Persepolis

Persepolis (qədim fars dilində:Parsa, Farsca: تخت جمشید/پارسه, Takht-e Jamshid / Təxt-i Cəmşid[2]) — Əhəmənilər dövlətinin paytaxtı, tarixi şəhər. Hal-hazırda xarabalıq halında olan şəhər İranın Fars ostanındakı Şiraz şəhərinin şimal-şərqində yerləşir.

Persepolis
Persepolis001.jpgApadana zalının xarabalıqları
29°56′04″ şm. e. 52°53′29″ ş. u.
Ölkə  İran
Yerləşir Fars ostanı
Aidiyyatı Əhəmənilər imperiyası
Sifarişçi I Dara, I Kserks, I Artakserks
Tikilmə tarixi e.ə. VI əsr
Kəşf tarixi 1621[1]
Üslubu Əhəməni memarlığı
Sahəsi
  • 12,5 ha
Vəziyyəti xarabalıqları qalıb
Rəsmi sayt persepolis.info/e…​ (ing.)
Rəsmi adı: Persepolis
TipiMədəni
Kriteriyai,iii,vi
Təyin edilib1979
İstinad nöm.114
Dövlətİran
RegionAsiya
Persepolis (İran)
Locator Dot2.gif
Persepolis
Plan of Persepolis.pngKompleksin ümumi planı
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

QuruluşuRedaktə

Əhəməni imperiyasının mərkəzi olan Persepolis, e.ə 6. əsrin sonlarına doğru İran şahı I Dara tərəfindən qurulmuşdur. Daradan sonra taxta çıxan I Kserks və Artakserkses (Ardaşir) şəhəri böyüdərək möhtəşəm tikililərlə doldurmuşlardır.

HaqqındaRedaktə

SarayRedaktə

Persepolisdə şah sarayları daşınma torpaqla düzəldilən, təpəsi 473 metr uzunluğunda, 86 metr genişliyində və 13 metr hündürlüyü olan düzəlmə bir təpə üzərində inşa edilmişdilər. Sarayların olduğu bu terrasa iki geniş pilləkənlə çıxılırdı. Pilləkənlərin yan divarları qabartma heykəllərlə doludur.

I Kserksin taxt salonunda, hər biri 20 metr hündürlükdə olan ve üzərində 2 metr hündürlüyündə başlıqları olan 100 sütun var idi. Başlıqlar buğainsan şəklində idilər. Sarayın iki böyük sütunla möhkəmləndirilən qapısının hündürlüyü 11 metrdir. Qapıdakı sütunların qarşısında, üzləri insan şəklində olan iki buğa heykəli vardır.

Qarşılama salonuRedaktə

Daranın Misirdəki daş karxanalarından gətirilən blok daşlarla düzəldilmiş “Apadama” adlı qaşılama salonuna 10.000 nəfər insan yerləşirdi. Bu qədər böyük bir qapalı salon başqa heç bir sarayda görülməmişdir. Xəzinə sarayının geniş dəhlizinə açılan 4 böyük taxta qapısı vardı ve bunlar rəngli və bəzəkli alçılarla bəzədilmişdir.

Persepolisdə böyük sütunlar üzərində, Farsların inanclarını əks etdirən heykəllər vardır. Bunlar xeyir simvolu olan yarı insan bir döyüşçü ilə şər simvolu olan bir canavarın mübarizəsini və xeyir simvolunun zəfərini göstərir.

Şah məzarlarıRedaktə

Persepolisin yaxınlığındakı qayalıq dağın yamaclarında bir-birindən 8–10 km uzaqlıqda, qayalar oyularaq düzəldilən və saray görkəmli iki sərdabə məzar vardır. Frigiya kral məzarlarına bənzəyən bu məzarlar “Təxt-i Cəmşid” və “Nəqş-i Rüstəm” adlandırılırlar. Bunlardan biri Daranın məzarıdır.

E.ə.331-ci ildə Makedoniyalı İsgəndər Farsları məğlub edərək şəhəri yandırdı. Bundan sonra şəhər torpaq qalıqları altında qaldı və tarix səhnəsindən çəkildi.

 
Persepolis

İstinadlarRedaktə

  1. Archaeology & LanguagePimlico, 1998. — səh. 43. — ISBN 0-7126-6612-5
  2. "Arxivlənmiş surət". 2009-12-13 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-02-03.

Həmçinin baxRedaktə

Əhəməni İmperiyası

Xarici keçidlərRedaktə

http://bucatarih.sitemynet.com/harikalar/parsa.html Arxivləşdirilib 2007-10-10 at the Wayback Machine