Əsas menyunu aç

Pyotr Alekseyeviç Kropotkin (rus. Пётр Алексеевич Кропоткин; d. 9 dekabr 1842 – ö. 8 fevral 1921) — anarxizmi müdafiə edən rus fəalı, alim və filosof idi.

Pyotr Alekseyeviç Kropotkin
Пётр Алексеевич Кропоткин
Peter Kropotkin circa 1900.jpg
Doğum tarixi 27 noyabr (9 dekabr) 1842
Doğum yeri
Vəfat tarixi 8 fevral 1921(1921-02-08)[1][2][…] (78 yaşında)
Vəfat yeri Dmitrov, Moskva vilayəti, RSFSR
Vəfat səbəbi ağciyər iltihabı
Dəfn yeri
Vətəndaşlığı
Təhsili
  • Sankt-Peterburq Universitetinin Fizika və Riyaziyyat fakültəsi[d]
Fəaliyyəti coğrafiyaşünas, yazıçı, tədqiqatçı-səyyah[d], filosof, avtobioqraf[d], jurnalist, iqtisadçı, anarchist, zooloq, siyasətçi
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

HəyatıRedaktə

9 dekabr 1842-ci ildə Moskvada anadan olub. Atası knyaz Aleksey Kropotkin, anası Yekaterina Nikolayevna idi. 1846-cı ildə anası vərəm xəstəliyindən öldükdən sonra Pyotr və qardaşları sərt xasiyyətli ataları tərəfindən böyüdülüb.

Təhsil və hərbi xidmət illəriRedaktə

Orta məktəbi 1 nömrəli Moskva Gimnaziyasında oxuyan gənc Kropotkin 1862-ci ildə Corps des Pages (rus. Пажеский корпус) hərbi məktəbindən məzun olmuşdur. Hərbi korpusda əsasən aristokrat ailədən gələn 150 gənclə birlikdə təhsil alan Kropotkin gənc yaşda da zadəgan nəslin nümayəndələri ilə yola getmirdi. Bu səbəblə vaxtının əsas hissəsini kitab oxumağa və jurnal çıxarmağa ayırır.

 
Pyotr Kropotkin (1864-cü il)

Sonradan bir neçə geoloji ekspedisiyada iştirak edərək Sibirdə zabit vəzifəsində çalışmışdır. O, 1874-cü ildə fəaliyyətə görə həbs edilib və iki ildən sonra həbsxanadan qaçmağa müvəffəq olub. Növbəti 41 ilini İsveçrədə, Fransada (təxminən dörd il həbsdə olduğu) və İngiltərədə sürgündə keçirmişdir. 1917-ci ildə Rusiya inqilabından sonra Rusiyaya qayıtmış, lakin Bolşevik dövlət sosializm forması ilə məyus olmuşdur.

Kropotkin mərkəzləşdirilmiş kommunist cəmiyyətin mərkəzi hökumətdən azad və özünü idarə edən icmaların, işçi müəssisələrinin könüllü birliklərinə əsaslanan bir təşəbbüslə çıxış edirdi. Çoxlu kitab, broşura və məqalələr yazmışdır. Ən tanınmış əsərləri isə Çörəyin fəthi, Tarlalar, fabriklər və seminarlardır. Onun əsas elmi təklifi isə Qarşılıqlı yardım kitabında öz əksini tapmışdır.

Elmi fəaliyyətiRedaktə

Avropaya səyahət və Birinci İnternasionalRedaktə

Həbsolunma və həbsdən qaçışRedaktə

Mühacirət illəri (1876—1917)Redaktə

 
Pyotr Kropotkin (1876-cı il)

Rusiyaya qayıdışRedaktə

İstinadlarRedaktə

  1. Kropotkin, Peter Alexeivich, Prince // The Enciclopædia Britannicа — 12 — London, New York City: 1922. — Vol. XXXI English History to Oyama, Iwao. — P. 688.
  2. 1 2 Пирумова Н. М. Кропоткин Пётр Алексеевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / red. ilə А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1973. — T. 13 : Конда — Кун. — S. 480–481.
  3. BnF identifikatoru: açıq data platforma — 2011.

Həmçinin baxRedaktə

Xarici keçidlərRedaktə