ki, sən bütün dünyanı bir qarışqanın qarnında yerləşdirə bilərsən.

O, həmin qəsidədə belə deyir:
Həme cur mən əz bulğareyan əst

Kəz an ahəm həmi bayəd keşidən Gene bulğariyanra niz həm nist

Bequyəm gər to betvani şenidən Xodaya rast quyəm fetnə əz tust

Vəli əz tərs nətvanəm çeğidən

İstinadlarRedaktə